નવી દિલ્હી : લોકસભા અને રાજ્યસભા શુક્રવારે અનિશ્ચિત મુદત માટે (સાઇન ડાઇ) સ્થગિત કરવામાં આવી, જેની સાથે 31 જાન્યુઆરીએ શરૂ થયેલું બજેટ સત્ર પૂર્ણ થયું. લોકસભામાં સોનિયા ગાંધીની ટિપ્પણીઓ પર હોબાળા બાદ બપોરે 12 વાગ્યે થોડા સમય માટે સ્થગન થયું હતું, ત્યારબાદ સ્પીકર ઓમ બિરલાએ અંતિમ ટિપ્પણી વાંચી અને સદનને સ્થગિત કર્યું. રાજ્યસભામાં પણ સરકારી પક્ષે પશ્ચિમ બંગાળના શિક્ષક નોકરી ઘોટાળા પર સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણયને લઈને હોબાળો મચાવ્યા બાદ બપોરે 1 વાગ્યે કાર્યવાહી ફરી શરૂ થઈ અને ત્યારબાદ સ્થગિત થઈ. આ સત્રમાં 16 બિલ પાસ થયા, જેમાં વક્ફ સંશોધન બિલનો પણ સમાવેશ થાય છે, અને બંને સદનોની ઉત્પાદકતા 118-119% રહી.

લોકસભાનું સત્ર - 118% ઉત્પાદકતા સાથે સમાપન:
લોકસભા સ્પીકર ઓમ બિરલાએ જણાવ્યું કે આ બજેટ સત્રમાં 16 બિલ પાસ થયા અને સદનની ઉત્પાદકતા 118 ટકાથી વધુ રહી. તેમણે સત્રના સમાપન પર ટિપ્પણી કરતાં કહ્યું કે સરકારે બજેટ પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરી, વિવિધ મંત્રાલયો માટે મંજૂરીની માગણીઓ અને નાણાં બિલને મંજૂરી આપવામાં આવી. કેન્દ્રશાસિત મણિપુરનું બજેટ પણ પાસ થયું. જોકે, સોનિયા ગાંધીએ વક્ફ સંશોધન બિલને ચર્ચા વિના પાસ કરાયું હોવાનો આરોપ લગાવતાં વિપક્ષે નારેબાજી કરી. બિરલાએ આ ટિપ્પણીને સદનની ગરિમા વિરુદ્ધ ગણાવી, જેના પર વિપક્ષે વિરોધ ચાલુ રાખ્યો.

રાજ્યસભાનો રેકોર્ડ - 17 કલાકની બેઠક:
રાજ્યસભાના અધ્યક્ષ જગદીપ ધનખડે 267મા સત્રના સમાપન પર જણાવ્યું કે આ સત્રમાં વક્ફ સંશોધન બિલ સહિત મહત્ત્વના કાયદાઓ પાસ થયા અને ઘણા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થઈ. તેમણે કહ્યું, “આ સત્રની ઉત્પાદકતા 119 ટકા રહી. 3 એપ્રિલ, 2025ના રોજ રાજ્યસભાએ સવારે 11 વાગ્યાથી શરૂ થઈને બીજા દિવસે સવારે 4:02 સુધી ચાલેલી બેઠક સાથે ઇતિહાસ રચ્યો, જે તેની સૌથી લાંબી બેઠક હતી.” ધનખડે ઉમેર્યું, “આ લોકોને એક મહાન સંદેશ આપશે અને આ સંસ્થા પર વિશ્વાસ વધારશે.” આ લાંબી બેઠકમાં વક્ફ બિલ પર ચર્ચા અને મતદાન થયું હતું.

વક્ફ બિલ પર સરકાર-વિપક્ષમાં ટકરાવ:
વક્ફ (સંશોધન) બિલ આ સત્રનો સૌથી વિવાદાસ્પદ મુદ્દો રહ્યો. સરકાર અને વિપક્ષ વચ્ચે આ બિલ પર તીખી ચર્ચા થઈ, જેને પાસ કરવા માટે બંને સદનો લાંબા સમય સુધી બેઠાં. આ બિલનો ઉદ્દેશ વક્ફ સંપત્તિઓનું સંચાલન સુધારવું અને પારદર્શિતા લાવવાનો છે, પરંતુ વિપક્ષે તેને બંધારણ વિરુદ્ધ ગણાવ્યું હતું. લોકસભામાં આ બિલ પહેલાંથી પાસ થઈ ગયું હતું, જ્યારે રાજ્યસભામાં 128 વિરુદ્ધ 95 મતે તેને મંજૂરી મળી. વિપક્ષના સુધારા પ્રસ્તાવો નામંજૂર થતાં સરકારે આને મોટી સફળતા ગણાવી.

બજેટ સત્રની સિદ્ધિઓ:
આ સત્ર દરમિયાન સરકારે બજેટ પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરી, જેમાં વિવિધ મંત્રાલયો માટે મંજૂરીની માગણીઓ અને નાણાં બિલને લોકસભાએ સમર્થન આપ્યું. કેન્દ્રશાસિત મણિપુરનું બજેટ પણ મંજૂર થયું. સત્રમાં 16 બિલ પાસ થયા, જેમાં વક્ફ બિલ ઉપરાંત અન્ય મહત્ત્વના કાયદાઓનો સમાવેશ થાય છે. બંને સદનોની ઉચ્ચ ઉત્પાદકતાએ આ સત્રને ઐતિહાસિક બનાવ્યું.

બજેટ સત્રના સમાપન સાથે સંસદનું આગામી સત્ર નવી તારીખે બોલાવવામાં આવશે. રાજ્યસભાની 17 કલાકની ઐતિહાસિક બેઠક અને લોકસભાની કાર્યક્ષમતાએ સંસદની કામગીરી પર લોકોનો વિશ્વાસ વધાર્યો છે. વક્ફ બિલના અમલ પછી તેની અસર પર નજર રહેશે, જ્યારે સરકાર અને વિપક્ષ વચ્ચેનો રાજકીય ટકરાવ આગળ પણ ચાલુ રહેવાની શક્યતા છે.