વોશિંગ્ટન : અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તાજેતરમાં શેરબજારને હચમચાવી દેનારા ‘લિબરેશન ડે’ ટેરિફની જાહેરાત કરી હતી, જેના પગલે શેરબજારમાં ભારે અસ્થિરતા જોવા મળી. આ ટેરિફની નીતિમાં અચાનક યુ-ટર્ન લેતાં ટ્રમ્પે ઘણા દેશો સામેના કડક ટેરિફને 90 દિવસ માટે હળવા કરવાનો નિર્ણય જાહેર કર્યો, જેની અસરે શેરબજારમાં રાહતનો મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો. જોકે, આ નિર્ણયની સાથે જ ટ્રમ્પ પર શેરબજારમાં ચાલાકી અને ઇનસાઇડર ટ્રેડિંગના ગંભીર આરોપો લાગ્યા છે. ડેમોક્રેટિક પાર્ટીના નેતાઓએ આ મામલે તપાસની માગણી કરી છે, જેનાથી અમેરિકન રાજકારણમાં નવો વિવાદ સર્જાયો છે.

આ ઘટનાક્રમની શરૂઆત થઈ 2 એપ્રિલે, જ્યારે ટ્રમ્પે ‘લિબરેશન ડે’ ટેરિફની જાહેરાત કરી. આ નીતિએ શેરબજારને બેર માર્કેટની આરે લઈ જઈને ‘બ્લેક મન્ડે 2.0’ની ચિંતા વધારી હતી. પરંતુ બુધવારે ટ્રમ્પે ચીન સિવાયના દેશો પરના ટેરિફ હળવા કરવાની જાહેરાત કરતાં શેરબજારમાં રાહતનો દોર શરૂ થયો. એસએન્ડપી 500 ઇન્ડેક્સમાં લગભગ 10 ટકાનો ઉછાળો નોંધાયો, જે 2008 પછીનો સૌથી મોટો એક દિવસનો વધારો હતો. નાસ્ડેકમાં 12 ટકા અને ડાઉ જોન્સમાં 8 ટકાનો વધારો થયો. આ ઉછાળાની અસર એશિયા અને યુરોપના બજારોમાં પણ જોવા મળી, જ્યાં લંડનનો એફટીએસઈ 100 ઇન્ડેક્સ 4 ટકા વધ્યો.

આ બધું શરૂ થયું ટ્રમ્પના બે સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટથી. બુધવારે સવારે શેરબજાર ખુલ્યા બાદ ટ્રમ્પે તેમના ટ્રુથ સોશિયલ પ્લેટફોર્મ પર લખ્યું, “આ ખરીદીનો સારો સમય છે! ડીજેટી.” આ પોસ્ટ બાદ ટ્રમ્પ મીડિયા એન્ડ ટેક્નોલોજી ગ્રૂપના શેર, જેનું ટીકર ‘ડીજેટી’ છે, એકાએક વધ્યા. શેરની કિંમત $16.69થી વધીને $20.40 સુધી પહોંચી, જે 22.2 ટકાનો ઉછાળો દર્શાવે છે. આ શેરે દિવસના અંતે 21 ટકાથી વધુનો વધારો નોંધાવ્યો, જે આ વર્ષનું તેનું સૌથી મજબૂત પ્રદર્શન હતું. આ જ રીતે, ટેસ્લાના શેરમાં પણ 22 ટકાથી વધુનો ઉછાળો નોંધાયો, જે 2013 પછીનું તેનું શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન હતું.

આ ઘટનાઓએ ડેમોક્રેટિક પાર્ટીના નેતાઓમાં રોષ ફેલાવ્યો. કેલિફોર્નિયાના રિપ્રેઝન્ટેટિવ માઇક લેવિને સોશિયલ મીડિયા પર લખ્યું, “આ શેરબજારમાં ચાલાકી નથી તો શું છે? જો તમે ટ્રમ્પના સમર્થક હો અને તેમની સલાહ મુજબ ખરીદી કરી હોય, તો તમે મોટો નફો કર્યો. પરંતુ જો તમે નિવૃત્ત વ્યક્તિ, વરિષ્ઠ નાગરિક કે મધ્યમ વર્ગના હો અને જોખમ ન લઈ શક્યા હો, તો તમે નુકસાનમાં છો.” ડેમોક્રેટિક સેનેટર ક્રિસ મર્ફીએ એક્સ પર લખ્યું કે, “ઇનસાઇડર ટ્રેડિંગનો વિવાદ ઉભો થઈ રહ્યો છે. ટ્રમ્પનું સવારનું પોસ્ટ દર્શાવે છે કે તેમના લોકો ગુપ્ત માહિતીનો લાભ લઈને નફો કરે તેવું તેઓ ઇચ્છતા હતા.”

ન્યૂયોર્કના હાઉસ રિપ્રેઝન્ટેટિવ એલેક્ઝાન્ડ્રિયા ઓકાસિયો-કોર્ટેઝે એક્સ પર લખ્યું, “છેલ્લા 48 કલાકમાં શેર ખરીદનારા કોંગ્રેસના સભ્યોએ તેનો ખુલાસો કરવો જોઈએ. ઇનસાઇડર ટ્રેડિંગ પર પ્રતિબંધનો સમય આવી ગયો છે.” ઓકાસિયો-કોર્ટેઝ સહિત અન્ય ડેમોક્રેટ નેતાઓએ હાઉસ સ્પીકર માઇક જોન્સનને 2થી 9 એપ્રિલના ટ્રેડિંગ ટ્રાન્ઝેક્શનનો ખુલાસો કરવા વિનંતી કરી છે.

સેનેટર એલિઝાબેથ વોરેન, એડમ શિફ અને રૂબેન ગેલેગોએ તપાસની માગણી કરી છે. શિફ અને ગેલેગોએ વ્હાઇટ હાઉસને પત્ર લખીને ટ્રમ્પ, તેમના પરિવાર કે વહીવટના સભ્યોએ ટેરિફ નીતિની અગાઉથી માહિતીના આધારે ઇનસાઇડર ટ્રેડિંગ કર્યું હોય તેની તપાસની માગણી કરી. વોરેને કોંગ્રેસમાં આ મામલે “જાહેરમાં ભ્રષ્ટાચાર” થઈ રહ્યો હોવાનો આરોપ લગાવ્યો.

વ્હાઇટ હાઉસે આ આરોપોને ફગાવી દીધા છે. પ્રેસ સેક્રેટરી કેરોલિન લીવિટે આને ટ્રમ્પની “આર્ટ ઓફ ધ ડીલ”ની શૈલી ગણાવી, જ્યારે વ્હાઇટ હાઉસના પ્રવક્તા કુશ દેસાઈએ જણાવ્યું કે રાષ્ટ્રપતિની જવાબદારી છે કે તેઓ બજારો અને અમેરિકનોને આર્થિક સુરક્ષાની ખાતરી આપે.

નિષ્ણાતોના મતે, આ આરોપોની તપાસ જરૂરી છે. વોશિંગ્ટન એન્ડ લી સ્કૂલ ઓફ લોના પ્રોફેસર કેરેન વૂડીએ આ આરોપોને “વાજબી” ગણાવ્યા અને જણાવ્યું કે આ શેરબજારમાં ચાલાકીનું સ્પષ્ટ ઉદાહરણ હોઈ શકે. યુનિવર્સિટી ઓફ મિનેસોટાના લો પ્રોફેસર રિચાર્ડ પેન્ટરે પણ આવા નિર્ણયો લેનારા રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા શેરની ખરીદી-વેચાણની સલાહ આપવાને અયોગ્ય ગણાવ્યું. જોકે, કેટલાક નિષ્ણાતો માને છે કે આરોપો સાબિત કરવા મુશ્કેલ હશે, કારણ કે ટ્રમ્પની સલાહ જાહેર હતી અને તેના આધારે ટ્રેડિંગ થયું હોવાનું સાબિત કરવું જટિલ છે.

આ ઘટનાએ અમેરિકન શેરબજાર અને રાજકારણમાં નવો વિવાદ જન્માવ્યો છે. ડેમોક્રેટ્સની તપાસની માગણી અને ટ્રમ્પ વહીવટના બચાવ વચ્ચે આ મામલો હજુ ગરમાવાની શક્યતા છે.