નવી દિલ્હી/વૉશિંગ્ટન: અમેરિકા અને મેક્સિકો વચ્ચે ટેરિફના વિવાદ બાદ હવે પાણીની લડાઈએ નવો વળાંક લીધો છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રંપે મેક્સિકો પર ૧૯૪૪ની જળ સંધિનું ઉલ્લંઘન કરી પાણી ચોરીનો આરોપ મૂક્યો છે. તેમણે ધમકી આપી છે કે જો મેક્સિકોએ ટેક્સાસ માટે પાણીની ફાળવણી નહીં કરી તો વેપાર પર કડક પગલાં લેવાશે. બીજી તરફ, મેક્સિકોના રાષ્ટ્રપતિ ક્લાઉડિયા શિનબામે આ આરોપોને ફગાવી દીધા છે અને સૂકાને કારણે પાણીની અછતનો ઉલ્લેખ કર્યો છે.
૧૯૪૪ની જળ સંધિ શું છે? ૧૯૪૪ની જળ સંધિ અમેરિકા અને મેક્સિકો વચ્ચે રિયો ગ્રાન્ડે અને કોલોરાડો નદીના પાણીની વહેંચણી માટેનો મહત્વનો કરાર છે. આ સંધિ હેઠળ બંને દેશો એકબીજાને નિશ્ચિત માત્રામાં પાણી પૂરું પાડવા માટે બંધાયેલા છે. મેક્સિકોએ દર પાંચ વર્ષે અમેરિકાને ૧૭.૫ લાખ એકર-ફૂટ પાણી આપવાનું છે, જ્યારે અમેરિકા મેક્સિકોને કોલોરાડો નદીમાંથી પાણી આપે છે. હાલના વિવાદમાં ટેક્સાસને રિયો ગ્રાન્ડેનું પાણી ન મળવાની ફરિયાદ છે.
ટ્રંપની ધમકી, મેક્સિકોનો જવાબ: ટ્રંપે ગુરુવારે મેક્સિકોને ચેતવણી આપી હતી કે, “જો તમે ટેક્સાસને પાણી નહીં આપો તો વેપારમાં મોટું નુકસાન ભોગવવું પડશે.” તેમણે મેક્સિકો પર પાણીની ચોરીનો આરોપ લગાવ્યો અને કહ્યું કે આ સંધિનું સીધું ઉલ્લંઘન છે. બીજી તરફ, શિનબામે આરોપોને નકારતાં કહ્યું, “અમે ૩૦ ટકા પાણી પૂરું પાડ્યું છે, પરંતુ સૂકાને કારણે અમારી પાસે પણ પૂરતું પાણી નથી.” તેમણે ઉમેર્યું કે મેક્સિકો સંધિનું સંપૂર્ણ પાલન કરવા પ્રતિબદ્ધ છે.
બંને દેશમાં દુષ્કાળની અસર:
   અમેરિકા: ટેક્સાસના રિયો ગ્રાન્ડે વેલીમાં પાણીની અછતથી ખેતી અને સિંચાઈ પર અસર.
    મેક્સિકો: ઉત્તરીય રાજ્યોમાં લાંબા સમયથી સૂકો, ખાસ કરીને ન્યુએવો લિયોનમાં પાણીનું સંકટ.
    સંધિનો મુદ્દો: બંને દેશો પાણીની વહેંચણી માટે એકબીજા પર દોષારોપણ કરે છે.
આ વિવાદે બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોમાં નવો તણાવ ઉભો કર્યો છે. ટ્રંપે વેપાર પર ટેરિફ લાદવાની ધમકી આપી છે, જેનાથી મેક્સિકોની અર્થવ્યવસ્થા પર મોટી અસર પડી શકે છે. મેક્સિકોએ પાણીની તાત્કાલિક ડિલિવરીનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે, પરંતુ સૂકાની સ્થિતિને કારણે તેની મર્યાદાઓ છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ મુદ્દો હવે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચર્ચાઈ શકે છે.
રિયો ગ્રાન્ડેનું મહત્વ
    લંબાઈ: ૩૦૪૦ કિલોમીટર
    પ્રદેશ: અમેરિકા-મેક્સિકોની સરહદ રચે છે
    ઉપયોગ: ખેતી, પીવાનું પાણી, ઔદ્યોગિક કામો
    વિવાદ: પાણીની વહેંચણી અને સૂકાને કારણે વારંવાર ટકરાવ
અમેરિકા-મેક્સિકો વચ્ચેનો આ જળ વિવાદ એક જટિલ મુદ્દો બની ગયો છે, જેમાં બંને દેશો પોતાની રીતે હકદારી ગણાવે છે. જો આ મામલે સમાધાન નહીં થાય તો આગામી દિવસોમાં રાજકીય અને આર્થિક સંબંધો પર તેની ઊંડી અસર પડી શકે છે.