છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય હેં...વારાણસીમાં ભાજપનો પરાજય 9:51 AM
ભારતીયોનું ‘‘પેટ'' વધી રહ્યું છેઃ સમૃધ્ધી નહિ બિમારીનો સંકેત
દેશની એક તૃતીયાંશ વસ્તી માટે પેટની ચરબી એક મોટી સમસ્યા બનવા જઈ રહી છે ધ લેન્સેટના તાજેતરના અભ્યાસ દર્શાવે છે કે ૨૦૨૧માં, ભારતમાં ૧૮૦ મિલિયન લોકો સ્થૂળતાથી પીડાતા હતા અને ૨૦૫૦ સુધીમાં આ સંખ્યા ૪૫૦ મિલિયન સુધી પહોંચી શકે છે
નવી દિલ્હી,તા.૧૫: ભારતમાં, લોકો ‘પોટ બેલી' એટલે કે બાઉલ આકારના પેટને ખૂબ ગંભીરતાથી લેતા નથી. જૂના સમયમાં, મોટું પેટ ધન અને સમળદ્ધ પરિવારનું પ્રતીક માનવામાં આવતું હતું. પરંતુ આજે, મેટ્રો શહેરોમાં રહેતા પરિવારો માટે પેટની ચરબી એક મોટી સમસ્યા બની ગઈ છે. લેન્સેટના નવા અભ્યાસ મુજબ, આજે ભારત એવા તબક્કે છે જ્યાં પેટની સ્થૂળતા હવે ફક્ત સારા દેખાવાની ચિંતા સુધી મર્યાદિત નથી. હવે આ પેટ ડાયાબિટીસ, હૃદય રોગ અને ઘણી ગંભીર બીમારીઓનો સંકેત છે.
ધ લેન્સેટના તાજેતરના અભ્યાસ દર્શાવે છે કે ૨૦૨૧માં, ભારતમાં ૧૮૦ મિલિયન લોકો સ્થૂળતાથી પીડાતા હતા અને ૨૦૫૦ સુધીમાં આ સંખ્યા ૪૫૦ મિલિયન સુધી પહોંચી શકે છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, દેશની એક તળતીયાંશ વસ્તી માટે પેટની ચરબી એક મોટી સમસ્યા બનવા જઈ રહી છે.
પેટની ચરબીની સમસ્યા કેવી રીતે વધી રહી છે, જુઓ આંકડા
રાષ્ટ્રીય પરિવાર સ્વાસ્થ્ય સર્વે (NFHS-5) મુજબ, ભારતમાં ૪૦%સ્ત્રીઓ અને ૧૨% પુરુષો પેટના સ્થૂળતાથી પ્રભાવિત છે. જ્યારે ૩૦ થી ૪૯ વર્ષની વયનીસ્ત્રીઓમાં, દર બેમાંથી એક મહિલા આ સ્થિતિમાં હોય છે. ભારતીય ધોરણો અનુસાર, પુરુષોમાં કમરનું કદ ૯૦ સેમી (૩૫ ઇંચ) થી વધુ અનેસ્ત્રીઓમાં ૮૦ સેમી (૩૧ ઇંચ) થી વધુ હોવું એ પેટના સ્થૂળતાની નિશાની છે. ખાસ વાત એ છે કે આ સમસ્યા શહેરી વસ્તીમાં વધુ જોવા મળી રહી છે.
પેટની ચરબી કેમ ખતરનાક છે?
પેટની ચરબી દેખાવમાં હળવી લાગે છે પરંતુ તે શરીરની સૌથી સંવેદનશીલ પ્રણાલીઓને અસર કરે છે. જાણો કે પેટની ચરબી વધવાની અસર શરીરને કેવી રીતે બીમાર બનાવી રહી છે.
૧. ઇન્સ્યુલિન પ્રતિકારઃ પેટની ચરબી શરીરની ઇન્સ્યુલિન ઓળખવાની અને તેનો ઉપયોગ કરવાની ક્ષમતાને નબળી પાડે છે. આનાથી ટાઇપ-૨ ડાયાબિટીસનું જોખમ વધે છે.
૨. હૃદય રોગઃ જ્યારે લીવર અને સ્વાદુપિંડ જેવા અવયવોમાં ચરબી જમા થાય છે, ત્યારે ચયાપચય ખોરવાઈ જાય છે અને કોલેસ્ટ્રોલ અને બ્લડ પ્રેશર વધે છે.
૩. નબળા સાંધા અને થાકઃ આપણું ભારે શરીર ખાસ કરીને પેટ, ઘૂંટણ અને પીઠ પર દબાણ વધારે છે. આના કારણે શરીરમાં તમામ પ્રકારના દુખાવા થાય છે.
દક્ષિણ એશિયાઈ લોકો માટે વધુ ચિંતાજનક
દક્ષિણ એશિયાઈ લોકો, એટલે કે આપણે ભારતીયો અને આપણા અન્ય પડોશી દેશોના લોકો, પﾍમિી લોકોની તુલનામાં ઓછા BMI હોવા છતાં પણ વધુ ચરબી ધરાવે છે. એટલે કે તેઓ દેખાવમાં પાતળા હોઈ શકે છે પણ અંદરથી જાડા હોય છે. તેને TOFI (બહાર પાતળું, અંદર જાડું) પણ કહેવામાં આવે છે.
નવી માર્ગદર્શિકામાં સ્થૂળતાના બે તબક્કા છે
ભારતીય સ્થૂળતા આયોગે સ્થૂળતાનું નવું વર્ગીકરણ આપ્યું છે. આમાં, પહેલા તબક્કામાં એવા લોકોનો સમાવેશ થાય છે જેમનો BMI વધારે છે પણ પેટની ચરબી નથી. તેમજ કોઈ મોટી તબીબી સ્થિતિ નથી. બીજા તબક્કામાં, પેટની ચરબીની સાથે, ડાયાબિટીસ અથવા હૃદય રોગ જેવા લક્ષણો જોવા મળે છે. આ એક ઉચ્ચ જોખમ જૂથ છે.
૪ આદતો જે તમારા
પેટને વધારી રહી છે
- પ્રોસેસ્ડ અને ઇન્સ્ટન્ટ ફૂડ્સ
- આખો દિવસ બેસીને કામ કરવું
- ઊંઘનો અભાવ અને તણાવ
- શારીરિક પ્રવળત્તિમાં ઘટાડો
ઉકેલ શું છે?
આહાર નિયંત્રણઃ તળેલા ખોરાક, ખાંડ, શુદ્ધ લોટ ઓછો કરો અને વધુ ફાઇબર, ફળો અને શાકભાજીનો ઉપયોગ કરો.
કસરતઃ ભારતીયોને દર અઠવાડિયે ૨૫૦-૩૦૦ મિનિટ કસરતની જરૂર હોય છે (પﾍમિમાં તે ૧૫૦ મિનિટ છે).
નવી દવાઓઃ સેમાગ્લુટાઇડ, ટિર્ઝેપેટાઇડ જેવી વજન ઘટાડવાની દવાઓ હવે ઉપલબ્ધ છે. તમે તેને ફક્ત ડોક્ટરની સલાહ પર જ લઈ શકો છો.
‘મોટા પેટ'ને કારણે ફેલાતા રોગો, નિષ્ણાતો શું કહે છે
છત્રપતિ શાહુ મહારાજ મેડિકલ યુનિવર્સિટી, લખનૌના મેડિસિન વિભાગના સિનિયર પ્રોફેસર અને ડાયાબિટીસ નિષ્ણાત ડો. કૌસર ઉસ્માન કહે છે કે પેટની ચરબી માત્ર ચરબીનો સંગ્રહ નથી, તે મેટાબોલિક રોગનું પ્રથમ લક્ષણ છે. જો કમરનો ઘેરાવો મોટો હોય તો ઘણા લોકો સામાન્ય વજન હોવા છતાં બીમાર પડી શકે છે. તેથી, બાળકોને બાળપણથી જ યોગ્ય ખાવાની આદતો શીખવવી જોઈએ. આ ફક્ત દેખાવની વાત નથી, આ જીવન અને મળત્યુ વચ્ચેનો સોદો છે. જો સમયસર પેટની ચરબીને નિયંત્રિત કરવામાં નહીં આવે તો દેશને ડાયાબિટીસ અને હૃદય રોગની સુનામીનો સામનો કરવો પડશે.(
(3:57 PM IST)
