વૉશિંગ્ટન: અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ફેડરલ રિઝર્વના ચેરમેન જેરોમ પોવેલ પર વ્યાજ દરોના મુદ્દે પોતાનો આક્રોશ ચરમસીમાએ પહોંચાડ્યો છે. તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં માંગણી કરી છે કે યુએસ સેન્ટ્રલ બેંકે તાત્કાલિક વ્યાજ દરોમાં ઘટાડો કરવો જોઈએ, અને પોવેલની નીતિઓને અમેરિકી અર્થતંત્ર માટે અત્યંત હાનિકારક ગણાવી છે. ટ્રમ્પે પોવેલને "ખૂબ મોડું પગલું ભરનારા" અને "હંમેશા ખોટું બોલનારા" તરીકે ઓળખાવ્યા છે, જેના કારણે તેમની હકાલપટ્ટીની માંગણી વધુ તીવ્ર બની છે. આ ઘટનાક્રમ ફેડરલ રિઝર્વની સ્વતંત્રતા અને રાજકીય દબાણ સામે તેની સ્થિરતા અંગે ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કરે છે.

ટ્રમ્પનો સીધો આક્ષેપ - પોવેલની નિષ્ક્રિયતાથી અર્થતંત્રને ફટકો:
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ગુરુવારે સવારે પોતાના લોકપ્રિય સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ટ્રુથ સોશિયલ પર એક પછી એક આકરા પ્રહારો કર્યા હતા. તેમણે લખ્યું હતું કે, "ECB દ્વારા સાતમી વખત વ્યાજ દરમાં ઘટાડો થવાની અપેક્ષા છે, અને છતાં, તે 'ખૂબ મોડું' થઈ ગયું છે. ફેડના જેરોમ પોવેલ, જે હંમેશા ખૂબ મોડું અને ખોટું બોલે છે, તેમણે ગઈકાલે એક અહેવાલ બહાર પાડ્યો જે બીજો, અને લાક્ષણિક, સંપૂર્ણ 'ગડબડ' હતો!" ટ્રમ્પે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે તેલના ભાવમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે, કરિયાણાના ભાવ (જેમાં ઈંડા પણ સામેલ છે) પણ નીચે આવ્યા છે, અને યુએસ ટેરિફ દ્વારા સારી આવક થઈ રહી છે. આમ છતાં, ફેડ વ્યાજ દરો ઘટાડવામાં આનાકાની કરી રહ્યું છે, જે સ્પષ્ટપણે અર્થતંત્રને નુકસાન પહોંચાડી રહ્યું છે.

તેમણે વધુમાં કહ્યું હતું કે, "જેમ ECB એ ઘણા સમય પહેલા વ્યાજ દર ઘટાડી દેવા જોઈતા હતા, પરંતુ તેમણે ચોક્કસપણે હવે તે ઘટાડી દેવા જોઈએ. પોવેલની બરતરફી એટલી જલ્દી ન થઈ શકે!" આ નિવેદન સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે ટ્રમ્પ પોવેલના કાર્યથી કેટલા અસંતુષ્ટ છે અને તેમને તાત્કાલિક તેમના પદ પરથી દૂર કરવા માંગે છે, જો કે તેઓ જાણે છે કે રાષ્ટ્રપતિ પાસે ફેડ ચેરમેનને સરળતાથી હટાવવાની સત્તા નથી.

જેરોમ પોવેલનું રક્ષણાત્મક વલણ - ફુગાવા અને બેરોજગારીની ચિંતા:
બીજી તરફ, ફેડરલ રિઝર્વના ચેરમેન જેરોમ પોવેલે બુધવારે ટ્રમ્પની વેપાર નીતિઓની ટીકા કરતા ચેતવણી આપી હતી કે તેમના દ્વારા લાદવામાં આવેલા ભારે ટેરિફ યુએસ સેન્ટ્રલ બેંકને ફુગાવા અને બેરોજગારી વચ્ચે એક મુશ્કેલ પસંદગી કરવા માટે મજબૂર કરી શકે છે. પોવેલે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે ફેડનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ભાવ સ્થિરતા જાળવવાનો છે અને તેઓ ઉતાવળમાં કોઈ એવા પગલાં લેવા માંગતા નથી જેનાથી ફુગાવો ફરીથી વધી શકે. તેમણે એમ પણ કહ્યું હતું કે ફેડ વર્તમાન આર્થિક પરિસ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરી રહ્યું છે અને વ્યાજ દરોમાં કોઈપણ ફેરફાર માટે યોગ્ય સમયની રાહ જોશે.

પોવેલે એમ પણ જણાવ્યું હતું કે તાજેતરના બજારની અસ્થિરતા ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રની વેપાર નીતિમાં અચાનક આવેલા ફેરફારોનું પરિણામ હોઈ શકે છે, પરંતુ ફેડ તેના પ્રતિભાવ માટે કોઈ તાત્કાલિક જરૂરિયાત જોતું નથી. તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું હતું કે ફેડ "વધુ સ્પષ્ટતાની રાહ જોવાની સ્થિતિમાં છે" અને ડેટા આધારિત નિર્ણય લેશે.

અર્થતંત્ર પર સંભવિત અસર અને નિષ્ણાતોના મંતવ્યો:
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા ફેડ ચેરમેન પર કરવામાં આવી રહેલા સતત હુમલાઓ અમેરિકી અર્થતંત્ર માટે ચિંતાનો વિષય બની શકે છે. નિષ્ણાતો માને છે કે રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા સેન્ટ્રલ બેંક પર આ પ્રકારનું દબાણ તેની સ્વતંત્રતાને નબળી પાડી શકે છે અને લાંબા ગાળે નાણાકીય નીતિની વિશ્વસનીયતાને અસર કરી શકે છે. કેટલાક અર્થશાસ્ત્રીઓનું માનવું છે કે વ્યાજ દરોમાં તાત્કાલિક ઘટાડો કરવાથી ફુગાવો ફરીથી વધી શકે છે, જ્યારે અન્ય લોકો દલીલ કરે છે કે વર્તમાન આર્થિક પરિસ્થિતિમાં થોડો ઘટાડો વિકાસને વેગ આપી શકે છે.

ફેડનો બેન્ચમાર્ક વ્યાજ દર હાલમાં 4.25%-4.50% ના સ્તરે છે, જે ડિસેમ્બર મહિનાથી યથાવત છે. બજારના સહભાગીઓ અને અર્થશાસ્ત્રીઓ હવે ફેડરલ રિઝર્વની આગામી બેઠકો પર નજર રાખી રહ્યા છે કે શું રાજકીય દબાણ તેની નીતિઓને પ્રભાવિત કરે છે કે કેમ.

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને જેરોમ પોવેલ વચ્ચેનો આ વધતો તણાવ અમેરિકી રાજકારણ અને અર્થતંત્ર માટે એક મહત્વપૂર્ણ વળાંક સાબિત થઈ શકે છે. ટ્રમ્પનું આક્રમક વલણ ફેડની સ્વતંત્રતા પર ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કરે છે, જ્યારે પોવેલ ફુગાવાને નિયંત્રણમાં રાખવાની પોતાની પ્રતિબદ્ધતા પર અડગ દેખાઈ રહ્યા છે. આગામી દિવસોમાં આ વિવાદ કયું સ્વરૂપ લે છે અને તેની અમેરિકી અર્થતંત્ર પર શું અસર પડે છે તે જોવું રસપ્રદ રહેશે.