<img height="1" width="1" style="display:none" src="https://www.facebook.com/tr?id=1793108690839422&ev=PageView&noscript=1" />
News of Monday, 5th May 2025

CJI સંજીવ ખન્નાએ વકફ કેસમાંથી હાથ ખંખેર્યા, કાયદાના વચગાળાના સ્ટે પર નિર્ણય ટાળ્યો: માત્ર ચાર કાર્યકારી દિવસો બાકી

CJI એ કહ્યું કે તેઓ 2025ના કાયદાના વચગાળાના સ્ટે માટે દલીલો સાંભળવા અને અનામત રાખવા નથી માંગતા: વકફની નોંધણી અંગે વિસ્તૃત રીતે સાંભળવાની જરૂર છે. કમનસીબે, તેમની પાસે તેમના કાર્યકાળમાં નથી બચ્યો સમય

નવી દિલ્હી: ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ સંજીવ ખન્ના, સોમવારે (5 મે, 2025) વકફ કાયદા કેસમાંથી બહાર નીકળ્યા, 13 મેના રોજ નિવૃત્તિ પહેલા તેમના કાર્યકાળમાં ચાર કાર્યકારી દિવસો બાકી હતા, અને કહ્યું કે તેઓ કોઈ પણ વચગાળાના આદેશો અનામત રાખવા અથવા પસાર કરવા માંગતા નથી.

મુખ્ય ન્યાયાધીશ ખન્નાએ કહ્યું કે વકફ (સુધારા) અધિનિયમ, 2025 ને પડકારતી મુકદ્દમાનો માર્ગ તેમના અનુગામી અને ભારતના નિયુક્ત મુખ્ય ન્યાયાધીશ, ન્યાયાધીશ બી.આર. ગવઈ દ્વારા સંચાલિત કરવામાં આવશે.

CJI, ન્યાયાધીશ સંજય કુમાર અને કે.વી. વિશ્વનાથન સાથે, તેમની નિવૃત્તિના બે દિવસ પછી 15 મેના રોજ કેસની યાદી બનાવી.

આ યાદી વકફ કાયદાના પડકારને ભારતના નવા મુખ્ય ન્યાયાધીશ સમક્ષ આવનારા મુખ્ય કેસોમાંના એક તરીકે પણ સંરેખિત કરશે. જસ્ટિસ ગવઈ 14 મેના રોજ નવેમ્બર સુધી છ મહિનાના કાર્યકાળ માટે ટોચના ન્યાયાધીશ તરીકે કાર્યભાર સંભાળશે.

17 એપ્રિલના રોજ, આ કેસમાં સુનાવણીના છેલ્લા મહત્વપૂર્ણ દિવસે, મુખ્ય ન્યાયાધીશની બેન્ચે 2025ના સુધારાના અમલીકરણ પર રોક લગાવવાનો વચગાળાનો આદેશ પસાર કરવાનું ટાળ્યું હતું.

તેના બદલે, તેને સરકારના નિવેદનને રેકોર્ડ કરીને સંતોષ માનવો પડ્યો કે "સુનાવણીની આગામી તારીખ [5 મે 2025] સુધી, કોઈપણ વકફ, ​​જેમાં વપરાશકર્તા દ્વારા વકફનો સમાવેશ થાય છે, ભલે તે સૂચના દ્વારા અથવા નોંધણી દ્વારા જાહેર કરવામાં આવે, તેને ડી-નોટિફાઇ કરવામાં આવશે નહીં, ન તો તેમના પાત્ર અથવા સ્થિતિ બદલાશે".

તેવી જ રીતે, સરકારે ખાતરી આપી હતી કે 2025ના કાયદા હેઠળ બિન-મુસ્લિમોની નિમણૂકો સેન્ટ્રલ વકફ કાઉન્સિલ અથવા રાજ્ય વકફ બોર્ડમાં કરવામાં આવશે નહીં.

કોર્ટે 5 મેના રોજ "પ્રારંભિક સુનાવણી" અને જો જરૂરી હોય તો વચગાળાના આદેશો માટે કેસની યાદી બનાવી હતી.

જોકે, બપોરના ભોજન પછી બેન્ચની બેઠક મળતાં જ, CJI એ કહ્યું કે તેઓ 2025ના કાયદાના વચગાળાના સ્ટે માટે દલીલો સાંભળવા અને અનામત રાખવા માંગતા નથી. તેમણે કહ્યું કે બંને પક્ષોએ કાયદા પર નોંધપાત્ર દલીલો ઉઠાવી છે, ખાસ કરીને વકફની નોંધણી અંગે, જેને વિસ્તૃત રીતે સાંભળવાની જરૂર છે. કમનસીબે, તેમની પાસે તેમના કાર્યકાળમાં સમય બચ્યો નથી.

અરજદારો તરફથી વરિષ્ઠ વકીલ કપિલ સિબ્બલે CJI ને આ અઠવાડિયે બુધવાર (30 એપ્રિલ, 2025) અથવા ગુરુવાર (1 મે, 2025) ના રોજ જસ્ટિસ ગવઈ સમક્ષ કેસની યાદી બનાવવા વિનંતી કરી. કેન્દ્ર સરકાર તરફથી સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ કોઈ વાંધો ઉઠાવ્યો નહીં. CJI એ કહ્યું કે તેઓ આદર્શ રીતે ઇચ્છે છે કે જસ્ટિસ ગવઈની બેન્ચને સુનાવણી પહેલાં દલીલો અને કેસ રેકોર્ડનો અભ્યાસ કરવા માટે થોડો સમય મળે. આખરે કેસ આગામી અઠવાડિયા, ગુરુવાર (1 મે, 2025) ના રોજ સૂચિબદ્ધ કરવામાં આવ્યો.

અરજદારોએ દલીલ કરી છે કે 2025 ના સુધારાઓએ દેશભરના મુસ્લિમોના અધિકારોનું ઉલ્લંઘન કર્યું છે અને પૂર્વગ્રહ રાખ્યો છે. આ સુધારાઓએ વકફ મિલકતોના શાસન, નિર્માણ અને રક્ષણમાં મૂળભૂત રીતે ફેરફાર કર્યા છે - ધાર્મિક અને સખાવતી હેતુઓ માટે અલ્લાહને સમર્પિત ઇસ્લામિક દાન. વકફ વહીવટમાં રાજ્યની વધેલી ભૂમિકાએ મુસ્લિમ સમુદાયના તેની સંસ્થાઓનું સંચાલન કરવાના અધિકાર પર અસર કરી છે.

અરજીઓમાં ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો કે સુધારાઓએ સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા પોતે જ પુષ્ટિ કરાયેલ વકફ-બાય-યુઝરની વિભાવનાને અવગણી દીધી છે જે લાંબા સમયથી ધાર્મિક ઉપયોગ દ્વારા વકફનો દરજ્જો પ્રાપ્ત કરશે. વધુમાં, વકફ બોર્ડ અને સેન્ટ્રલ વકફ કાઉન્સિલની રચનામાં સુધારાએ વકફ વહીવટી સંસ્થાઓમાં બિન-મુસ્લિમ સભ્યોનો સમાવેશ ફરજિયાત કર્યો છે.

તેના જવાબમાં, કેન્દ્રએ કહ્યું કે વકફ કાયદાનો દુરુપયોગ કરવામાં આવ્યો છે, ખાસ કરીને 2013 પછી, જમીન કબજે કરવા માટે. વકફ મિલકતમાં "અસાધારણ" વધારો અને અતિક્રમણની ગંભીર ફરિયાદોએ સંસદને નવા કાયદા દ્વારા લોકોની ઇચ્છાને અમલમાં મૂકવા માટે રાજી કરી હતી.

સરકારે કહ્યું છે કે 2025 ના સુધારામાં 'વક્ફ-બાય-યુઝર' ની વિભાવનાને દૂર કરવાથી મુસ્લિમને વક્ફ બનાવવાના તેના અધિકારથી વંચિત રાખવામાં આવ્યો નથી. જોગવાઈઓ ફક્ત વક્ફ મિલકતો પર ભાર મૂકે છે, જે કોઈપણ રીતે લગભગ એક સદીથી પ્રચલિત હતી. કેન્દ્રએ જણાવ્યું હતું કે, ફક્ત તે લોકો જેમણે કાનૂની શાસન હેઠળ જવાબદારી ટાળવા માટે નોંધણી ટાળી હતી તેઓએ સુધારાઓ વિશે ચિંતા કરવાની જરૂર છે.

સરકારે જાળવી રાખ્યું છે કે બિન-મુસ્લિમોના લઘુમતીને કેન્દ્રીય વક્ફ કાઉન્સિલ અને રાજ્ય વક્ફ બોર્ડના સભ્ય બનવા સક્ષમ બનાવવાથી મુસ્લિમોના ધાર્મિક અધિકારોનું ઉલ્લંઘન થતું નથી. કેન્દ્રએ દલીલ કરી હતી કે બંધારણની કલમ 26 ધર્મના સિદ્ધાંતો અનુસાર મિલકતનું સંચાલન કરવાનો "સંપૂર્ણ અધિકાર" આપતી નથી.

અરજદારોએ 5 મેના રોજ વચગાળાના સ્ટેના આદેશનો આગ્રહ રાખતા સરકારના પ્રતિભાવ સામે રિજોઇન્ડર એફિડેવિટ દાખલ કર્યા હતા.

તેઓએ દલીલ કરી હતી કે સંસદીય કાયદાની તરફેણમાં 'બંધારણીયતાની ધારણા' સર્વોચ્ચ અદાલતને વચગાળાનો સ્ટેનો આદેશ જારી કરવાથી રોકી શકતી નથી. તેમણે દલીલ કરી હતી કે, જ્યારે આ કાયદાના કારણે "જાહેર અન્યાય થશે અને ધાર્મિક ઓળખના આધારે વ્યક્તિઓના મૂળભૂત અધિકારોથી ગેરકાયદેસર રીતે વંચિત રહેશે".

(7:58 PM IST)