હાઈકોર્ટ દરેક મુદ્દા પર CBI તપાસનો આદેશ આપી શકે નહીં
સુપ્રીમ કોર્ટે ‘લક્ષ્મણ રેખા' ખેંચી : સુપ્રીમ કોર્ટે સીબીઆઈ તપાસનો આદેશ આપતી વખતે હાઈકોર્ટને સાવધાની રાખવાની સૂચના આપી છે : સીબીઆઈ તપાસનો આદેશ ફક્ત અપવાદરૂપ પરિસ્થિતિઓમાં જ આપવો જોઈએ
નવી દિલ્હી, તા.૧૨: સુપ્રીમ કોર્ટે દરેક કેસમાં સીબીઆઈ તપાસ અંગે લક્ષ્મણ રેખા દોરી છે. સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટપણે કહ્યું છે કે અદાલતોએ નિયમિત રીતે સીબીઆઈ તપાસનો આદેશ આપવાનું ટાળવું જોઈએ. કેન્દ્રીય એજન્સી એટલે કે સીબીઆઈ દ્વારા તપાસનો આદેશ ત્યારે જ આપવો જોઈએ જ્યારે પ્રથમ દ્રષ્ટિએ એવું તારણ નીકળે કે રાજ્ય પોલીસ દ્વારા નિષ્પક્ષ અને નિષ્પક્ષ તપાસ કરી શકાતી નથી. હા, સુપ્રીમ કોર્ટે શુક્રવારે પંજાબ અને હરિયાણા હાઈકોર્ટના એક કેસની તપાસ સીબીઆઈને ટ્રાન્સફર કરવાના આદેશને ફગાવી દીધો. આ દરમિયાન સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે આવા નિર્દેશો નિયમિતપણે પસાર ન થવા જોઈએ.
સુપ્રીમ કોર્ટે વધુમાં કહ્યું કે કોર્ટે અસાધારણ શક્તિનો ઉપયોગ કરીને સીબીઆઈ તપાસનો આદેશ સંયમપૂર્વક, સાવધાનીપૂર્વક અને ફક્ત અપવાદરૂપ પરિસ્થિતિઓમાં જ આપવો જોઈએ. ખાસ કરીને એવા કિસ્સાઓમાં જ્યાં તપાસમાં વિશ્વસનીયતા અને વિશ્વાસ બનાવવો જરૂરી બની જાય છે. ન્યાયાધીશ સુધાંશુ ધુલિયા અને ન્યાયાધીશ કે. વિનોદ ચંદ્રનની બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે હાઇકોર્ટે ફક્ત એવા કિસ્સાઓમાં સીબીઆઈ તપાસનો આદેશ આપવો જોઈએ જ્યાં પ્રથમ દ્રષ્ટિએ એવું લાગે કે સીબીઆઈ તપાસ જરૂરી છે.
બેન્ચે વધુમાં કહ્યું કે, ‘સીબીઆઈ તપાસનો આદેશ નિયમિત રીતે અથવા કેટલાક અસ્પષ્ટ આરોપોના આધારે આપવો જોઈએ નહીં.' કોઈ ચોક્કસ નિષ્કર્ષ વિના ‘જો' અને ‘પરંતુ' જેવા દલીલો સીબીઆઈ જેવી એજન્સીને તપાસ કરવાનો નિર્દેશ આપવા માટે પૂરતા નથી. બેન્ચે કહ્યું કે, એવા કિસ્સાઓમાં કેન્દ્રીય એજન્સી દ્વારા તપાસનો આદેશ આપવો જોઈએ જ્યાં ઘટનાના રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય પરિણામો હોઈ શકે છે અથવા જ્યાં સંપૂર્ણ ન્યાય કરવા અને મૂળભૂત અધિકારોનો અમલ કરવા માટે આવો આદેશ જરૂરી છે. સુપ્રીમ કોર્ટે આ નિર્ણય છેતરપિંડી અને બનાવટીના કેસમાં મે ૨૦૨૪ ના હાઇકોર્ટના આદેશને પડકારતી અપીલ પર આપ્યો છે.
સુપ્રીમ કોર્ટની બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે ઓક્ટોબર ૨૦૨૨ માં પંચકુલામાં એક FIR દાખલ કરવામાં આવી હતી જેમાં આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો કે આરોપીએ, ઇન્ટેલિજન્સ બ્યુરોના ઇન્સ્પેક્ટર જનરલ (IG) તરીકે ઓળખાતા, ફરિયાદીને ધમકી આપી હતી અને તેને તેના ખાતામાં ૧.૪૯ કરોડ રૂપિયા ટ્રાન્સફર કરવા કહ્યું હતું. એફઆઈઆરમાં એવો આરોપ છે કે આરોપીએ ફરિયાદીને, જે દવાઓનો વેપાર કરે છે, તેના સહયોગીઓ સાથે કામ કરવા દબાણ કર્યું અને તેની પાસેથી પૈસા પડાવ્યા.
હાઈકોર્ટમાં શું થયું?
ફરિયાદીએ હાઇકોર્ટને વિનંતી કરી હતી કે કેસની તપાસ રાજ્ય પોલીસ પાસેથી સીબીઆઈને સોંપવામાં આવે. હાઈકોર્ટે અરજી સ્વીકારી, ત્યારબાદ આરોપીએ સુપ્રીમ કોર્ટનો સંપર્ક કર્યો. ૨ એપ્રિલના રોજ આપેલા ચુકાદામાં, સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું હતું કે હાઈકોર્ટ સમક્ષ દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીમાં ‘અસ્પષ્ટ અને પાયાવિહોણા' આરોપો લગાવવામાં આવ્યા હતા.(૨૩.૨)
(10:00 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
