તા. ૧૦ નવેમ્બર ર૦ર૬ વિક્રમ સંવત ર૦૮૩ કારતક સુદ – ૧ મંગળવાર
‘‘ટેરિફ મિસાઈલ'' રાત્રે દોઢ વાગ્યે ખાબકશે
સમગ્ર વિશ્વમાં ગભરાટનો માહોલઃ વેપાર યુધ્ધ છેડાય તેવી આશંકાઃ લાગુ થશે ટેરિફ : અમેરિકાને ‘‘સૂવર્ણ યુગ'' આપશે ટ્રમ્પ જ્યારે વિશ્વને ‘‘ખોટની ખાઈ''માં ધકેલવાનો પ્લાનઃ ટ્રમ્પ ટેરિફ વિશ્વના દેશો માટે અલગ અલગ રહે છે કે પછી એકસમાન? સસ્પેન્સ
એ ક્ષણ આવી ગઈ છે જેના પર આખી દુનિયા નજર રાખી રહી છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ૨ એ-લિે જ અન્ય તમામ દેશો પર જવાબી ટેરિફ લાદવાના છે. તેમણે આ દિવસને અમેરિકા માટે મુક્તિ દિવસ તરીકે જાહેર કર્યો છે. સમગ્ર વિશ્વ અર્થતંત્ર વોશિંગ્ટન તરફ સાવધાનીપૂર્વક જોઈ રહ્યું છે, આગળનું પગલું ભરતા પહેલા ઊંડાણનો અંદાજ કાઢવા માંગે છે. વિશ્વ અર્થતંત્ર ચિંતામાં છે કે શું વેપાર યુદ્ધ ફાટી નીકળશે. દરેક વ્યક્તિ જાણવા માંગે છે કે શું કોઈ દેશને પ્રતિશોધાત્મક ટેરિફમાંથી મુક્તિ મળશે.
યુએસ સમય મુજબ સાંજે ૪:૦૦ વાગ્યે (ભારતમાં ગુરુવારે મોડી રાત્રે ૧.૩૦ વાગ્યે), ટ્રમ્પ વ્હાઇટ હાઉસના રોઝ ગાર્ડનમાં કેબિનેટ સભ્યો સાથે ટેરિફ પગલાં લાગુ કરશે. તેમણે વચન આપ્યું છે કે તેઓ અન્ય દેશોને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ૅછીનવૉ નહીં દે અને અમેરિકન ઉદ્યોગને એક નવો સુવર્ણ યુગ આપશે.
આજની રાત વિશ્વભરના અર્થતંત્ર અને બજારો માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે આવતીકાલથી ટ્રમ્પ દ્વારા લાદવામાં આવેલા ટેરિફ સમગ્ર વિશ્વમાં અમલમાં આવશે. વિવિધ દેશો માટે ટેરિફ દર શું છે તે જોવું રસપ્રદ રહેશે. ટ્રમ્પે કેટલાક દેશો અને કેટલાક ઉત્પાદનો પર ટેરિફ દરો નક્કી કર્યા છે, પરંતુ ઘણા દેશોના ઘણા ઉત્પાદનો પર ટેરિફ દરો હજુ પણ નક્કી નથી. આનો અર્થ એ થયો કે બુધવારે જ ખબર પડશે કે કયા દેશને કેટલા તીવ્રતાના આંચકાનો સામનો કરવો પડશે. જોકે, આ અંગેની જાહેરાત આજે મધ્યરાત્રિએ થઈ શકે છે.
દુનિયાભરમાં ગભરાટનો માહોલ
ટ્રમ્પના ટેરિફ નિર્ણય પછી, વિશ્વભરના બજારોમાં સતત ગભરાટનો માહોલ છે અને ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે. આજે ભારતીય બજારોમાં પણ લગભગ ૨ ટકાનો ઘટાડો થયો. એવું માનવામાં આવે છે કે ટ્રમ્પ દ્વારા ભારતીય ઉત્પાદનો પર ટેક્સ વધારવાની અસર આવતીકાલથી દેખાશે. જોકે, ભારતમાં કયા ઉત્પાદન પર કેટલો ટેક્સ લાદવામાં આવશે તે હજુ નક્કી નથી.
ભારત માટે મુશ્કેલીઓ વધી શકે છે
હાલમાં, ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેનો વેપાર ઼૧૩૦ બિલિયનથી વધુ છે. બંને દેશો વચ્ચે લગભગ ૩૦ ક્ષેત્રોમાં વેપાર થાય છે. જેમાં કળષિથી લઈને ફાર્મા, રત્ન-ઝવેરાત, કાપડ, ઓટોમોબાઈલનો સમાવેશ થાય છે. અમેરિકા વિવિધ ઉત્પાદનો પર વિવિધ ટેરિફ લાદી શકે છે. જોકે, જો આ કર પારસ્પરિક લાગશે તો તે ભારત માટે સમસ્યાઓ ઊભી કરી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં, અમેરિકામાં નિકાસ થતા ભારતીય ઉત્પાદનો પરનો ટેક્સ ખૂબ ઊંચો થઈ જશે.
અમેરિકામાં મંદીની ભીતિ વધી રહી છે.
જોકે, ટ્રમ્પના ટેરિફ પગલાંને કારણે સમગ્ર વિશ્વમાં ભયનું વાતાવરણ છે. પરંતુ ટ્રમ્પ પોતે અમેરિકા માટે ભસ્માસુર બની ગયા છે. એવું માનવામાં આવે છે કે ટ્રમ્પના નિર્ણયોથી અમેરિકામાં મંદી આવી શકે છે. અમેરિકાની પ્રખ્યાત બ્રોકરેજ ફર્મ, રિસર્ચ એજન્સી ગોલ્ડમેન સેક્સે આગામી વર્ષે અમેરિકામાં મંદીની શકયતા વધારી દીધી છે. ગોલ્ડમેન સેક્સે આગામી વર્ષે અમેરિકામાં મંદીની સંભાવના ૨૦% થી વધારીને ૩૫% કરી છે. આવી સ્થિતિમાં, જો અમેરિકામાં મંદી આવે છે, તો તેની અસર ભારત સહિત સમગ્ર વિશ્વ પર પડશે.
દુનિયા શું અપેક્ષા રાખે છે?
યુએસ મીડિયાએ જણાવ્યું હતું કે ટ્રમ્પ દરેક વસ્તુ પર એક જ દરે - ૨૦ ટકા ટેરિફ - ટેરિફ લાદવાનું વિચારી રહ્યા છે. ઉપરાંત, કેટલાક દેશોને આમાંથી રાહત મળી શકે છે. વ્હાઇટ હાઉસના પ્રેસ સેક્રેટરી કેરોલિન લેવિટે જણાવ્યું હતું કે ટ્રમ્પ જાહેરાતના એક દિવસ પહેલા તેમના ટોચના સલાહકારો સાથે મુલાકાત કરી રહ્યા હતા જેથી ખાતરી કરી શકાય કે આ એક આદર્શ સોદો છે. તેમણે કહ્યું કે બુધવારથી લાગુ થયા પછી ટેરિફ તાત્કાલિક લાગુ થશે.
ભારત માટે શું આશા છે?
જાહેરાતના એક દિવસ પહેલા, ટ્રમ્પે દાવો કર્યો હતો કે ભારત બદલાના ટેરિફ ટાળવા માટે તેના ટેરિફમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરશે. તેમણે કહ્યું, મને લાગે છે કે ઘણા (દેશો) તેમના ટેરિફ દૂર કરશે કારણ કે તેઓ વર્ષોથી અમેરિકા પર અન્યાયી રીતે ટેરિફ લાદી રહ્યા છે... મને લાગે છે કે મેં સાંભળ્યું છે કે ભારત, થોડા સમય પહેલા, તેના ટેરિફમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરવા જઈ રહ્યું છે.
જો ભારત તેના ટેરિફ ઘટાડે છે, તો તેને ટ્રમ્પના જવાબી ટેરિફમાંથી મુક્તિ મળવાની અપેક્ષા છે. મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, વડા પ્રધાન કાર્યાલય (PMO) ના હસ્તક્ષેપ પછી ભારત અમેરિકા સાથે દ્વિપક્ષીય વેપાર કરાર માટે સંદર્ભની શરતો પર સંમત થયું છે.
૨૦૨૧-૨૨ થી ૨૦૨૩-૨૪ સુધી અમેરિકા ભારતનું સૌથી મોટું વેપારી ભાગીદાર હતું. પીટીઆઈના એક અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે ભારતની કુલ નિકાસમાં અમેરિકાનો હિસ્સો લગભગ ૧૮ ટકા, આયાતમાં ૬.૨૨ ટકા અને દ્વિપક્ષીય વેપારમાં ૧૦.૭૩ ટકા છે.
યુરોપ માટે શું આશા છે?
ધ ગાર્ડિયનના અહેવાલ મુજબ, યુરોપિયન યુનિયન અને યુકેના નેતાઓ ક્ષેત્રવાર ટેરિફની શકયતા તેમજ યુરોપના સ્ખ્વ્ દરોનો સામનો કરવા માટે કાયમી લેવી લાદવાની શકયતા અંગે ચિંતિત છે, જેને તેઓ વાસ્તવિક કર તરીકે જુએ છે. ટ્રમ્પે ૩ એપ્રિલથી કાર પર ટેરિફની જાહેરાત કરી દીધી છે. યુરોપિયન બજાર માટે આ બીજો ફટકો છે કારણ કે ત્યાંથી મોટા પાયે કાર અમેરિકામાં નિકાસ થાય છે.
દુનિયા કેવી પ્રતિક્રિયા આપી શકે?
યુરોપિયન યુનિયન અને કેનેડા સહિત અનેક મુખ્ય અર્થતંત્રોએ ટ્રમ્પને ચેતવણી આપી દીધી છે કે જો ટેરિફ લાદવામાં આવશે તો તેઓ ચૂપ બેસી રહેશે નહીં. કેનેડા માટે લડવા માટે અમે જે પણ પગલું લઈશું તેમાં અમે ખૂબ જ ઇરાદાપૂર્વક કામ કરીશું, કેનેડાના વડા પ્રધાન માર્ક કાર્નીએ મંગળવારે જણાવ્યું હતું. યુરોપિયન યુનિયને મંગળવારે કહ્યું કે તે હજુ પણ ઉકેલ માટે વાટાઘાટો કરવાની આશા રાખે છે - પરંતુ જો જરૂરી હોય તો બદલો લેવા માટે બધા વિકલ્પો ટેબલ પર છે. બ્રિટિશ વડા પ્રધાન કીર સ્ટાર્મરે ટ્રમ્પ સાથે યુકે-યુએસ વેપાર સોદા તરફ આગળ વધવા અંગે વાત કરી છે. વિયેતનામે મંગળવારે કહ્યું કે તે ટ્રમ્પને ખુશ કરવા માટે અનેક વસ્તુઓ પર ટેરિફ ઘટાડશે. ભારતને હજુ પણ ટેરિફ રાહત મળવાની આશા છે, ભલે બદલામાં તેણે પોતાના ટેરિફમાં ઘટાડો કરવો પડે.
વ્યવસાય પર શું અસર પડે છે?
ટ્રમ્પ દ્વારા પ્રતિશોધાત્મક ટેરિફની જાહેરાત પહેલા મંગળવારે વૈશ્વિક શેરબજારો મોટાભાગે ઊંચા હતા. વૈશ્વિક બજારને ખબર નથી કે ટ્રમ્પ કોના પર કેટલો ટેરિફ લાદશે અને આનાથી અનિﾍતિતાની સ્થિતિ સર્જાઈ છે. જાહેરાતના એક દિવસ પહેલા યુએસ શેરબજારો શરૂઆતમાં નીચા સ્તરે ટ્રેડ થયા હતા પરંતુ મિશ્ર વલણ સાથે બંધ થયા હતા. એશિયન અને યુરોપિયન શેરબજારોએ તાજેતરના ભારે નુકસાનમાંથી કેટલાકને પાછા મેળવ્યા કારણ કે વેપારીઓએ ટેરિફ અંગે વધુ સ્પષ્ટતાની આશા રાખી હતી.
હવે, ટેરિફ જાહેર થયા પછી શું થશે? ધ ગાર્ડિયનના અહેવાલ મુજબ, યુરોપિયન યુનિયન પોતાને બધા રોકાણકારો માટે સલામત આશ્રયસ્થાન તરીકે રજૂ કરી રહ્યું છે. આયર્લેન્ડના નાણામંત્રી પાશ્વલ ડોનોહોએ કહ્યુેં લાગે છે કે રોકાણકારો હાલમાં ચ્શ્નું પુનઃમૂલ્યાંકન કરી રહ્યા છે અને ચ્શ્માં રોકાણ કરી રહ્યા છે. મને લાગે છે કે વૈશ્વિક સ્તરે સિસ્ટમની આગાહી અને મૂલ્યની વધતી જતી પ્રશંસા છે.(૪૦.૧૨)
(10:55 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
