નવી દિલ્‍હી તા.૬: વધતા ભાવની સાથે સોનાએ લોન લેવાની બાબતમાં પણ બધા રેકોર્ડ તોડી નાખ્‍યા છે. તે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫ માં સૌથી ઝડપથી વિકસતો ગ્રાહક ધિરાણ ક્ષેત્ર બનવા માટે તૈયાર છે. તેણે હોમ લોન, કાર લોન, ક્રેડિટ કાર્ડ અને પર્સનલ લોન પણ પાછળ છોડી દીધી. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્‍ડિયા (RBI) ના તાજેતરના આંકડા અનુસાર, આ વર્ષે બેંકો દ્વારા સોનાના દાગીના પર આપવામાં આવેલી લોન વધીને રૂ. ૨.૦૯ લાખ કરોડ થઈ ગઈ છે. આ એક વર્ષ પહેલા મળેલા રૂ. ૧.૦૩ લાખ કરોડ કરતાં લગભગ બમણું છે.

ગોલ્‍ડ લોનમાં વધારા પાછળનું કારણ શું છે?

બેંકરો અને લોન ફાઇનાન્‍સના લોકો કહે છે કે કિંમતોમાં વધારો અને પર્સનલ લોન જેવી અસુરક્ષિત લોન પર કાર્યવાહીને કારણે ગોલ્‍ડ લોનની માંગ વધી છે. મે ૨૦૨૪ માં સેન્‍ટ્રલ બેંકના નિર્દેશ બાદ કેટલીક બેંકોએ કળષિ લોનને ગોલ્‍ડ લોનમાં રૂપાંતરિત કરી.

આંકડા શું કહે છે?

રિઝર્વ બેંકના ડેટા દર્શાવે છે કે કુલ રિટેલ ક્રેડિટમાં બેંકોની ગોલ્‍ડ લોનનો હિસ્‍સો માર્ચ ૨૦૨૦ માં ૧.૨% થી વધીને માર્ચ ૨૦૨૫ માં ૩.૫% થયો છે. નોન-બેંકિંગ ફાઇનાન્‍સ કંપનીઓ (NBFCs) માં પણ આવી જ વળદ્ધિ જોવા મળી છે. માર્ચ ૨૦૨૦ અને માર્ચ ૨૦૨૫ વચ્‍ચે સોનાના ભાવમાં વાર્ષિક ૧૭%નો વધારો થયો.

આ પાંચ વર્ષમાં સોનાના ભાવમાં કુલ ૧૨૨%નો વધારો થયો છે. RBI ના ડેટા અનુસાર, ગોલ્‍ડ લોન પોર્ટફોલિયો માર્ચ ૨૦૨૦ માં રૂ. ૩૩,૨૫૭ કરોડથી વધીને માર્ચ ૨૦૨૫ માં રૂ. ૨૦૮,૭૩૫ કરોડ થયો. આ જ સમયગાળા દરમિયાન, સોનાનો ભાવ રૂ. ૩૮,૬૦૦ પ્રતિ ૧૦ ગ્રામથી વધીને રૂ. ૮૫,૮૦૦ થયો.

માંગનું કારણ શું છે?

કોવિડ રોગચાળા દરમિયાન નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૧ માં સોનાના ભાવમાં માત્ર ૩%નો વધારો થયો હતો. પરંતુ ગોલ્‍ડ લોનમાં ૧૨૮%નો વધારો થયો. આનું કારણ એ હતું કે કોવિડ દરમિયાન લોકોએ પોતાની નોકરી ગુમાવી દીધી. તે જ સમયે, સોનાના ભાવમાં તીવ્ર વધારાને કારણે, નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫ ના ચોથા ક્‍વાર્ટરમાં સોનાના દાગીનાની માંગમાં વાર્ષિક ધોરણે ૨૫%નો ઘટાડો થયો. પરંતુ ગોલ્‍ડ લોનની માંગ વધતી રહી. આનું કારણ એ હતું કે લોકોને પૈસાની જરૂર હતી અને તેઓ પોતાનું સોનું ગીરવે મૂકી દેતા હતા.