ઇસ્લામાબાદ: પાકિસ્તાને દાવો કર્યો છે કે ભારત સાથેના તણાવ વચ્ચે ત્રણ દેશોએ ઇસ્લામાબાદને સમર્થન આપ્યું છે. ચીન અને તુર્કી બાદ હવે અઝરબૈજાને પણ પાકિસ્તાનનો સાથ આપવાની જાહેરાત કરી છે. પહેલગામમાં 22 એપ્રિલે થયેલા આતંકવાદી હુમલા બાદ એવી આશંકા છે કે ભારત અને પાકિસ્તાન યુદ્ધમાં જઈ શકે છે. જેને લઈને એક તરફ જ્યાં ઈરાન અને સાઉદી અરેબિયાએ તણાવ ઓછો કરવા માટે બંને દેશોના નેતાઓ સાથે વાત કરી છે, તો બીજી તરફ ચીન અને તુર્કીને લઈને એવા અહેવાલો છે કે તેમણે પાકિસ્તાનને ઘાતક હથિયારો પૂરા પાડ્યા છે. ઇસ્લામાબાદને હથિયારો પહોંચાડવા ઉપરાંત ચીને રવિવારે પાકિસ્તાનને "તેની સાર્વભૌમત્વ અને સુરક્ષા હિતોનું રક્ષણ કરવામાં" પોતાનું સમર્થન આપવાની જાહેરાત કરી છે.
ચીની સરકારના વિદેશ મંત્રાલયે કહ્યું છે કે "આ સંઘર્ષ ભારત અને પાકિસ્તાનના મૂળભૂત હિતોમાં નથી, ન તો તે પ્રાદેશિક શાંતિ અને સ્થિરતા માટે અનુકૂળ છે. આશા છે કે બંને પક્ષો સંયમ દાખવશે, એકબીજા સાથે મળીને કામ કરશે અને સ્થિતિને શાંત કરવામાં મદદ કરશે." આ પહેલાં પાકિસ્તાનના નાયબ વડાપ્રધાન ઇશાક ડાર, જે દેશના વિદેશ મંત્રી પણ છે, તેમણે રવિવારે ચીનના વિદેશ મંત્રી વાંગ યીને ફોન કર્યો હતો. પાકિસ્તાન વિદેશ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર ઇશાક ડારે "ભારતની એકતરફી અને ગેરકાયદેસર કાર્યવાહીઓ તેમજ પાકિસ્તાન વિરુદ્ધ તેના પાયાવિહોણા પ્રચારને સ્પષ્ટપણે નકારી કાઢ્યો હતો." હવે પાકિસ્તાનના પત્રકારોએ દાવો કર્યો છે કે અઝરબૈજાને પણ પાકિસ્તાનનું સમર્થન કરવાની જાહેરાત કરી છે.
પાકિસ્તાનને મળ્યું ત્રણ દેશોનું સમર્થન
ચીન, તુર્કી અને અઝરબૈજાન હંમેશાંથી પાકિસ્તાન સાથે રહ્યા છે, તેથી આ ત્રણ દેશોનું એક સાથે આવવું અને ઇસ્લામાબાદને સમર્થન કરવું કોઈ આશ્ચર્યજનક વાત નથી. અઝરબૈજાન પાકિસ્તાન અને તુર્કી આર્મેનિયા સામેના યુદ્ધમાં હથિયારો પૂરા પાડે છે. જ્યારે અઝરબૈજાન ભારત પાસેથી હથિયારો ખરીદે છે. ચાઇના-પાકિસ્તાન ઇકોનોમિક કોરિડોર (CPEC) હેઠળ ચીને પાકિસ્તાનમાં અબજો ડોલરનું રોકાણ કર્યું છે અને ચીનને ડર છે કે યુદ્ધની સ્થિતિમાં ભારત ચીન દ્વારા બનાવવામાં આવેલા બંદરો પર હુમલો કરી શકે છે. ભારતે પોતાનું એક એરક્રાફ્ટ કેરિયર અરબી સમુદ્રમાં પણ મોકલી દીધું છે, જે ગ્વાદર બંદર માટે ખતરો બની શકે છે. આ ઉપરાંત ચીને પાકિસ્તાનને PL-15 મિસાઇલો પણ કટોકટીની સ્થિતિમાં પહોંચાડી છે. જ્યારે પાકિસ્તાને દાવો કર્યો છે કે તુર્કીએ 6 એરક્રાફ્ટ હથિયારોની ડિલિવરી પાકિસ્તાનને કરી છે, જેમાં પાંચ એરક્રાફ્ટ ઇસ્લામાબાદમાં અને એક એરક્રાફ્ટ કરાચીમાં ઉતર્યું છે.
બીજી તરફ પાકિસ્તાન અને તુર્કી ઇસ્લામના પાયા પર એકબીજાને સમર્થન કરે છે અને તુર્કી પાકિસ્તાનને હથિયારો પણ વેચે છે. પાકિસ્તાને તુર્કી પાસેથી MILGEM ક્લાસ યુદ્ધ જહાજો પણ ખરીદ્યા છે. કાશ્મીર મુદ્દે તુર્કી ખુલ્લેઆમ પાકિસ્તાનનું સમર્થન કરતું રહ્યું છે. તુર્કીના રાષ્ટ્રપતિ રેસેપ તૈય્યપ એર્દોગન યુનાઇટેડ નેશન્સમાં પણ પાકિસ્તાનની તરફેણમાં કાશ્મીરનો મુદ્દો ઉઠાવે છે, જેનો ભારત સખત વિરોધ કરે છે. બંને દેશોએ મળીને ઘણા યુદ્ધાભ્યાસ પણ કર્યા છે.
જ્યારે અઝરબૈજાનની વાત કરીએ તો અઝરબૈજાન તરફથી પાકિસ્તાન માટે 'બે દેશ એક આત્મા'નું સૂત્ર આપવામાં આવે છે. અઝરબૈજાને 2020ના નાગોર્નો-કારાબાખ યુદ્ધમાં તુર્કીનું ખુલ્લું સમર્થન મળ્યું હતું, જ્યારે પાકિસ્તાન પણ અઝરબૈજાનું સમર્થન કરતું રહ્યું છે. આર્મેનિયા સામેના યુદ્ધમાં તુર્કીએ ડ્રોન, આધુનિક હથિયારો અને વ્યૂહાત્મક સહાય પૂરી પાડી છે. પાકિસ્તાન અને અઝરબૈજાન વચ્ચે લશ્કરી સહયોગ પણ તાજેતરના દિવસોમાં વધ્યો છે. બંને દેશો શસ્ત્રોના સોદાની સાથે સાથે લશ્કરી કવાયતો દ્વારા પણ સંબંધોને મજબૂત કરી રહ્યા છે. ભારતના સુરક્ષા નિષ્ણાત સુશાંત સરીને સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર લખ્યું છે કે "ભારતના મિત્રો અને દુશ્મનો પોતાની ઓળખ કરી રહ્યા છે. ચીન, તુર્કી, અઝરબૈજાન સ્પષ્ટપણે પાકિસ્તાનની તરફેણમાં છે. આદર્શ રીતે, આવું કરવાની કિંમત હોવી જોઈએ, પરંતુ ભારત તેમને મોટા વેપાર સોદા અને સંરક્ષણ કરારો આપશે. ઇઝરાયેલ કદાચ ભારત સાથેનો એકમાત્ર દેશ છે. દરેક અન્ય દેશ, અમેરિકા, યુરોપિયન યુનિયન, બ્રિટન, અહીં સુધી કે રશિયા પણ હેજિંગ કરી રહ્યા છે. પરંતુ હા, વસુધૈવ કુટુંબકમ. મૂળભૂત રીતે આપણે એવા લોકો છીએ જે ઇતિહાસમાંથી શીખવાનો ઇનકાર કરે છે."