બેઇજિંગ/વૉશિંગ્ટન, : ચીને અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા શરૂ કરાયેલા વૈશ્વિક વેપાર યુદ્ધનો જવાબ આપતાં શુક્રવારે જાહેરાત કરી કે તે 10 એપ્રિલથી અમેરિકાથી આયાત થતી તમામ વસ્તુઓ પર 34% પ્રતિકારક ટેરિફ લાદશે. આ પગલું ટ્રમ્પે બુધવારે ચીની માલ પર 34%ના વધારાના ટેરિફ લગાવવાની ઘોષણા કર્યા બાદ લેવામાં આવ્યું છે, જેનાથી વિશ્વની બે સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થાઓ વચ્ચેના સંબંધોમાં મોટો ફેરફાર થવાની અને વેપાર તણાવ વધવાની શક્યતા છે.
ચીનની સ્ટેટ કાઉન્સિલ ટેરિફ કમિશને એક નિવેદનમાં જણાવ્યું, “અમેરિકાની આ પ્રથા આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારના નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરે છે, ચીનના કાયદેસરના હિતોને ગંભીર રીતે નુકસાન પહોંચાડે છે અને એકપક્ષીય ધમકીભરી પ્રથાનું ઉદાહરણ છે.” જાન્યુઆરીમાં સત્તામાં પાછા ફર્યા બાદ ટ્રમ્પે ચીની આયાત પર બે વખત 10%ના વધારાના ટેરિફ લગાવ્યા હતા, જે ચીનમાંથી ગેરકાયદે ફેન્ટાનિલના પ્રવાહને રોકવા માટે જરૂરી હોવાનું વ્હાઇટ હાઉસે જણાવ્યું હતું. હવે નવા 34% ટેરિફ સાથે ચીની માલ પર કુલ 54% ટેરિફ લાગશે.

આ વખતે ચીનનો પ્રતિકાર અગાઉની સરખામણીએ વધુ વ્યાપક છે. અગાઉના ટેરિફના જવાબમાં ચીને ઝડપથી પગલાં લીધાં હતાં, પરંતુ તે મર્યાદિત હતાં, જેમાં અમેરિકી કૃષિ ઉત્પાદનો અને ઈંધણ પર ટેરિફ લગાવવા સહિતનાં પગલાં હતાં. આ વખતે ચીને 54%ના ઊંચા ટેરિફની સામે પ્રતિકાર દર્શાવતાં તમામ અમેરિકી આયાત પર 34% ટેરિફ લગાવવાની જાહેરાત કરી છે, જે બંને દેશો વચ્ચેના લગભગ અડધો ટ્રિલિયન ડોલરના વેપારને નવો આકાર આપી શકે છે.

શુક્રવારે ચીનમાં મોટો જાહેર રજાનો દિવસ હતો, જ્યારે લાખો લોકો ઉજવણીમાં વ્યસ્ત હતા, ત્યારે ચીને અમેરિકાની 11 કંપનીઓને “અવિશ્વસનીય એન્ટિટી લિસ્ટ”માં ઉમેરી અને 16 અમેરિકી કંપનીઓ પર ચીની ડ્યુઅલ-યુઝ વસ્તુઓની નિકાસ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો. આ ઉપરાંત, ચીનના વાણિજ્ય મંત્રાલયે અમેરિકા અને ભારતથી આયાત થતી મેડિકલ સીટી એક્સ-રે ટ્યૂબ પર એન્ટી-ડમ્પિંગ તપાસ શરૂ કરી છે. ચીને સામેરિયમ, ગેડોલિનિયમ અને ટર્બિયમ સહિત સાત રેર-અર્થ ખનિજોની અમેરિકા તરફ નિકાસ પર પણ નિયંત્રણો જાહેર કર્યા છે.

ચીનમાં સપ્લાય ચેઈન ધરાવતા વ્યવસાયો માટે આ પડકારો અનેકગણા છે. અમેરિકી ટેરિફની સાથે ટ્રમ્પના અન્ય એશિયાઈ દેશો પરના વ્યાપક ટેરિફને કારણે આ વ્યવસાયો મુશ્કેલીમાં મુકાયા છે. ચીનની ધીમી પડતી અર્થવ્યવસ્થા માટે આ ટેરિફનો સમય પણ પડકારજનક છે, જ્યાં તાજેતરના સપ્તાહોમાં સ્થાનિક વપરાશને વેગ આપવા માટે પ્રયાસો ચાલી રહ્યા છે.

ચીનની પ્રતિકારની જાહેરાત બાદ શુક્રવારે યુએસ સ્ટૉક ફ્યુચર્સમાં મોટો ઘટાડો થયો. ડાઉ ફ્યુચર્સ 1,000 પોઈન્ટ એટલે કે 2.3% ગગડ્યું. એસ એન્ડ પી 500 2.4% નીચે ખુલવાની તૈયારીમાં હતું, જ્યારે ટેક-હેવી નાસ્ડેક કમ્પોઝિટ 2.7% નીચે શરૂ થવાની સ્થિતિમાં હતું. યુરોપ અને યુકેના સ્ટૉક્સ પણ 3%થી વધુ ઘટ્યા, જે તેમના વર્ષોના સૌથી ખરાબ પ્રદર્શનની નજીક પહોંચી ગયા. ગુરુવારે ડાઉ 1,600 પોઈન્ટ (લગભગ 4%), એસ એન્ડ પી 500 લગભગ 5% અને નાસ્ડેક 6% ગગડ્યું હતું, જે પાંચ વર્ષમાં એટલે કે કોવિડ મહામારી બાદનું સૌથી ખરાબ પ્રદર્શન હતું.

આ વેપાર યુદ્ધથી બજારોમાં ચિંતા વધી છે, અને આગામી દિવસોમાં બંને દેશોની નીતિઓ આર્થિક સ્થિતિને કેવી દિશા આપે છે તેના પર સૌની નજર રહેશે.