નવી દિલ્‍હી તા.૧૫: વાયુ પ્રદૂષણ અને ટ્રાફિકના અવાજથી મગજના સ્‍ટ્રોકનું જોખમ વધે છે. -દૂષણમાં વધારાને કારણે આ જોખમ ૯્રુ અને અવાજમાં વધારાને કારણે ૬્રુ વધી શકે છે. ભારતમાં પ્રદૂષણ અને અવાજ બંને ગંભીર સમસ્‍યાઓ છે, અને આ સંશોધન ભારત જેવા દેશો માટે ચેતવણીરૂપ છે. એક સંશોધન અહેવાલમાં આ વાત કહેવામાં આવી છે.

હવામાં રહેલા સૂક્ષ્મ કણો અને ટ્રાફિકનો અવાજ મળીને સ્‍વાસ્‍થ્‍યને ગંભીર નુકસાન પહોંચાડે છે, જેના કારણે બ્રેઇન સ્‍ટ્રોકનું જોખમ વધુ વધી રહ્યું છે. સ્‍વીડનમાં કેરોલિન્‍સ્‍કા ઇન્‍સ્‍ટિટયૂટ ખાતે પર્યાવરણીય દવા સંસ્‍થા દ્વારા કરવામાં આવેલ સંશોધન જર્નલ એન્‍વાયર્નમેન્‍ટ ઇન્‍ટરનેશનલમાં -કાશિત થયું છે.

વૈજ્ઞાનિકોએ આ વિશ્‍લેષણ યુરોપિયન યુનિયન અને વિશ્વ આરોગ્‍ય સંગઠન (WHO) ની માર્ગદર્શિકાના આધારે કર્યું છે. આ સંશોધનમાં સ્‍વીડન, ડેનમાર્ક અને ફિનલેન્‍ડના લગભગ ૧.૩૭ લાખ પુખ્‍ત વયના લોકોનો ડેટા સામેલ કરવામાં આવ્‍યો છે. પરિણામો દર્શાવે છે કે PM ૨.૫ ના સૂક્ષ્મ પ્રદૂષણ કણોની માત્રામાં પ્રતિ ઘનમીટર ૫ માઇક્રોગ્રામનો વધારો સ્‍ટ્રોકનું જોખમ નવ ટકા વધારી શકે છે. તેવી જ રીતે, ટ્રાફિકના અવાજમાં ૧૧ ડેસિબલનો વધારો જોખમ છ ટકા વધારે છે. જ્‍યારે બંને પરિબળો એકસાથે હાજર હોય છે ત્‍યારે જોખમ વધુ વધે છે. શાંત વિસ્‍તારોમાં જ્‍યાં અવાજ ૪૦ ડેસિબલ સુધીનો હતો, ત્‍યાં પણ PM ૨.૫ ના સંપર્કમાં આવવાથી સ્‍ટ્રોકનું જોખમ છ ટકા વધી ગયું, જ્‍યારે વધુ ઘોંઘાટવાળા વિસ્‍તારોમાં (૮૦ ડેસિબલ) આ જોખમ ૧૧ ટકા સુધી વધી ગયું.

ભારત માટે પણ ચેતવણી

આ સંશોધનના તારણો ભારત જેવા દેશો માટે પણ એક ગંભીર ચેતવણી છે. ભારતમાં વાયુ પ્રદૂષણ અને ટ્રાફિકનો અવાજ બંને મુખ્‍ય સમસ્‍યાઓ છે. વિશ્વના ૧૦૦ સૌથી પ્રદૂષિત શહેરોમાંથી ૭૪ ભારતમાં છે. રિપોર્ટમાં એ પણ પ્રકાશિત કરવામાં આવ્‍યું છે કે વધતા પ્રદૂષણની અસર તમામ મેટ્રો શહેરો પર પડી રહી છે. કોલકાતા, બેંગલુરુ અને હૈદરાબાદ જેવા શહેરોમાં પણ, જ્‍યાં ભૌગોલિક અને આબોહવાની પરિસ્‍થિતિઓ વધુ અનુકૂળ છે, પરિસ્‍થિતિ ચિંતાજનક છે.

નેચર કોમ્‍યુનિકેશન્‍સ જર્નલમાં પ્રકાશિત થયેલા અન્‍ય એક સંશોધનમાં દર્શાવવામાં આવ્‍યું છે કે થોડા સમય માટે પણ પ્રદૂષિત હવામાં શ્વાસ લેવાથી આપણી વિચારસરણી અને સમજવાની ક્ષમતા પર અસર પડે છે. આનાથી તમારી લાગણીઓને કાબૂમાં રાખવી મુશ્‍કેલ બની શકે છે.(૩૮.૯)