મુંબઈ: ભારતીય સિનેમાના દિગ્ગજ અભિનેતા અને ફિલ્મ નિર્દેશક મનોજ કુમારનું આજે ૮૭ વર્ષની વયે નિધન થયું છે. તેઓ લાંબા સમયથી અસ્વસ્થ હતા અને મુંબઈની કોકિલાબેન ધીરુભાઈ અંબાણી હોસ્પિટલમાં સારવાર હેઠળ હતા, જ્યાં તેમણે અંતિમ શ્વાસ લીધા.

 

દેશભક્તિ આધારિત ફિલ્મો દ્વારા ભારતીય સિનેમામાં પોતાનું અનોખું સ્થાન બનાવનાર મનોજ કુમારને ‘ભારત કુમાર’ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવતા હતા. તેમના નિધનથી બોલિવૂડ અને તેમના લાખો ચાહકોમાં શોકની લાગણી ફેલાઈ ગઈ છે.

 

સિનેમામાં દેશભક્તિનો અલખ જગાવનાર કલાકાર: મનોજ કુમારનો જન્મ ૨૪ જુલાઈ, ૧૯૩૭ના રોજ પાકિસ્તાનના એબટાબાદમાં હરિકૃષ્ણ ગોસ્વામી તરીકે થયો હતો. દેશના ભાગલા પછી તેમનો પરિવાર ભારત આવ્યો અને દિલ્હીમાં સ્થાયી થયો. ૧૯૫૦ના દાયકામાં તેમણે ફિલ્મી કરિયરની શરૂઆત કરી હતી અને ‘કાંચન’ (૧૯૫૨) ફિલ્મથી અભિનયની દુનિયામાં પગ મૂક્યો. જોકે, તેમને સાચી ઓળખ ૧૯૬૫માં આવેલી ફિલ્મ ‘શહીદ’થી મળી, જેમાં તેમણે ભગતસિંહનું પાત્ર ભજવ્યું હતું.

ત્યારબાદ ‘ઉપકાર’ (૧૯૬૭), ‘પૂરબ ઔર પશ્ચિમ’ (૧૯૭૦), ‘રોટી કપડા ઔર મકાન’ (૧૯૭૪) અને ‘ક્રાંતિ’ (૧૯૮૧) જેવી ફિલ્મોએ તેમને દેશભક્તિ ફિલ્મોના પ્રતીક તરીકે સ્થાપિત કરેલ.

 

 

તેમની સૌથી યાદગાર ફિલ્મ ‘ઉપકાર’ (૧૯૬૭)એ તેમને દેશભક્તિના પ્રતીક તરીકે સ્થાપિત કર્યા. આ ફિલ્મનું ગીત ‘મેરે દેશ કી ધરતી’ આજે પણ દરેક ભારતીયના હૃદયમાં ગુંજે છે. આ ફિલ્મની પ્રેરણા તેમને તત્કાલીન વડાપ્રધાન લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીના સૂત્ર ‘જય જવાન, જય કિસાન’થી મળી હતી. આ સફળતા બાદ તેમને ‘ભારત કુમાર’નું બિરુદ મળ્યું, જે તેમની ઓળખનો અભિન્ન હિસ્સો બની ગયું.

 

 

અંગત જીવન અને સ્વાસ્થ્ય

મનોજ કુમારે શોભા ગોસ્વામી સાથે લગ્ન કર્યા હતા અને તેમને બે પુત્રો, વિશાલ અને કુણાલ, છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી તેઓ ફિલ્મી દુનિયાથી દૂર રહેતા હતા અને પોતાનું જીવન પરિવાર સાથે વિતાવતા હતા. તેમના સ્વાસ્થ્યમાં સતત ઘટાડો થતો હતો, અને તાજેતરમાં તેમને હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા. તેમના પરિવારે જણાવ્યું કે, “તેમણે અંત સુધી હિંમતથી લડત આપી, પરંતુ આખરે ભગવાનની ઇચ્છા સામે કોઈ ઝૂકી ગયું.”

 

 

બોલિવૂડની શ્રદ્ધાંજલિ: મનોજ કુમારના નિધનના સમાચારે બોલિવૂડને સ્તબ્ધ કરી દીધું છે. અભિનેતા અનુપમ ખેરે સોશિયલ મીડિયા પર લખ્યું, “મનોજ કુમારજી એક સાચા દેશભક્ત અને મહાન કલાકાર હતા. તેમની ફિલ્મો દરેક ભારતીય માટે પ્રેરણાસ્ત્રોત છે.” ફિલ્મ નિર્માતા કરણ જોહરે પણ શોક વ્યક્ત કરતાં કહ્યું, “તેમનું યોગદાન ભારતીય સિનેમાને હંમેશા ગૌરવ અપાવશે.”

 

 

અંતિમ સંસ્કાર અને સન્માન: મનોજ કુમારના પાર્થિવ દેહને સરકારી સન્માન સાથે અંતિમ વિદાય આપવામાં આવશે. તેમના અંતિમ સંસ્કાર આજે સાંજે મુંબઈના શિવાજી પાર્ક ખાતે કરવામાં આવશે, જ્યાં ફિલ્મ જગતની અનેક હસ્તીઓ તેમજ રાજકીય નેતાઓ હાજર રહે તેવી સંભાવના છે.

 

 

અમર વારસો: મનોજ કુમારની ફિલ્મો દેશભક્તિ અને સામાજિક જાગૃતિનું પ્રતીક બની રહી છે. તેમનું નિધન ભારતીય સિનેમા માટે એક અપૂરણીય ખોટ છે, પરંતુ તેમની કળા અને વિચારો આવનારી પેઢીઓને પ્રેરણા આપતા રહેશે. ‘ભારત કુમાર’ની આ અંતિમ સલામ દરેક ભારતીયના હૃદયમાં કાયમ ગુંજતી રહેશે.