નવી દિલ્હી: ભારતીય જનતા પાર્ટી (ભાજપ) આજે પોતાનો 45મો સ્થાપના દિવસ ઉજવી રહી છે, જે એક નાનકડા સંગઠનથી શરૂ થઈને વિશ્વની સૌથી મોટી રાજકીય પાર્ટી બનવાની અદ્ભુત ગાથા છે. 6 એપ્રિલ, 1980ના રોજ અટલ બિહારી વાજપેયીના નેતૃત્વમાં જન્મેલી આ પાર્ટીએ હિન્દુત્વ, રાષ્ટ્રવાદ અને વિકાસના ધ્યેય સાથે ભારતના રાજકારણમાં પોતાનું અનોખું સ્થાન બનાવ્યું. શ્યામાપ્રસાદ મુખર્જીના જનસંઘના સ્વપ્નથી શરૂ થયેલી આ સફર આજે દેશના ખૂણે ખૂણે ભગવો ઝંડો લહેરાવી રહી છે, જેની પાછળનો સંઘર્ષ અને સમર્પણ દરેક ભારતીય માટે પ્રેરણાદાયી છે.

આજે ભારતીય જનતા પાર્ટી (ભાજપ)નો 45મો સ્થાપના દિવસ છે. 6 એપ્રિલ, 1980ના રોજ સ્થપાયેલી આ પાર્ટી આજે વિશ્વની સૌથી મોટી રાજકીય પાર્ટી બની ચૂકી છે. હિન્દુત્વ અને રાષ્ટ્રવાદના આધારે દેશના 70 ટકા હિસ્સા પર ભગવો લહેરાવનારી ભાજપની સફર જેટલી ભવ્ય છે, તેટલી જ સંઘર્ષથી ભરેલી પણ રહી છે. જનસંઘથી શરૂ થયેલી આ યાત્રા આજે ભાજપના રૂપમાં દેશના રાજકીય પટલ પર છવાઈ ગઈ છે.

જનસંઘથી ભાજપ સુધી:
ભાજપનો ઇતિહાસ ભારતીય જનસંઘ સાથે જોડાયેલો છે, જેની સ્થાપના 21 ઓક્ટોબર, 1951ના રોજ શ્યામાપ્રસાદ મુખર્જીએ દિલ્હીમાં કરી હતી. મુખર્જી, જેઓ આઝાદીની લડાઈથી લઈને નવી સરકારના નિર્માણ સુધી મહત્વના પદો પર રહ્યા, તેમણે નેહરૂ-લિયાકત કરાર અને આરએસએસ પરના પ્રતિબંધના વિરોધમાં જનસંઘની રચના કરી. જનસંઘે સમાન નાગરિક સંહિતા, ગૌહત્યા પર પ્રતિબંધ અને કલમ 370ની નાબૂદી જેવા મુદ્દાઓને મુખ્ય રાખ્યા. 1953માં મુખર્જીએ કાશ્મીરના એકીકરણ માટે આંદોલન શરૂ કર્યું, પરંતુ ધરપકડ બાદ તેમનું રહસ્યમય મૃત્યુ થયું.  

ઇમરજન્સી અને જનતા પાર્ટી:
1975માં ઇંદિરા ગાંધીએ લાદેલી ઇમરજન્સીનો જનસંઘે સખત વિરોધ કર્યો. 1977માં ઇમરજન્સી હટ્યા બાદ જનસંઘ સહિત અન્ય પક્ષોના વિલયથી જનતા પાર્ટીની રચના થઈ. આ સરકારમાં અટલ બિહારી વાજપેયી વિદેશ મંત્રી અને લાલકૃષ્ણ અડવાણી માહિતી મંત્રી બન્યા. જોકે, આંતરિક વિખવાદને કારણે જનતા પાર્ટી ટૂટી, અને 6 એપ્રિલ, 1980ના રોજ નવી દિલ્હીના કોટલા મેદાનમાં ભાજપની સ્થાપના થઈ. વાજપેયી તેના પ્રથમ અધ્યક્ષ બન્યા.  

2થી 303ની સફર:
ભાજપની રાજકીય યાત્રા 1984માં માત્ર 2 સીટથી શરૂ થઈ, જ્યારે કોંગ્રેસે 404 સીટો જીતી હતી. પરંતુ ભાજપે હિમ્મત ન હારી. 1989માં 85, 1991માં 120 અને 1996માં સૌથી મોટી પાર્ટી બનીને ઉભરી. 1998માં વાજપેયી પ્રધાનમંત્રી બન્યા, અને 2014માં નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં 282 સીટો જીતી. 2019માં ભાજપે 303 સીટો સાથે ઐતિહાસિક વિજય મેળવ્યો, જોકે 2024માં 240 સીટો સાથે NDAના સમર્થનથી સરકાર બનાવી.  

રામ મંદિર આંદોલન:  
1989ના પાલમપુર અધિવેશનમાં ભાજપે રામ મંદિર નિર્માણનો ઠરાવ પસાર કર્યો. 1990માં અડવાણીની રથયાત્રા અને 1992માં બાબરી મસ્જિદના ધ્વંસે ભાજપને હિન્દુ મતદારોમાં મજબૂત પકડ આપી. આ આંદોલનથી ભાજપનો રાજકીય ગ્રાફ ઝડપથી ઊંચો ગયો.  

ભાજપ શાસિત રાજ્યો:
આજે ભાજપ 15 રાજ્યોમાં સીધી સત્તા ધરાવે છે, જ્યારે NDAના સાથીઓ સાથે 21 રાજ્યોમાં શાસન કરે છે. ઉત્તર પ્રદેશ, ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર, મધ્ય પ્રદેશથી લઈને આસામ અને ત્રિપુરા સુધી ભાજપનો દબદબો છે. જોકે, દક્ષિણ ભારતમાં હજુ પણ પકડ મજબૂત કરવાની જરૂર છે.  

વિશ્વની સૌથી મોટી પાર્ટી:
ભાજપ આજે 180 મિલિયનથી વધુ નોંધાયેલા કાર્યકરો સાથે વિશ્વની સૌથી મોટી પાર્ટી બની છે, જે ચીનની કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટી કરતાં બમણી અને કોંગ્રેસ કરતાં દસ ગણી મોટી છે. પાર્ટીનું કેડરબેઝ માળખું અને સદસ્યતા અભિયાન તેની તાકાત છે.  

કોંગ્રેસનું પતન - ભાજપની ઉભરતી તાકાત:
1984માં 415 સીટો જીતનારી કોંગ્રેસ 2014માં 44 અને 2019માં 52 સીટો સુધી સીમિત થઈ. ભાજપના ઉદય સામે કોંગ્રેસ નબળી પડતી ગઈ, જેનું નેતૃત્વ અને દિશા આજે પ્રશ્નોમાં છે.  

ભવિષ્યનો પડકાર - દક્ષિણમાં પગપેસારો:
ઉત્તર અને હિન્દી બેલ્ટમાં મજબૂત પકડ હોવા છતાં, કેરળ, તમિલનાડુ, આંધ્ર પ્રદેશ જેવા દક્ષિણના રાજ્યોમાં ભાજપ હજુ સફળતા મેળવી શકી નથી. આ પડકાર ભાજપની આગળની યાત્રા માટે મહત્વનો છે.  

આજે ભાજપનો સ્થાપના દિવસ માત્ર ઉજવણી નથી, પરંતુ એક એવી યાત્રાનું પ્રતિબિંબ છે, જેણે સંઘર્ષથી સફળતા સુધીનો રસ્તો કાપ્યો અને ભારતના રાજકારણને નવી દિશા આપી.