કાઠમંડુ: નેપાળ હવે એવરેસ્ટ પર ચઢવા માટે પરવાનગી માત્ર એવા ક્લાઇમ્બર્સને જ આપશે જેમણે હિમાલય રાષ્ટ્રના ઓછામાં ઓછા એક ૭,૦૦૦ મીટર (૨૨,૯૬૫ ફૂટ) ઊંચા શિખરને સર કર્યું હોય. ભીડ ઘટાડવા અને સલામતી સુધારવાના હેતુથી તૈયાર કરવામાં આવેલા નવા કાયદાના મુસદ્દામાં આ જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
વિદેશી મુદ્રા માટે ક્લાઇમ્બિંગ, ટ્રેકિંગ અને પર્યટન પર ભારે આધાર રાખતા નેપાળે ઘણા બધા ક્લાઇમ્બર્સ, જેમાં બિનઅનુભવી લોકોનો પણ સમાવેશ થાય છે, તેમને ૮,૮૪૯ મીટર (૨૯,૦૩૨ ફૂટ) ઊંચા શિખર પર ચઢવાનો પ્રયાસ કરવાની મંજૂરી આપવા બદલ ટીકાનો સામનો કરવો પડ્યો છે. આને કારણે ઘણીવાર "ડેથ ઝોન"માં ક્લાઇમ્બર્સની લાંબી કતારો લાગે છે, જે શિખરની નીચેનો એવો વિસ્તાર છે જ્યાં જીવવા માટે પૂરતો કુદરતી ઓક્સિજન હોતો નથી. પર્વત પર મોટી સંખ્યામાં મૃત્યુ માટે અતિશય ભીડને જવાબદાર ગણવામાં આવે છે. ૨૦૨૩માં જ્યારે નેપાળે ૪૭૮ પરવાનગીઓ ઇસ્યુ કરી ત્યારે ઓછામાં ઓછા ૧૨ ક્લાઇમ્બર્સ મૃત્યુ પામ્યા હતા અને અન્ય પાંચ એવરેસ્ટના ઢોળાવ પર ગુમ થયા હતા. ગયા વર્ષે આઠ ક્લાઇમ્બર્સ મૃત્યુ પામ્યા હતા.
પ્રસ્તાવિત કાયદા હેઠળ, એવરેસ્ટ પર ચઢવાની પરવાનગી ત્યારે જ આપવામાં આવશે જ્યારે ક્લાઇમ્બર નેપાળમાં ઓછામાં ઓછા એક ૭,૦૦૦ મીટર ઊંચા પર્વત પર ચઢ્યા હોવાનો પુરાવો રજૂ કરે. આ ઉપરાંત, ક્લાઇમ્બર્સ સાથે રહેતા સરદાર એટલે કે સ્થાનિક સ્ટાફના વડા અને માઉન્ટેન ગાઇડ પણ નેપાળી નાગરિક હોવા જરૂરી છે. આ મુસદ્દા કાયદાને રાષ્ટ્રીય એસેમ્બલીમાં નોંધવામાં આવ્યો છે, જે સંસદનું ઉપલું ગૃહ છે, જ્યાં શાસક ગઠબંધન પાસે બિલ પસાર કરવા માટે જરૂરી બહુમતી છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય અભિયાન સંચાલકોએ નેપાળને વિનંતી કરી છે કે એવરેસ્ટ પર ચઢવાની પરવાનગી માટે માત્ર હિમાલય રાષ્ટ્રના જ નહીં પરંતુ કોઈપણ ૭,૦૦૦ મીટર ઊંચા શિખરને લાયકાતમાં ગણવામાં આવે. ઓસ્ટ્રિયા સ્થિત અભિયાન આયોજક ફર્ટનબેક એડવેન્ચર્સના લુકાસ ફર્ટનબેકે કહ્યું, "તેનો કોઈ અર્થ નથી. અને હું એ યાદીમાં ૭,૦૦૦ મીટરની નજીકના અને તૈયારી તરીકે વ્યાપકપણે ઉપયોગમાં લેવાતા અમા ડાબ્લામ, એકોન્કાગુઆ, ડેનાલી અને અન્ય પર્વતોને પણ ઉમેરીશ." હાલમાં એવરેસ્ટ પર અભિયાનનું નેતૃત્વ કરી રહેલા ફર્ટનબેકે કહ્યું કે અન્ય દેશોના માઉન્ટેન ગાઇડ્સને પણ એવરેસ્ટ પર કામ કરવાની મંજૂરી આપવી જોઈએ, કારણ કે પૂરતા પ્રમાણમાં લાયકાત ધરાવતા નેપાળી માઉન્ટેન ગાઇડ્સ નથી. તેમણે રોઇટર્સને જણાવ્યું, "એ મહત્વનું છે કે માઉન્ટેન ગાઇડ્સ પાસે IFMGA (ઇન્ટરનેશનલ ફેડરેશન ઓફ માઉન્ટેન ગાઇડ્સ એસોસિએશન્સ) જેવી લાયકાત હોવી જોઈએ, તેમની રાષ્ટ્રીયતા ગમે તે હોય. અમે યુરોપના આલ્પ્સમાં કામ કરવા માટે નેપાળી IFMGA ગાઇડ્સનું પણ સ્વાગત કરીએ છીએ."
યુએસ સ્થિત મેડિસન માઉન્ટેનિયરિંગના ગેરટ મેડિસને પણ કહ્યું કે વિશ્વમાં ગમે ત્યાં ૬,૫૦૦ મીટર ઊંચું શિખર વધુ સારો વિચાર હશે. મેડિસને કહ્યું, "નેપાળમાં વાજબી ૭,૦૦૦ મીટરથી વધુ ઊંચું શિખર શોધવું ખૂબ મુશ્કેલ છે." પર્યટન વિભાગના ડેટા અનુસાર, નેપાળમાં ૪૦૦ થી વધુ પર્વત શિખરો છે જે અભિયાનો માટે ખુલ્લા છે - તેમાંથી ૭૪ ૭,૦૦૦ મીટરથી વધુ ઊંચા છે. જો કે, હાઇકિંગ અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે તેમાંથી ઘણા શિખરો ક્લાઇમ્બર્સમાં લોકપ્રિય નથી. નેપાળની એક મોટી અભિયાન આયોજન કંપની ૧૪ પીક્સ એક્સપિડિશનના તાશી લાકપા શેરપા, જેમણે આઠ વખત એવરેસ્ટ પર ચઢાણ કર્યું છે, તેમણે કહ્યું, "૭,૦૦૦ મીટરના થોડા જ પર્વતો ક્લાઇમ્બર્સને આકર્ષે છે."