નવી દિલ્હી : હાઇવે અને એક્સપ્રેસવે પર ટોલની આવકથી કેન્દ્ર સરકારની સાથે રાજ્યોની આવકમાં પણ વધારો થઈ રહ્યો છે, પરંતુ ટોલ ઓપરેટરો અને તેમના કર્મચારીઓની કાર્યક્ષમતાના અભાવ અને ટેકનોલોજીને અપડેટ કરવામાં ઢીલાશને કારણે ટોલ પ્લાઝા લોકો માટે અરાજકતા અને મુશ્કેલીની સ્થિતિ બની ગયેલ છે.

31 માર્ચના રોજ પૂરા થયેલા નાણાકીય વર્ષમાં ટોલ વસૂલાત રૂપિયા 61,000 કરોડથી વધુ રહી હતી. ગયા વર્ષની સરખામણીમાં તે દસ ટકા વધુ છે. એટલે કે આશરે રૂપિયા 6,100 કરોડ વધુ છે. જ્યારે રાજ્ય એજન્સીઓનો તેમના હાઇવે અને એક્સપ્રેસવે દ્વારા હિસ્સો રૂપિયા 11 હજાર કરોડ રૂપિયા હતો. આમ NH, એક્સપ્રેસવે અને રાજ્ય ધોરીમાર્ગો પર FASTag દ્વારા ટોલ વસૂલાત રૂપિયા 72000 કરોડથી થોડી વધુ રહી છે.

ટોલ વસૂલાતમાં આ વધારો ચાર્જમાં વધારા તેમજ ટોલવાળા રસ્તાઓના વિસ્તરણનું પરિણામ છે. ગયા વર્ષે જ ટોલ વસૂલાત શરૂ થયેલી યાદીમાં 4,700 કિમી લાંબા રાષ્ટ્રીય રાજમાર્ગો અને એક્સપ્રેસવે ઉમેરવામાં આવ્યા હતા. નવા હાઇવે અને એક્સપ્રેસવેના આગમન અને હાલના રસ્તાઓને પહોળા કરવાની યોજનાઓ સાથે આ વલણ વધુ ઝડપી બનવાની અપેક્ષા છે. પરંતુ તેની સરખામણીમાં ટોલિંગ સિસ્ટમમાં સુધારાની પ્રક્રિયા ખૂબ જ ધીમી છે.

આગામી થોડા દિવસોમાં જાહેર થનારી નવી ટોલ નીતિ પર ઓછામાં ઓછા ત્રણ વર્ષથી કામ ચાલી રહ્યું છે. સામાન્ય જનતા તેમજ સાંસદો તેની ઉત્સુકતાથી રાહ જોઈ રહ્યા છે. લોકસભા અને રાજ્યસભાના સભ્યો માર્ગ પરિવહન મંત્રાલયમાં પૂછપરછ કરી રહ્યા છે કે નવી સિસ્ટમ ક્યારે લાગુ થશે.

નવી ટોલ નીતિ લાગુ કરતા પહેલા, મંત્રાલયે ઇલેક્ટ્રોનિક ટોલ કલેક્શનમાં ટેકનોલોજીને અપગ્રેડ કરવાની તૈયારીઓ પણ કરી છે. NH મેનેજમેન્ટ સાથે સંકળાયેલા એક અધિકારીના જણાવ્યા અનુસાર જે NH અને એક્સપ્રેસવે પર પ્રથમ તબક્કામાં ટોલ પ્લાઝા નાબૂદ કરવાના છે ત્યાં કેમેરા બદલવાનું કામ શરૂ થઈ ગયું છે. હવે ઉપયોગમાં લેવાતા કેમેરા 70-80 મીટરના અંતરેથી નંબર પ્લેટો સ્કેન કરશે અને ગતિ મર્યાદા અને ટ્રાફિક ઉલ્લંઘનની પણ નોંધ લેશે.

આ કેમેરાની ક્ષમતાનું પરીક્ષણ નંબર પ્લેટ આધારિત ટોલ કલેક્શન સિસ્ટમના પાયલોટ પ્રોજેક્ટ્સમાં કરવામાં આવ્યું છે. તેમની મદદથી સીટ બેલ્ટ ન પહેરવા, ખોટી દિશામાં વાહન ચલાવવા અને મોબાઈલ ફોન પર વાત કરવાના કિસ્સાઓ રેકોર્ડ કરવામાં આવશે. અધિકારીએ વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો કે નવી સિસ્ટમમાં કોઈ ટેકનિકલ સમસ્યા નહીં હોય કારણ કે સમગ્ર નેટવર્કમાં કેમેરા અને સેન્સર બદલવાનું કામ છ મહિનામાં પૂર્ણ થશે. આ સાથે રાજ્યોને તેમના એક્સપ્રેસવે અને હાઇવેનું નિર્ધારિત ધોરણો અનુસાર ઇલેક્ટ્રોનિક દેખરેખ રાખવાનું પણ કહેવામાં આવ્યું છે.