ન તો ડોલર કે ન તો સોનું... ઉપરથી ૭૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦ રૂપિયાનું દેવું... પાકિસ્તાન બરબાદ થઈ જશે
પાકિસ્તાનની આર્થિક સ્થિતિ પહેલેથી જ ખૂબ જ નાજુક છે, તેની પાસે ન તો સોનું છે કે ન તો મજબૂત વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર, આવી સ્થિતિમાં ભારત દ્વારા કોઈપણ બદલાની કાર્યવાહી તેની સ્થિતિને વધુ ખરાબ કરી શકે છે
નવી દિલ્હી, તા.૨૮: પહેલગામમાં તાજેતરમાં થયેલા મોટા આતંકવાદી હુમલા બાદ સમગ્ર વિશ્વમાં પાકિસ્તાનની નિંદા થઈ રહી છે. તે જ સમયે, ભારતે હુમલાનો જવાબ આપતાં, પાકિસ્તાનને તેનું સ્થાન બતાવી દીધું છે અને તેનો તમામ ખોરાક અને પાણીનો પુરવઠો બંધ કરી દીધો છે. પાકિસ્તાન પહેલેથી જ આર્થિક સંકટનો સામનો કરી રહ્યું છે, અને ભારત દ્વારા કોઈપણ કઠોર કાર્યવાહી તેની સ્થિતિને વધુ ખરાબ કરી શકે છે. જો આપણે પાકિસ્તાનની અર્થવ્યવસ્થાની સ્થિતિ પર નજર કરીએ તો, પાકિસ્તાન પાસે ન તો સોનું છે કે ન તો ડોલર અને તેનો વિદેશી મુદ્રા ભંડાર પણ લગભગ નહિવત્ છે. આવી સ્થિતિમાં, જો યુદ્ધ થાય છે, તો પાકિસ્તાન ૭૮ વર્ષમાં સૌથી મોટા સંકટનો સામનો કરશે. ચાલો જાણીએ કે પાકિસ્તાનની હાલની આર્થિક સ્થિતિ શું છે અને તે ભારતથી કેટલું પાછળ છે.
પાકિસ્તાન લાંબા સમયથી આર્થિક પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે. ભારે દેવું, વધતી જતી ફુગાવા, ઘટતા વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર અને રાજકીય અસ્થિરતાએ તેની અર્થવ્યવસ્થાને નબળી બનાવી દીધી છે.
હાલમાં, પાકિસ્તાનની રાજકોષીય ખાધ ૭.૪ ટકા સુધી પહોંચી ગઈ છે, જે તેના આર્થિક સ્વાસ્થ્ય માટે ખૂબ જ ચિંતાજનક છે.
વર્ષ ૨૦૨૪-૨૫ માટે પાકિસ્તાનનો જીડીપી વળદ્ધિ દર માત્ર ૩.૧ ટકા રહેવાનો અંદાજ છે, જે વૈશ્વિક સરેરાશ કરતા ઘણો ઓછો છે.
ઓક્ટોબર ૨૦૨૪ સુધીમાં, પાકિસ્તાન સરકારનું કુલ દેવું વધીને રેકોર્ડ ૭૦.૩૬ લાખ કરોડ પાકિસ્તાની રૂપિયા થઈ ગયું છે. આનો અર્થ એ થયો કે દરેક પાકિસ્તાની નાગરિક પર સરેરાશ ૨.૩૪ લાખ પાકિસ્તાની રૂપિયાનું દેવું છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય એજન્સી ફિચ રેટિંગ્સના મતે, પાકિસ્તાને નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫માં ૨૨ બિલિયનથી વધુનું બાહ્ય દેવું ચૂકવવાનું છે.
કરવેરા આવક પણ ખૂબ ઓછી છે. ૨૦૨૪માં GDPમાં કર આવકનો હિસ્સો માત્ર ૬.૮ ટકા રહેશે, જ્યારે મહામારી પહેલા તે ૧૦.૮ ટકા હતો. આનાથી સરકારની આવક પર પણ મોટી અસર પડી છે.
પાકિસ્તાનનું અર્થતંત્ર હાલમાં લગભગ સંપૂર્ણપણે આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળના ટેકાથી ચાલી રહ્યું છે. સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૪ માં, IMF એ પાકિસ્તાનને ૭ બિલિયનનું નવું બેલઆઉટ પેકેજ આપ્યું. આ પાકિસ્તાનનું ૨૪મું બેલઆઉટ છે - એક વિશ્વ રેકોર્ડ. આ સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે પાકિસ્તાન હવે તેની નાણાકીય જરૂરિયાતો માટે સંપૂર્ણપણે બાહ્ય સહાય પર નિર્ભર છે.
સોનાના ભંડારની દ્રષ્ટિએ પણ ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે મોટો તફાવત છે.
પાકિસ્તાન પાસે ફક્ત ૬૪.૭૪ ટન સોનું છે, જ્યારે ભારત પાસે ૮૦૦ ટનથી વધુ સોનાનો ભંડાર છે.
વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડારમાં પણ ભારત પાકિસ્તાન કરતા અનેક ગણું આગળ છે, જે તેની આર્થિક સ્થિરતાને મજબૂત બનાવે છે.
પાકિસ્તાનનું શેરબજાર પણ ગંભીર સંકટનો સામનો કરી રહ્યું છે. ગયા અઠવાડિયે, પાકિસ્તાનના KSE-૧૦૦ ઇન્ડેક્સમાં એક જ દિવસમાં લગભગ ૨,૦૦૦ પોઈન્ટનો મોટો ઘટાડો નોંધાયો હતો. પરિસ્થિતિ એટલી ખરાબ હતી કે પાકિસ્તાન સ્ટોક એક્સચેન્જની વેબસાઇટ પણ ક્રેશ થઈ ગઈ અને તેના પર એક સંદેશ દેખાયો - સારું, જલ્દી પાછા આવો.
બીજી તરફ, ભારત આર્થિક મોરચે મજબૂતીથી આગળ વધી રહ્યું છે.
૨૦૨૩ માં ભારતનું અર્થતંત્ર પાકિસ્તાન કરતા લગભગ ૧૦ ગણું મોટું હતું.
વિશ્વ બેંકના ડેટા અનુસાર, ૨૦૦૦ પછી, ભારતનો GDP ૨૦૦૪ માં ૫.૬ ગણો, ૨૦૦૯ માં ૭.૨ ગણો અને ૨૦૧૯ માં ૮.૮ ગણો વધ્યો હતો જે પાકિસ્તાનની તુલનામાં વધુ હતો.
આજે ભારતની ગણતરી વિશ્વની સૌથી ઝડપથી વિકસતી અર્થવ્યવસ્થાઓમાં થાય છે, જે રોકાણકારો માટે એક મુખ્ય આકર્ષણનું કેન્દ્ર છે.
પાકિસ્તાનની આર્થિક સ્થિતિ પહેલાથી જ ખૂબ જ નાજુક છે. ભારત દ્વારા કોઈપણ બદલાની કાર્યવાહી તેની સ્થિતિને વધુ ખરાબ કરી શકે છે. ભારતની તુલનામાં, પાકિસ્તાન માત્ર આર્થિક રીતે ખૂબ નબળું નથી, પરંતુ તેની આર્થિક નિર્ભરતા અને આંતરિક પડકારો પણ તેને સતત પાછળ ધકેલી રહ્યા છે. આવનારા સમયમાં, પાકિસ્તાન માટે તેની અર્થવ્યવસ્થાનું સંચાલન કરવું એક મોટો પડકાર રહેશે. (રર.૪)
(10:12 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
