નવી દિલ્હી: ચૂંટણી પંચે (EC) દેશભરમાં ગ્રાસરૂટ સ્તરે રાજકીય પક્ષો સાથે અત્યાર સુધીની સૌથી મોટી સંલગ્નતા ઝુંબેશ હાથ ધરી છે. આ ઝુંબેશ હેઠળ લગભગ ૫,૦૦૦ બેઠકો યોજાઈ, જેમાં મતદાર યાદીને અપડેટ કરવા સહિતના બાકી મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થઈ. આ બેઠકોમાં ૨૮,૦૦૦થી વધુ રાજકીય પક્ષોના પ્રતિનિધિઓએ ભાગ લીધો હતો. ડુપ્લિકેટ વોટર આઈડી અને મતદાર યાદીમાં ગેરરીતિના આરોપો વચ્ચે આ બેઠકોનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું.

દેશભરમાં ૪૭૧૯ બેઠકો:
ચૂંટણી પંચે જણાવ્યું કે, ૩૧ માર્ચ ૨૦૨૫ સુધીના ૨૫ દિવસમાં કુલ ૪,૭૧૯ બેઠકો યોજાઈ, જેમાં મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીઓ (CEO) દ્વારા ૪૦, જિલ્લા ચૂંટણી અધિકારીઓ (DEO) દ્વારા ૮૦૦ અને મતદાર નોંધણી અધિકારીઓ (ERO) દ્વારા ૩,૮૭૯ બેઠકોનો સમાવેશ થાય છે. આ “સંરચિત” બેઠકો મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (CEC) જ્ઞાનેશ કુમાર, ચૂંટણી કમિશનર ડૉ. સુખબીર સિંહ સંધુ અને ડૉ. વિવેક જોશીના નિર્દેશો અનુસાર યોજાઈ હતી. આ નિર્દેશો ૪-૫ માર્ચ ૨૦૨૫ના રોજ નવી દિલ્હીના IIIDEM ખાતે મળેલી મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીઓની કોન્ફરન્સમાં આપવામાં આવ્યા હતા.

કાયદાકીય માળખામાં બાકી મુદ્દાઓનું નિરાકરણ:
આ બેઠકોનો મુખ્ય હેતુ ERO, DEO અને CEO જેવા સક્ષમ અધિકારીઓ દ્વારા બાકી રહેલા મુદ્દાઓને હાલના કાયદાકીય માળખામાં ઉકેલવાનો હતો. આ માળખામાં રિપ્રેઝન્ટેશન ઓફ ધ પીપલ એક્ટ ૧૯૫૦ અને ૧૯૫૧, રજિસ્ટ્રેશન ઓફ ઈલેક્ટર્સ રૂલ્સ ૧૯૬૦, કન્ડક્ટ ઓફ ઈલેક્શન રૂલ્સ ૧૯૬૧ તથા ચૂંટણી પંચ દ્વારા સમયાંતરે જારી કરાયેલા માર્ગદર્શિકા, હેન્ડબુક અને સૂચનાઓનો સમાવેશ થાય છે. પંચે જણાવ્યું કે, આ બેઠકોમાં રાજકીય પક્ષોએ સક્રિય અને ઉત્સાહી ભાગીદારી દર્શાવી, જેનું સ્વાગત થયું છે.

ડુપ્લિકેટ વોટર આઈડીનો મુદ્દો ચર્ચામાં:
આ ઝુંબેશની પૃષ્ઠભૂમિમાં ડુપ્લિકેટ વોટર આઈડી અને મતદાર યાદીમાં ગેરરીતિના આરોપો મુખ્ય રહ્યા છે. તૃણમૂલ કોંગ્રેસે સૌપ્રથમ આ મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો અને સમાન ઈલેક્ટોરલ ફોટો આઈડેન્ટિટી કાર્ડ (EPIC) નંબર ધરાવતા લોકોની યાદી જાહેર કરી હતી. કોંગ્રેસે પણ મહારાષ્ટ્ર વિધાનસભા ચૂંટણી દરમિયાન મતદાર યાદીમાં મોટા પાયે ગેરરીતિનો આરોપ લગાવ્યો હતો. લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ આ મામલે ચર્ચાની માગણી કરી હતી અને કહ્યું હતું કે, આખો વિપક્ષ મતદાર યાદીઓ પર ચર્ચા માગે છે.

રાજ્યો પાસે એક્શન ટેકન રિપોર્ટ માગવામાં આવ્યો:
ચૂંટણી પંચે તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીઓ પાસેથી એક્શન ટેકન રિપોર્ટ માગ્યો છે, જેથી આગળનું મૂલ્યાંકન કરી શકાય. જો કોઈ મુદ્દો હાલના કાયદાકીય માળખામાં ઉકેલાય નહીં, તો તેને ચૂંટણી પંચ દ્વારા ઉચ્ચ સ્તરે લઈ જવામાં આવશે. પંચનું કહેવું છે કે, આ બેઠકો દ્વારા મતદાર યાદીની શુદ્ધતા અને ચૂંટણી પ્રક્રિયાને મજબૂત કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે.

રાજકીય પક્ષોનો સકારાત્મક પ્રતિસાદ:
ચૂંટણી પંચે જણાવ્યું કે, આ બેઠકોને રાજકીય પક્ષોએ સારો પ્રતિસાદ આપ્યો છે. વિધાનસભા મતદારક્ષેત્રો, જિલ્લાઓ અને રાજ્યો તથા કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં રાજકીય પક્ષોએ ઉત્સાહપૂર્વક ભાગ લીધો છે. આ સંલગ્નતા ઝુંબેશને ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા અને વિશ્વસનીયતા વધારવાના પંચના લક્ષ્યનો એક ભાગ માનવામાં આવે છે.

આમ, ચૂંટણી પંચની આ ઝુંબેશ મતદાર યાદીની ગેરરીતિઓ અને ડુપ્લિકેટ વોટર આઈડી જેવા મુદ્દાઓને ઉકેલવા માટે એક મહત્વનું પગલું છે, જે ભવિષ્યની ચૂંટણીઓને વધુ નિષ્પક્ષ અને પારદર્શી બનાવવામાં મદદરૂપ થશે.