નવી દિલ્‍હી, તા.૧૪: સરકારને રિઝર્વ બેંક તરફથી મોટી રકમ મળવાની છે. નિષ્‍ણાતો કહે છે કે નાણાકીય વર્ષ ૨૫ માં રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્‍ડિયા સરકારને જે વધારાનું નાણું ટ્રાન્‍સફર કરશે તે સરળતાથી ૨.૫ લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધુ થઈ શકે છે. આ ગયા વર્ષે RBI દ્વારા આપવામાં આવેલા ડિવિડન્‍ડ (નફાનો હિસ્‍સો) કરતાં લગભગ પાંચમા ભાગ વધુ હશે. જ્‍યારે રિઝર્વ બેંક નફો કરે છે, ત્‍યારે તે તેનો એક ભાગ સરકારને આપે છે. તેનો અર્થ એ કે રિઝર્વ બેંકના ઊંચા નફાને કારણે સરકારને ફાયદો થશે.

નિષ્‍ણાતો માને છે કે આ રકમ સરકારના નાણાકીય વર્ષ ૨૬ ના બજેટ અંદાજ કરતાં પણ વધુ હોઈ શકે છે. આના કારણે સરકારને વધારે લોન લેવાની જરૂર રહેશે નહીં. આ વર્ષે રાજ્‍યોના વિકાસ પર વધુ ધ્‍યાન આપવામાં આવશે તેવી અપેક્ષા છે. રિઝર્વ બેંક સરકારના દેવાના હિસાબ રાખે છે. તે મે મહિનાના અંતમાં સરકારને જણાવશે કે તે નાણાકીય વર્ષ ૨૫ માટે કેટલા સરપ્‍લસ પૈસા ટ્રાન્‍સફર કરશે. ગયા વર્ષે રિઝર્વ બેંકે ૨.૧ લાખ કરોડ રૂપિયા આપ્‍યા હતા.

અર્થશાષાીઓ માને છે કે રિઝર્વ બેંકે રૂપિયાના મૂલ્‍યને બચાવવા માટે ઘણા બધા ડોલર વેચ્‍યા છે. આ ઉપરાંત, RBI ને બેંકોને આપેલા પૈસા પર પણ વ્‍યાજ મળ્‍યું છે. આ કારણોસર, RBI આ વખતે સરકારને વધુ પૈસા આપી શકે છે. એક વિદેશી બેંકિંગ જૂથ તો એવું પણ માને છે કે આ રકમ ૩.૫ લાખ કરોડ રૂપિયા સુધી હોઈ શકે છે.

આ પૈસા સરકારને તેની રાજકોષીય ખાધ ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે. રાજકોષીય ખાધ એટલે સરકારની આવક અને ખર્ચ વચ્‍ચેનો તફાવત. આ ઉપરાંત, સરકારી ખર્ચને કારણે બેંકોને વધુ પૈસા પણ મળશે. સરકારે તેના બજેટમાં ૨.૨ લાખ કરોડ રૂપિયાના ડિવિડન્‍ડનો અંદાજ લગાવ્‍યો હતો.

એમકે ગ્‍લોબલ ફાઇનાન્‍શિયલ સર્વિસીસના મુખ્‍ય અર્થશાષાી માધવી અરોરા કહે છે કે આ ડિવિડન્‍ડ સરકારને તેની રાજકોષીય ખાધ સુધારવામાં મદદ કરશે. ખાસ કરીને જ્‍યારે અર્થતંત્રમાં મંદીને કારણે કર વસૂલાતમાં ઘટાડો થયો છે. આ ઉપરાંત, તે બોન્‍ડ માર્કેટ માટે પણ સારું રહેશે. આનાથી બોન્‍ડ્‍સ પરના વ્‍યાજમાં ઘટાડો થશે, ખાસ કરીને ટૂંકા ગાળાના બોન્‍ડ્‍સ પર. એમકેનો અંદાજ છે કે ડિવિડન્‍ડ રૂ. ૨.૮ થી ૩ લાખ કરોડની વચ્‍ચે હોઈ શકે છે.

ANZ બેંકિંગ ગ્રુપના અર્થશાષાી ધીરજ નિમે જણાવ્‍યું હતું કે રિઝર્વ બેંકે રૂપિયાને ટેકો આપવા અને વિનિમય દર સ્‍થિર રાખવા માટે ઘણા બધા ડોલર વેચ્‍યા છે. ઉપરાંત, બેંકો પાસે પૈસાની અછત હતી. તેથી કેન્‍દ્રીય બેંકે તેમને પૈસા ઉછીના આપ્‍યા, જેના પર તેને વ્‍યાજ મળતું. તેથી, નાણાકીય વર્ષ ૨૫ માટે ડિવિડન્‍ડ વધુ રહેવાની શકયતા છે.