1 મે 2025: વિશ્વની બે સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થાઓ, અમેરિકા અને ચીન વચ્ચે ચાલી રહેલ ટેરિફ યુદ્ધ માત્ર વૈશ્વિક વેપારને અસર કરી રહ્યું નથી પરંતુ ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ માટે ગંભીર પડકારો પણ ઉભા કરી રહ્યું છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા ચીની માલ પર ભારે ટેરિફ લાદવામાં આવતા, શી જિનપિંગની ચિંતાઓ હવે ફક્ત આર્થિક જ નથી, પરંતુ તેઓ રાજકીય અને લશ્કરી સ્તરે પણ સમસ્યાઓનો સામનો કરી રહ્યા છે. એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે શી જિનપિંગ આ દિવસોમાં ઊંઘ હરામ કરી રહ્યા છે. જોકે, ટેરિફ ઉપરાંત, જિનપિંગની સૌથી મોટી ચિંતા તેમના પોતાના લશ્કરી દળો અને કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીમાં વફાદારી અને ભ્રષ્ટાચાર સાથે સંબંધિત છે.

તે જ સમયે, અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ આ દિવસોમાં વૈશ્વિક હેડલાઇન્સમાં છે. મિશિગનમાં એક ચૂંટણી રેલીને સંબોધતા, 78 વર્ષીય ટ્રમ્પે દાવો કર્યો કે તેમના વહીવટના પ્રથમ 100 દિવસ અમેરિકન ઇતિહાસમાં "સૌથી સફળ" રહ્યા છે. તેમણે ચીન પર આર્થિક હુમલો વધુ તીવ્ર બનાવતા કહ્યું કે બેઇજિંગ "અમને વાર્ષિક $1 ટ્રિલિયન લૂંટી રહ્યું છે" અને હવે અમેરિકા આવું થવા દેશે નહીં.

ટ્રમ્પે યુએસ મીડિયાને કહ્યું, "ચીન કદાચ તે ટેરિફની કિંમત ચૂકવશે. તેઓએ પહેલાની જેમ આપણને લૂંટ્યા છે, હવે એવું નથી થઈ રહ્યું." ટ્રમ્પની આ ટેરિફ નીતિને અમેરિકામાં આર્થિક શક્તિના પ્રદર્શન તરીકે જોવામાં આવી રહી છે, પરંતુ યુરોપ અને એશિયાના દેશોમાં તેનો પડઘો ભય અને વ્યૂહાત્મક તૈયારીના સ્વરૂપમાં અનુભવાઈ રહ્યો છે.

બેઇજિંગમાં આંતરિક સંકટ વધુ ઘેરું બન્યું

ટ્રમ્પની આક્રમક વિદેશ નીતિ અને વેપાર યુદ્ધ છતાં, ચીનના સર્વોચ્ચ નેતા શી જિનપિંગની સૌથી મોટી ચિંતા અમેરિકા કે વૈશ્વિક દબાણ નથી. ધ ઇકોનોમિસ્ટના અહેવાલ મુજબ, શી જિનપિંગ પોતાની સેના અને પક્ષની વિશ્વસનીયતા વિશે સૌથી વધુ ચિંતિત છે.

પીપલ્સ લિબરેશન આર્મી (PLA) હાલમાં તેના ઇતિહાસમાં સૌથી મોટી આંતરિક તપાસ અને શુદ્ધિકરણ પ્રક્રિયામાંથી પસાર થઈ રહી છે. ઘણા વરિષ્ઠ લશ્કરી અધિકારીઓ ગુમ થયા છે, કેટલાકને દૂર કરવામાં આવ્યા છે, અને શીના નજીકના અને વફાદાર ગણાતા અધિકારીઓ પણ આ ઝુંબેશની ઝપેટમાં આવી ગયા છે.

શી જિનપિંગને હવે પોતાની સેના પર વિશ્વાસ નથી

માર્ચમાં, PLAના ત્રીજા સૌથી વરિષ્ઠ અધિકારી અને સેન્ટ્રલ મિલિટરી કમિશનના ઉપપ્રમુખ જનરલ હી વેઇડોંગ અચાનક જાહેર જીવનમાંથી ગાયબ થઈ ગયા. તેમણે એપ્રિલમાં મહત્વપૂર્ણ સરકારી કાર્યક્રમોમાં હાજરી આપી ન હતી. અગાઉ, સંરક્ષણ પ્રધાનો લી શાંગફુ અને વેઈ ફેંગેને પણ દૂર કરવામાં આવ્યા હતા. રોકેટ ફોર્સના વડાઓને ભ્રષ્ટાચારના આરોપસર દૂર કરવામાં આવ્યા હતા અને કેટલાકની તપાસ ચાલી રહી છે.

બ્લૂમબર્ગના અહેવાલ મુજબ, કેટલાક મિસાઇલોમાં બળતણની જગ્યાએ પાણી ભરવા અને સાયલો બાંધકામ માટે આપવામાં આવેલા ભંડોળના ઉચાપત જેવા ગંભીર આરોપો સામે આવ્યા છે. યુએસ ગુપ્તચર એજન્સીઓ માને છે કે આવી ક્રિયાઓ પીએલએની લડાઇ ક્ષમતાને નબળી બનાવી રહી છે અને સેનાનું મનોબળ ઘટાડી રહી છે.

શાસક પક્ષમાં વધતો અવિશ્વાસ

જાન્યુઆરી 2025 માં, શીએ વરિષ્ઠ પક્ષના અધિકારીઓને સંબોધતા કહ્યું હતું કે "બાહ્ય વાતાવરણમાં અને પક્ષની અંદર પરિવર્તન ઘણા સંઘર્ષો અને સમસ્યાઓ ઊભી કરી રહ્યું છે." આ નિવેદન સ્પષ્ટ કરે છે કે તેમનું આંતરિક યુદ્ધ હજુ સમાપ્ત થયું નથી.

હવે આ ઝુંબેશ લશ્કરી પુરવઠા વિભાગ સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ રાજકીય અને વૈચારિક શાખાઓને પણ ઘેરી રહી છે. આનો સ્પષ્ટ અર્થ એ છે કે - શીને લાગે છે કે સેના માત્ર વ્યવસ્થિત રીતે જ નહીં પરંતુ વૈચારિક રીતે પણ ભ્રષ્ટ થઈ ગઈ છે.

2027 ની તૈયારી અને શીની બેચેની

શી જિનપિંગની ચિંતા વર્તમાન પરિસ્થિતિ સુધી મર્યાદિત નથી. કોમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીની આગામી કોંગ્રેસ 2027 માં પ્રસ્તાવિત છે, જ્યાં શી ચોથી વખત રાષ્ટ્રપતિ બનવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે. આ માટે, તેમણે ચીનને એક સ્થિર અને શક્તિશાળી દેશ તરીકે રજૂ કરવું પડશે. પરંતુ સેનાની અસ્થિરતા અને પાર્ટીમાં ઉભા થતા પ્રશ્નો તેમના લક્ષ્યને મુશ્કેલ બનાવી શકે છે.

શીએ હજુ સુધી કોઈ અનુગામીનું નામ ન આપ્યું હોવાથી, પાર્ટીમાં સત્તા માટે જૂથવાદ શરૂ થઈ ગયો છે. આને કારણે, વફાદારીની કસોટી વધુ કડક બની રહી છે અને અસ્થિરતાનું જોખમ વધી રહ્યું છે.

ચીનનો પ્રતિભાવ: પ્રચાર અને રાજદ્વારી

ચીન રાજ્ય મીડિયા હાલમાં પૂરજોશમાં છે, જેમાં શી દક્ષિણપૂર્વ એશિયાના પ્રવાસ પર છે જ્યાં તેઓ "પ્રાદેશિક આર્થિક એકીકરણ" અને "બહુપક્ષીયતા" ની વાત કરે છે. ચીને જાપાનના વડા પ્રધાન શિગેરુ ઇશિબાના એક પત્રને પણ પ્રકાશિત કર્યો છે જેમાં વેપાર સંબંધો સ્થિર રાખવાની પ્રતિજ્ઞા લેવામાં આવી છે.

જ્યારે ચીને પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળામાં 5.4% વૃદ્ધિ નોંધાવી હતી, ત્યારે અર્થશાસ્ત્રીઓ માને છે કે આ કામચલાઉ છે. યુબીએસનો અંદાજ છે કે 2026 સુધીમાં આ દર ઘટીને 3.4% થઈ શકે છે. મોર્ગન સ્ટેનલીના સર્વેમાં જાણવા મળ્યું છે કે 44% શહેરી ચાઇનીઝ નોકરી ગુમાવવાનો ભય રાખે છે - જે રોગચાળા પછી સૌથી વધુ છે.

ટ્રમ્પના ટેરિફ અને બાહ્ય દુશ્મનો

ટ્રમ્પ નથી
ટ્રમ્પે ચીની ચીજવસ્તુઓ પર 245% સુધીના ટેરિફ લાદીને આર્થિક દબાણ વધાર્યું છે. આ પગલું માત્ર ચીનના અર્થતંત્રને અસર કરતું નથી, પરંતુ શી જિનપિંગને બાહ્ય દુશ્મન તરીકે રજૂ કરવાની તક પણ આપી રહ્યું છે. ટ્રમ્પે દાવો કર્યો છે કે બેઇજિંગે આ ટેરિફની કિંમત ચૂકવવી પડશે, અને આ તેમની "સૌથી સફળ પ્રથમ 100 દિવસ" નીતિનો એક ભાગ છે. બીજી તરફ, ચીનના રાજ્ય મીડિયા ટ્રમ્પના સંરક્ષણવાદી વલણ સામે પ્રાદેશિક એકીકરણ અને બહુપક્ષીયતાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે શી જિનપિંગની છબીને મજબૂત બનાવી રહ્યા છે.

આર્થિક દબાણ અને જાહેર અસંતોષ

ચીનનું અર્થતંત્ર પહેલાથી જ મંદીનો સામનો કરી રહ્યું છે. આ નિકાસ-આધારિત અર્થતંત્ર માટે, યુએસ બજારમાં પ્રવેશ ગુમાવવો એ એક મોટો ફટકો છે. ઉપરાંત, સ્થાનિક બજારની નબળાઈ અને મિલકત ક્ષેત્રની નબળી સ્થિતિએ શી જિનપિંગ માટે નવા પડકારો ઉભા કર્યા છે. શહેરી મધ્યમ વર્ગની વધતી અપેક્ષાઓ અને બેરોજગારીનો ભય જાહેર અસંતોષ વધારી શકે છે, જે કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીની કાયદેસરતા માટે ખતરો બની શકે છે.