નવી દિલ્હી:  મંત્રાલયના સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, શાળાઓમાં ફી નક્કી કરવા અને વધારવા માટે એક માનક ધોરણ તૈયાર કરવાની દિશામાં પગલાં લેવામાં આવ્યા છે. આ સંદર્ભમાં, ઉત્તર પ્રદેશ સહિત દેશભરમાં શાળા ફી નિયંત્રણ સંબંધિત કાયદાઓનો પણ નીતિ ભલામણો સાથે અભ્યાસ કરવામાં આવ્યો છે. કેન્દ્ર સરકાર હવે એક પારદર્શક અને જવાબદાર વ્યવસ્થા બનાવવા માંગે છે.

શિક્ષણ રાજ્યનો વિષય હોવા છતાં, નવા શૈક્ષણિક સત્રની શરૂઆત સાથે, કેન્દ્ર સરકાર હવે દિલ્હી સહિત દેશના મોટાભાગના રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં મનસ્વી ફી વધારાને લઈને ખાનગી શાળા મેનેજમેન્ટ અને વાલીઓ વચ્ચે દર વર્ષે સર્જાતા સંઘર્ષને રોકવા માટે એક પારદર્શક અને જવાબદાર વ્યવસ્થા બનાવવા માંગે છે.

આ સંદર્ભે, તે એક મોડેલ ડ્રાફ્ટ તૈયાર કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે જેનો અમલ બધા રાજ્યો તેમની શાળાઓ દ્વારા મનસ્વી ફી વધારાને રોકવા માટે કરી શકશે. હાલમાં, ફક્ત ઉત્તર પ્રદેશ અને છત્તીસગઢમાં જ મનસ્વી ફી રોકવા માટેના કાયદા છે. આમાં સૌથી કડક કાયદો ઉત્તર પ્રદેશમાં છે, જે 2018 માં લાવવામાં આવ્યો હતો.

નવી રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ (NEP) ની ભલામણોને અમલમાં મૂકવા માટે શિક્ષણ મંત્રાલયે આ પહેલ શરૂ કરી છે. જેમાં સ્પષ્ટપણે જણાવાયું છે કે શાળાઓનો ઉદ્દેશ્ય ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ આપવાનો છે. આ નીતિએ માતા-પિતાના આર્થિક શોષણને રોકવામાં નિષ્ફળતા અને શિક્ષણના વધતા વ્યાપારીકરણ માટે હાલની નિયમનકારી વ્યવસ્થા પર પણ પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે.

દરમિયાન, મનસ્વી ફી વધારાને રોકવા માટે બહાર આવેલા ડ્રાફ્ટમાં, બધી શાળાઓ હવે એક જ ધોરણના આધારે ફી વસૂલ કરી શકશે નહીં કે ફી વધારી શકશે નહીં.
શૈક્ષણિક પ્રદર્શનના આધારે રેન્કિંગ નક્કી કરવામાં આવશે

તેના બદલે, શાળાઓને ધોરણો અનુસાર આ નક્કી કરવાનો અધિકાર મળશે. આ માટે, સૌ પ્રથમ બધા રાજ્યોએ તેમની શાળાઓનું રેન્કિંગ તૈયાર કરવું પડશે. આ રેન્કિંગ તેમના માળખાગત સુવિધાઓ, શિક્ષકોના સ્તર અને શાળાના શૈક્ષણિક પ્રદર્શનના આધારે નક્કી કરવામાં આવશે. આ માટે, દરેક રાજ્ય અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં સ્ટેટ સ્કૂલ સ્ટાન્ડર્ડ્સ ઓથોરિટી (ટ્રિપલએસએ) નામની એક સ્વતંત્ર સંસ્થાની સ્થાપના કરવી પડશે.

ઉપરાંત, જિલ્લા ફી નિયમન સમિતિની મંજૂરી વિના ફી નિર્ધારણ અને વધારો લાગુ કરી શકાતો નથી. આ સમિતિમાં જિલ્લા અધિકારી અને જિલ્લા શિક્ષણ અધિકારીની સાથે, પેરેન્ટ્સ એસોસિએશન અને સ્કૂલ એસોસિએશનના પ્રતિનિધિઓનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવશે.

શાળાઓ નિર્ધારિત ફી સિવાય અન્ય કોઈપણ પ્રકારની ફી વસૂલ કરી શકશે નહીં.
શાળાઓએ તેમની ફી, ડ્રેસ, પુસ્તકો વગેરે સંબંધિત માહિતી જાહેર કરવાની રહેશે. અને આ માહિતી દર વર્ષે સત્ર શરૂ થાય તે પહેલાં જિલ્લા ફી નિયમન સમિતિને પણ આપવાની રહેશે. શાળાઓ એક વર્ષ સુધી ફી વસૂલ કરી શકશે નહીં. તેમણે માતાપિતાને છ, ત્રણ અને એક મહિનાનો વિકલ્પ આપવો પડશે.

ફી સંબંધિત કોઈપણ બાબતને વાલી સમિતિની સમજ મુજબ પડકારી શકાય છે. જેના પર સમિતિએ પંદર દિવસમાં નિર્ણય લેવાનો રહેશે. સમિતિ સિવિલ કોર્ટની જેમ કેસની સુનાવણી કરશે.
સમિતિના નિર્ણયનો દરેકે સ્વીકાર કરવો પડશે. આ ઉપરાંત, તેને એક મહિનાની અંદર ડિવિઝનલ ફી રેગ્યુલેટરી કમિટી સમક્ષ પણ પડકારી શકાય છે. જો તમે તેના નિર્ણય સાથે સહમત ન હોવ તો તેને રાજ્ય ફી નિયમન સમિતિ સમક્ષ પડકારી શકાય છે.
આ નિયમો હેઠળ, નિર્ણયનું પાલન ન કરવા બદલ શાળાઓ સામે પણ કાર્યવાહી થઈ શકે છે. આમાં દંડ અને સજા બંનેનો સમાવેશ થાય છે. પહેલી વાર દંડ પણ 1 લાખ રૂપિયા થશે. જો ભૂલ બીજી વખત પુનરાવર્તન થશે તો દંડ 5 લાખ રૂપિયા થશે.