ન્યૂયોર્ક : અમેરિકન શેરબજારમાં શુક્રવારે ભારે અસ્થિરતા જોવા મળી, કારણ કે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ચીન સાથેની ટ્રેડ વોર નવી ઊંચાઈએ પહોંચી. ચીને અમેરિકન ઉત્પાદનો પર 125% ટેરિફ લાદવાની જાહેરાત કરી, જે ટ્રમ્પના ચીની આયાત પરના વધેલા ટેરિફના જવાબમાં હતી. આની અસરે શેરબજારમાં અફરાતફરી મચી, સોનું રેકોર્ડ $3,244ની ઊંચાઈએ પહોંચ્યું, અમેરિકન ડોલરનું મૂલ્ય ઘટ્યું અને વૈશ્વિક નાણાકીય બજારોમાં ભયનું વાતાવરણ છવાયું. ડોવ જોન્સ ઇન્ડસ્ટ્રિયલ એવરેજમાં સવારે 80 પોઇન્ટનો ઘટાડો થયો, પરંતુ બાદમાં તે 200 પોઇન્ટના ઉછાળા સાથે લીલા રંગમાં પાછો ફર્યો.

અમેરિકન શેરબજારમાં સવારના ટ્રેડિંગમાં એસએન્ડપી 500 ઇન્ડેક્સ 0.1% ઘટ્યો, જ્યારે નાસ્ડેક કમ્પોઝિટ પણ 0.1% નીચે રહ્યો. ડોવ જોન્સમાં શરૂઆતના ઘટાડા બાદ બપોર સુધીમાં 200 પોઇન્ટનો વધારો નોંધાયો, જે બજારની અસ્થિરતાને દર્શાવે છે. ચીનના ટેરિફના નિર્ણયે વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર રીસેસનનો ખતરો વધાર્યો છે, જેની અસર અમેરિકન ગ્રાહકોની ચિંતામાં પણ પ્રતિબિંબિત થઈ રહી છે.

સોનાની કિંમતમાં આ સપ્તાહે 6%થી વધુનો ઉછાળો નોંધાયો, જે ટેરિફની અસરથી વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પરની ચિંતાઓને કારણે રોકાણકારોના સુરક્ષિત આશ્રય તરીકેની પસંદગીને દર્શાવે છે. શુક્રવારે સોનું 2.1% વધીને $3,244.15 પ્રતિ ઔંસની નવી રેકોર્ડ ઊંચાઈએ પહોંચ્યું, જે ગુરુવારના અગાઉના રેકોર્ડને વટાવી ગયું. ટ્રમ્પની ટેરિફ નીતિમાં વારંવારના ફેરફારોએ અમેરિકન શેરો, બોન્ડ્સ અને ડોલરમાં ભારે વેચવાલીને વેગ આપ્યો છે. ખાસ કરીને, અમેરિકન સરકારી બોન્ડ્સમાં વેચવાલીએ દેશના ડેટની સુરક્ષિત સંપત્તિ તરીકેની સ્થિતિ પર સવાલો ઉભા કર્યા છે.

યુરોપીયન શેરબજારો પણ આ અસ્થિરતાથી અછૂતા રહ્યા નથી. પેન-યુરોપીયન સ્ટોક્સ 600 ઇન્ડેક્સ શુક્રવારે 0.06% ઘટાડા સાથે બંધ થયો, જે આ અઠવાડિયાની ઉથલપાથલનું પરિણામ હતું. બ્રિટનનો એફટીએસઈ 100 ઇન્ડેક્સ 0.64% વધ્યો, જ્યારે એફટીએસઈ 250 સ્થિર રહ્યો. બ્રિટિશ અર્થતંત્ર ફેબ્રુઆરીમાં અપેક્ષા કરતાં વધુ વૃદ્ધિ પામ્યું હોવાના આંકડાએ બજારને કેટલીક હદે ટેકો આપ્યો.

અમેરિકાની સૌથી મોટી બેંક જેપી મોર્ગન ચેઝના તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, અમેરિકન ગ્રાહકો હાલમાં સ્થિર સ્થિતિમાં છે, પરંતુ રીસેસનનો ખતરો વધી રહ્યો છે. બેંકે તેના ક્રેડિટ કાર્ડ પોર્ટફોલિયોમાં 3.6% ચાર્જ-ઓફ (ઋણ કે જે પાછું નહીં મળે)નો અંદાજ મૂક્યો છે, જે ગયા વર્ષના અંતના સ્તર જેવો જ છે. જેપી મોર્ગનના સીઈઓ જેમી ડિમોને શુક્રવારે આર્નિંગ્સ કોલમાં જણાવ્યું કે આ આંકડા ટૂંકા ગાળાના છે અને ભવિષ્યમાં વિવિધ પરિણામો શક્ય છે. બેંકના ફાઇનાન્સ ચીફ જેરેમી બાર્નમે ઉમેર્યું કે હાલના આંકડા વર્ષના અંત સુધીની સ્થિતિનો સ્પષ્ટ સંકેત આપતા નથી, અને બેરોજગારીમાં વધારો થાય તો પણ તેની અસર ચાર્જ-ઓફમાં તાત્કાલિક દેખાશે નહીં.

ટેરિફની અસર માત્ર શેરબજારો સુધી મર્યાદિત નથી; તેની અસર સામાન્ય વ્યવસાયો પર પણ પડી રહી છે. ન્યૂયોર્ક સિટીની એક શેમ્પેન બાર, ફ્લૂટ બાર, યુરોપીયન આયાત પરના ટેરિફના કારણે નવી વ્યૂહરચના અપનાવી રહી છે. બારના માલિક હેર્વે રૂસોએ જણાવ્યું કે ફ્રેન્ચ વાઇન અને શેમ્પેનના ગ્લાસમાં લગભગ 10% ઓછું પીરસવાનું વિચારી રહ્યા છે, જેથી કિંમતોમાં વધારો ટાળી શકાય. તેમણે કહ્યું, “અમે ગ્રાહકો સાથે પારદર્શક રહીશું અને આ નિર્ણય વિશે ઇન્સ્ટાગ્રામ રીલ્સ દ્વારા પણ જણાવીશું.”

ટ્રમ્પે આ અઠવાડિયે યુરોપીયન યુનિયન સહિત અનેક દેશો પરના “રેસિપ્રોકલ ટેરિફ”ને 90 દિવસ માટે સ્થગિત કરવાની જાહેરાત કરી, જે લાગુ થયાના 13 કલાક બાદનો નિર્ણય હતો. હાલમાં મોટા ભાગના દેશો માટે 10% ટેરિફ યથાવત છે, પરંતુ જો યુરોપીયન ઉત્પાદનો પર 20% ટેરિફ લાગુ થશે તો ફ્લૂટ બાર ઓછું પીરસવાની યોજના અમલમાં મૂકશે. ફ્લૂટ બાર તેની 75% વાઇન યુરોપ, ખાસ કરીને ફ્રાન્સમાંથી આયાત કરે છે. રૂસોએ જણાવ્યું કે અમેરિકન સપ્લાયર્સ પાસેનો હાલનો સ્ટોક એક-બે મહિના ચાલશે, પરંતુ ત્યારબાદ ટેરિફનું દબાણ વધશે.

આ વૈશ્વિક ટ્રેડ વોર અને ટેરિફની અસરે બજારોમાં અનિશ્ચિતતા વધારી છે. રોકાણકારો અને વ્યવસાયો હવે આગામી નીતિગત નિર્ણયો પર નજર રાખી રહ્યા છે, જે અમેરિકન અને વૈશ્વિક અર્થતંત્રની દિશા નક્કી કરશે.