બ્રસેલ્સ/નવી દિલ્હી: પંજાબ નેશનલ બેન્ક (પીએનબી)ના 13,500 કરોડ રૂપિયાના લોન ફ્રોડ કેસમાં આરોપી અને ભાગેડુ હીરા વેપારી મેહુલ ચોકસીની બેલ્જિયમમાં ધરપકડ કરવામાં આવી છે. ભારતીય તપાસ એજન્સીઓની માંગણી પર બેલ્જિયમ પોલીસે 12 એપ્રિલે આ કાર્યવાહી હાથ ધરી હતી. જોકે, ચોકસીએ ભારત પ્રત્યર્પણથી બચવા ફરી એકવાર ચાલાકીઓ શરૂ કરી દીધી છે. તેના વકીલ વિજય અગ્રવાલે દાવો કર્યો છે કે ચોકસી ગંભીર બીમારીથી પીડાઈ રહ્યો છે અને તેનું કેન્સરનું સારવાર ચાલી રહી છે, જેના કારણે તે ભારતની મુસાફરી કરી શકે તેમ નથી. વકીલે એમ પણ કહ્યું કે ચોકસીનું ભારત પ્રત્યર્પણ થશે તો તેના માનવાધિકારોનું ઉલ્લંઘન થશે.  

બીમારીની આડમાં પ્રત્યર્પણથી બચવાની રણનીતિ:
65 વર્ષીય મેહુલ ચોકસી વિરુદ્ધ કેન્દ્રીય તપાસ બ્યુરો (સીબીઆઈ)ની અપીલ પર બેલ્જિયમમાં ધરપકડ કરવામાં આવી હતી અને હાલ તે જેલમાં છે. ચોકસીના વકીલે દાવો કર્યો છે કે તે કેન્સરથી પીડાઈ રહ્યો છે અને તેની સારવાર ચાલી રહી છે. વકીલે આ બીમારીનો હવાલો આપીને પ્રત્યર્પણ રોકવાની યોજના બનાવી છે. વિજય અગ્રવાલે જણાવ્યું કે ચોકસી હંમેશાં તપાસમાં સહયોગ આપવા તૈયાર રહ્યો છે અને તે વીડિયો કોન્ફરન્સિંગના માધ્યમથી ભારતીય એજન્સીઓના સવાલોના જવાબ આપવા માટે ઉપલબ્ધ છે. તેમણે એવો પણ દાવો કર્યો કે ચોકસીને ભાગેડુ જાહેર નથી કરાયો, કારણ કે તેણે હંમેશાં તપાસમાં સહકાર આપ્યો છે.  

ધરપકડ સામે અપીલની તૈયારી:
ચોકસીના વકીલે સ્પષ્ટ કર્યું કે બેલ્જિયમમાં ધરપકડ બાદ જામીન માટે અરજી કરવાની કોઈ પ્રક્રિયા નથી, પરંતુ ધરપકડ સામે અપીલ દાખલ કરી શકાય છે. આ અપીલ દરમિયાન એવી માંગ કરવામાં આવશે કે ચોકસીને હિરાસતમાં રાખવાને બદલે તેને પોતાનો બચાવ કરવાની અને પ્રત્યર્પણનો વિરોધ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવે. અગ્રવાલે એમ પણ જણાવ્યું કે ચોકસીની તબિયત ખૂબ ખરાબ છે અને તે પોસ્ટ-ટ્રોમેટિક સ્ટ્રેસ ડિસઓર્ડર (PTSD)થી પણ પીડાઈ રહ્યો છે. તેમણે આગળ કહ્યું કે અગાઉ એન્ટિગુઆમાં ભારતીય એજન્સીઓ દ્વારા ચોકસીની ધરપકડ દરમિયાન તેને યાતનાઓ આપવામાં આવી હતી, જેના કારણે તેને કાયમી શારીરિક નુકસાન થયું છે.  

પીએનબી ઘોટાળો અને ચોકસીનો ભાગેડુ પ્રવાસ:
મેહુલ ચોકસી 2018માં ભારત છોડીને ફરાર થયો હતો અને ત્યારથી તે એન્ટિગુઆમાં રહેતો હતો. એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ઈડી)એ તેની સામે અત્યાર સુધી ત્રણ ચાર્જશીટ દાખલ કરી છે. ઈડીએ 2019માં બોમ્બે હાઈકોર્ટને જણાવ્યું હતું કે ચોકસીને ભાગેડુ જાહેર કરવામાં આવ્યો છે. જોકે, ચોકસીના વકીલે આ દાવાને નકારતા કહ્યું કે તે હંમેશાં તપાસમાં સહયોગ આપતો રહ્યો છે, જેના કારણે તેને ભાગેડુ ગણવામાં નથી આવ્યો.  

શું થશે આગળ?
ચોકસીની ધરપકડ બાદ ભારતીય એજન્સીઓ તેના પ્રત્યર્પણ માટે સતત પ્રયાસો કરી રહી છે. જોકે, તેના વકીલની રણનીતિ અને બીમારીના દાવાઓએ પ્રત્યર્પણ પ્રક્રિયામાં અડચણો ઊભી કરી છે. બેલ્જિયમની અદાલતમાં ચોકસીની અપીલ અને તેના પરિણામો પર હવે બધાની નજર રહેશે. ભારત સરકાર અને તપાસ એજન્સીઓ આ મામલે કડક વલણ અપનાવી રહી છે, જેથી ચોકસીને ન્યાયના કટઘરે લાવી શકાય.