વોશિંગ્ટન, 3 એપ્રિલ 2025: અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ગુરુવારે તેમના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ટ્રૂથ સોશિયલ પર એક રહસ્યમયી પોસ્ટ કરી, જેમાં તેમણે પ્રતિકારક ટેરિફને લઈને અમેરિકી અર્થતંત્રને ‘દર્દી’ તરીકે ગણાવ્યું. ટ્રમ્પે લખ્યું, “ઓપરેશન પૂરું થયું! દર્દી જીવ્યો અને સાજો થઈ રહ્યો છે. ભવિષ્યવાણી એ છે કે દર્દી પહેલા કરતાં વધુ મજબૂત, મોટું, ઉત્તમ અને સ્થિતિસ્થાપક બનશે.” આ પોસ્ટ એવા સમયે આવી છે જ્યારે ટ્રમ્પે બુધવારે ભારત સહિત ઘણા દેશો પર નવા પ્રતિકારક ટેરિફની જાહેરાત કરી, જેની અસરથી વૈશ્વિક બજારોમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો. ટ્રમ્પે દાવો કર્યો કે આ ટેરિફથી અમેરિકી અર્થતંત્ર ‘વધુ મજબૂત’ બનશે.

વ્હાઈટ હાઉસનો દાવો - 70 વર્ષથી અમેરિકી કામદારોનું શોષણ:
વ્હાઈટ હાઉસના પ્રેસ સેક્રેટરી કેરોલીન લીવિટે અમેરિકી બજારોને આશ્વાસન આપતાં કહ્યું, “વોલ સ્ટ્રીટના લોકોએ રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ પર ભરોસો રાખવો જોઈએ. આ એક એવા રાષ્ટ્રપતિ છે જેમણે પોતાની સાબિત થયેલી આર્થિક નીતિને બમણી કરી છે.” તેમણે ઉમેર્યું કે આ ટેરિફ, જેમાં 10%નો આધાર દર અને ભારત જેવા દેશો પર ઊંચા ટેરિફનો સમાવેશ થાય છે, તેનો અર્થ એ છે કે “હવે અમેરિકા વિદેશી દેશો દ્વારા છેતરાશે નહીં.” લીવિટે કહ્યું, “70 વર્ષથી આ દેશોએ અમેરિકી કામદારોનું શોષણ કર્યું છે, અમારી નોકરીઓ વિદેશ લઈ ગયા છે. રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે આનો અંત લાવ્યો છે.”

અમેરિકાના પ્રતિકારક ટેરિફ - ભારત પર 27% ટેરિફ:
ટ્રમ્પે બુધવારે તમામ દેશો પર 10%નો આધાર ટેરિફ અને અમેરિકા સાથે વેપારમાં નફો મેળવતા દેશો પર ઊંચા ટેરિફ જાહેર કર્યા. આ નીતિથી વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થાની રચના બદલાઈ શકે છે અને વ્યાપક વેપાર યુદ્ધનું જોખમ વધી શકે છે. ટ્રમ્પે ચીન પર 34%, ભારત પર 26%, યુરોપિયન યુનિયન પર 20%, દક્ષિણ કોરિયા પર 25%, જાપાન પર 24% અને તાઈવાન પર 32% ટેરિફની જાહેરાત કરી. જોકે, વ્હાઈટ હાઉસના એક અનુસૂચિમાં ભારતનો દર 27% દર્શાવવામાં આવ્યો છે, જે અગાઉના આંકડાથી અલગ છે. આ ટેરિફને લાગુ કરવા ટ્રમ્પે રાષ્ટ્રીય આર્થિક કટોકટી જાહેર કરી, જેનાથી દર વર્ષે અબજો ડોલરની આવક થવાની અપેક્ષા છે.

ભારત પર વેપાર ટેરિફ - અમેરિકા અને ભારતની નીતિઓમાં તફાવત:
ભારતમાંથી અમેરિકા જતી તમામ ચીજવસ્તુઓ પર 27%નો સમાન ટેરિફ લાદવામાં આવ્યો છે, જે ટ્રમ્પના 10%થી 49%ની રેન્જના પ્રતિકારક ટેરિફનો ભાગ છે. વ્હાઈટ હાઉસે જણાવ્યું કે અમેરિકા પેસેન્જર વાહનોની આયાત પર 2.5% ટેરિફ લગાવે છે, જ્યારે ભારત 70% લગાવે છે. સફરજન અમેરિકામાં ડ્યૂટી-ફ્રી આવે છે, પરંતુ ભારત અમેરિકી સફરજન પર 50% ટેરિફ લગાવે છે. ચોખા પર અમેરિકામાં 2.7% ટેરિફ છે, જ્યારે ભારતમાં 80% છે. નેટવર્કિંગ સ્વિચ અને રાઉટર પર અમેરિકા 0% ટેરિફ લગાવે છે, પરંતુ ભારતમાં આ દર 10-20% છે. આ તફાવતોને કારણે ટ્રમ્પે ભારત પર ઊંચા ટેરિફનો નિર્ણય લીધો.

વૈશ્વિક બજારો પર અસર:
ટ્રમ્પની આ ટેરિફ નીતિની જાહેરાત બાદ વૈશ્વિક બજારોમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો. અમેરિકાના વોલ સ્ટ્રીટ પર શેરબજાર ખુલતાંની સાથે જ નીચે ગયું, જે ટેરિફની આર્થિક અસરનો સંકેત આપે છે. ભારત પર 27% ટેરિફથી ભારતીય નિકાસ પર અસર પડી શકે છે, ખાસ કરીને ઓટોમોબાઈલ, કૃષિ ઉત્પાદનો અને ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આનાથી ભારત-અમેરિકા વેપાર સંબંધોમાં તણાવ વધી શકે છે.

ટ્રમ્પનો દાવો: અમેરિકા પ્રથમ:
ટ્રમ્પે આ ટેરિફને ‘અમેરિકા પ્રથમ’ નીતિનો ભાગ ગણાવી અને કહ્યું કે આનાથી દેશના ઉદ્યોગોને ફાયદો થશે અને નોકરીઓ પાછી આવશે. તેમણે રાષ્ટ્રીય આર્થિક કટોકટી જાહેર કરીને આ નિર્ણયને યોગ્ય ઠેરવ્યો. જોકે, અર્થશાસ્ત્રીઓ ચેતવણી આપે છે કે આ ટેરિફથી અમેરિકામાં મોંઘવારી વધી શકે છે અને વૈશ્વિક વેપાર યુદ્ધ શરૂ થઈ શકે છે.

ભારત સહિતના દેશો હવે આ ટેરિફનો જવાબ કેવી રીતે આપે છે તેના પર નજર રહેશે. ભારતના વાણિજ્ય મંત્રાલયે આ મામલે હજુ સત્તાવાર પ્રતિક્રિયા આપી નથી, પરંતુ નિષ્ણાતો માને છે કે ભારત પોતાના હિતોનું રક્ષણ કરવા માટે પગલાં લઈ શકે છે. ટ્રમ્પની આ નીતિની લાંબા ગાળાની અસર હજુ સ્પષ્ટ થવાની બાકી છે, પરંતુ તેનાથી વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર ઊંડી અસર પડવાની શક્યતા છે.