નવી દિલ્હી: મેટલ સેક્ટરની દિગ્ગજ કંપની વેદાંત લિમિટેડના ચેરમેન અનિલ અગ્રવાલે દેશમાં શિપિંગ ઉદ્યોગની સ્થિતિ પર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. તેમનું કહેવું છે કે ભારતના શિપિંગ ઉદ્યોગમાં સુધારાની તાત્કાલિક જરૂર છે. દરિયાઈ વેપારમાં ભારત ચીનથી ઘણું પાછળ રહી ગયું છે. આજે, આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર સંપૂર્ણપણે ચીની જહાજો દ્વારા પ્રભુત્વ ધરાવે છે. વિશ્વના ૯૮% વેપારી જહાજો કાં તો ચીની કંપનીઓ દ્વારા સંચાલિત થાય છે અથવા ચીનમાં બનેલા જહાજોનો ઉપયોગ કરે છે. અમેરિકા હવે ચીની શિપિંગ કંપનીઓ અને ત્યાં બનેલા જહાજો પાસેથી વધુ ફી વસૂલવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. આ માટે તેમણે એક પ્રસ્તાવ તૈયાર કર્યો છે. આનાથી ભારતના વેપાર પર પણ અસર પડી શકે છે. આનું કારણ એ છે કે ગયા વર્ષે વિશ્વમાં પૂરા પાડવામાં આવેલા તમામ જહાજોમાંથી અડધા ચીનમાં બનાવવામાં આવ્યા હતા. વિશ્વની 20 સૌથી મોટી શિપિંગ કંપનીઓના કાફલામાં 30% જહાજો ચીનમાં બનેલા છે.

અનિલ અગ્રવાલે X પર લખ્યું, 'શું તમે જાણો છો કે ચીન પાસે 5,000 થી વધુ મોટા વ્યાપારી જહાજો છે જ્યારે ભારતમાં 500 થી ઓછા છે?' ચીનના જહાજો આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારમાં પ્રભુત્વ ધરાવે છે. વિશ્વના ૯૮% વેપારી જહાજો કાં તો ચીની કંપનીઓ દ્વારા સંચાલિત થાય છે અથવા ચીનમાં બનેલા જહાજોનો ઉપયોગ કરે છે. ભારત ત્રણ બાજુથી સમુદ્રથી ઘેરાયેલું છે અને તેનો સમૃદ્ધ દરિયાઈ ઇતિહાસ છે. શિપિંગ ઉદ્યોગને પુનર્જીવિત કરવા માટે બધાએ સાથે મળીને કામ કરવું પડશે.

વેદાંત ગ્રુપના ચેરમેન અનિલ અગ્રવાલની માતાનું નિધન, જન્મદિવસ પર ભાવનાત્મક સંદેશ લખ્યો
તે કેવી રીતે સુધરશે?

તેમણે કહ્યું, 'જાહેર અને ખાનગી ક્ષેત્રો વચ્ચે કોઈ તફાવત ન હોવો જોઈએ.' આ લક્ષ્યને પ્રાપ્ત કરવા માટે બધાએ સાથે મળીને કામ કરવું પડશે. શિપિંગની દ્રષ્ટિએ, આપણે આપણા વ્યૂહાત્મક હિતોનું રક્ષણ કરવા માટે આપણી બધી શક્તિનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ. માહિતી અનુસાર, ૧૯૯૯માં વૈશ્વિક જહાજ નિર્માણ બજારમાં ચીનનો હિસ્સો માત્ર ૫ ટકા હતો, જે ૨૦૨૩માં વધીને ૫૦ ટકા થયો. જાન્યુઆરી ૨૦૨૪માં વાણિજ્યિક વિશ્વ કાફલામાં ચીનનો હિસ્સો ૧૯ ટકાથી વધુ છે. શિપિંગ કન્ટેનરના ઉત્પાદનમાં તેનો હિસ્સો 95 ટકા છે અને ઇન્ટરમોડલ ચેસિસના વૈશ્વિક પુરવઠામાં તેનો હિસ્સો 86 ટકા છે. આ દર્શાવે છે કે વૈશ્વિક શિપિંગ ઉદ્યોગમાં ચીનનું શું સ્થાન છે.

નૌકાદળ શક્તિની દ્રષ્ટિએ ભારત વિશ્વમાં 16મા ક્રમે છે. ભારતનું લક્ષ્ય 2030 સુધીમાં ટોચના 10 જહાજ નિર્માણ દેશોમાં અને 2047 સુધીમાં ટોચના 5 દેશોમાં સ્થાન મેળવવાનું છે. ભારત શિપિંગમાં પોતાનું વર્ચસ્વ સ્થાપિત કરવા માટે ઘણી યોજનાઓ શરૂ કરી રહ્યું છે. આમાં ભારત કન્ટેનર શિપિંગ લાઇન, કોસ્ટલ ગ્રીન શિપિંગ કોરિડોર (કંડલા-તુતીકોરીન) અને આંતરિક યુદ્ધમાર્ગોમાં ₹100 કરોડનું રોકાણ શામેલ છે. આ ઉપરાંત, દેશમાં દરિયાઈ વેપારને પ્રોત્સાહન આપવા માટે સાગરમાલા સ્ટાર્ટઅપ અને ઇનોવેશન પહેલ પણ શરૂ કરવામાં આવી છે.