મુંબઈ :મહારાષ્ટ્રમાં ભાષા વિવાદ વચ્ચે, મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસની સરકારે એક મોટો નિર્ણય લીધો છે. સરકારે ધોરણ ૧ થી ૫ સુધી હિન્દી ભાષાને ત્રીજી ભાષા તરીકે ફરજિયાત બનાવી છે. નવો અભ્યાસક્રમ આ વર્ષથી એટલે કે 2025-26 થી લાગુ કરવામાં આવશે.

મહારાષ્ટ્રના શાળા શિક્ષણ વિભાગે રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ (NEP) 2020 હેઠળ નવા શૈક્ષણિક માળખાના અમલીકરણની જાહેરાત કરી છે. નવી નીતિ હેઠળ, રાજ્યની મરાઠી અને અંગ્રેજી માધ્યમની શાળાઓમાં ધોરણ 1 થી 5 સુધી હિન્દીને ત્રીજી ભાષા તરીકે શીખવવામાં આવશે.

અત્યાર સુધી મહારાષ્ટ્રની શાળાઓમાં બે ભાષાઓ શીખવવામાં આવતી હતી, પરંતુ નવી નીતિ હેઠળ, વિદ્યાર્થીઓને ત્રણ ભાષાના સૂત્ર અનુસાર શિક્ષણ આપવામાં આવશે. સરકારે નિર્ણય લેતાની સાથે જ એક જાહેરનામું પણ બહાર પાડ્યું અને અભ્યાસક્રમ તૈયાર કરવાનો આદેશ આપ્યો.

મહારાષ્ટ્ર જેવા રાજ્યમાં, જ્યાં મરાઠી મુખ્ય ભાષા છે, હિન્દીને ફરજિયાત બનાવવાનો નિર્ણય એક વ્યૂહાત્મક નિર્ણય માનવામાં આવી રહ્યો છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય વિદ્યાર્થીઓને બહુભાષી બનાવવાનો અને રાષ્ટ્રીય સ્તરે સંવાદ અને તકોના દ્વાર ખોલવાનો છે. હિન્દી ભાષી રાજ્યોના વિદ્યાર્થીઓને પણ મહારાષ્ટ્રમાં શિક્ષણ મેળવવાની સુવિધા મળશે.

શાળા શિક્ષણ વિભાગનું કહેવું છે કે વિદ્યાર્થીઓના એકંદર ભાષા વિકાસ અને વાતચીત કૌશલ્યને સુધારવા માટે આ ફેરફાર કરવામાં આવી રહ્યો છે. સરકાર માને છે કે આનાથી બાળકોમાં ભાષાકીય વિવિધતા પ્રત્યે આદર વધશે અને દેશની એકતા પણ મજબૂત થશે.

જોકે, રાજ્યમાં પ્રાદેશિક ભાષાઓની પ્રાથમિકતા જાળવી રાખવાની વાત કરતા કેટલાક પ્રાદેશિક પક્ષો અને સંગઠનો આ નિર્ણયનો વિરોધ કરી શકે છે. પરંતુ હાલમાં સરકાર પોતાના નિર્ણય પર અડગ દેખાય છે.

પ્રાપ્ત માહિતી અનુસાર, હિન્દીનો અભ્યાસક્રમ 5+3+3+4 મુજબ તૈયાર કરવામાં આવશે. મહારાષ્ટ્રમાં શાળા શિક્ષણને 4 તબક્કામાં વહેંચવામાં આવશે. પહેલો તબક્કો ૫ વર્ષનો હશે, જેમાં ૩ વર્ષ પૂર્વ-પ્રાથમિક હશે અને પછી ધોરણ ૧ અને ૨ હશે. આ તબક્કાને પાયાનો તબક્કો કહેવામાં આવશે.

ધોરણ 3 થી 5 ને પ્રિપેરેટરી સ્ટેજ કહેવામાં આવશે. ધોરણ ૬ થી ૮ સુધીનું માધ્યમિક શિક્ષણ હશે. ધોરણ ૯ થી ૧૨ સુધીના છેલ્લા ૪ વર્ષ માધ્યમિક શિક્ષણમાં ગણવામાં આવશે. આ નવી પેટર્ન નવા સત્ર ૨૦૨૫-૨૬ થી ધોરણ ૧ થી શરૂ કરવામાં આવશે.

નવી શિક્ષણ નીતિ અનુસાર, હવે મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય બોર્ડના પુસ્તકો NCERT ના અભ્યાસક્રમ પર આધારિત હશે. સામાજિક વિજ્ઞાન અને ભાષાકીય વિષયોમાં જરૂરી ફેરફારો કરવામાં આવશે. બાલભારતી ધોરણ 1 ના પુસ્તકો તૈયાર કરશે.

સ્ટેટ કાઉન્સિલ ઓફ એજ્યુકેશનલ રિસર્ચ એન્ડ ટ્રેનિંગ (SCERT) ના ડિરેક્ટર રાહુલ રેખાવરે પણ કેટલીક માહિતી આપી છે. રાહુલે કહ્યું કે મહિલા અને બાળ વિકાસ વિભાગના સહયોગથી આંગણવાડીઓમાં પણ નવા આદેશોનો અમલ કરવામાં આવશે. આ પહેલને સફળ બનાવવા માટે શિક્ષકોને ખાસ તાલીમ પણ આપવામાં આવશે