મુંબઈ : તાજેતરના પહેલગામ આતંકવાદી હુમલાને પગલે, જેમાં 26 લોકોના મોત થયા હતા, ગૃહ મંત્રાલય (MHA) એ 7 મેના રોજ રાષ્ટ્રવ્યાપી નાગરિક સંરક્ષણ મોક ડ્રીલનું આયોજન કર્યું છે, જેમાં મહારાષ્ટ્ર એક મુખ્ય કેન્દ્ર તરીકે ઉભરી રહ્યું છે. રાજ્ય મુંબઈ, થાણે અને પુણે સહિતના મુખ્ય શહેરી કેન્દ્રોમાં સંકલિત તૈયારી કવાયત જોશે.

મહારાષ્ટ્રના અન્ય મુખ્ય સ્થળોની યાદી

આ કવાયત ઉરણ, ભુસાવલ, તારાપુર, નાસિક, રાયગઢ, રત્નાગિરિ, સિંધુદુર્ગ, મનમાડ, સિન્નાર, પિંપરી-ચિંચવાડ, નાગોથાણે, થલ-વૈશોત, રોહન-ધાતાવ અને છત્રપતિ સંભાજીનગર (ઔરંગાબાદ) જેવા અન્ય સંવેદનશીલ સ્થળોએ પણ યોજાશે.

મુખ્ય સચિવો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના વહીવટકર્તાઓને આ નિર્દેશ જારી કરવામાં આવ્યો છે, જેમાં તેમને જિલ્લા અધિકારીઓ, નાગરિક સંરક્ષણ દળો, શાળાઓ અને સ્થાનિક સ્વયંસેવકોને એકત્ર કરવા કહેવામાં આવ્યું છે. દેશના 244 વર્ગીકૃત જિલ્લાઓમાં કટોકટી પ્રતિભાવ પદ્ધતિઓને પુનર્જીવિત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવી રહ્યું છે, જેમાંથી ઘણા મહારાષ્ટ્રમાં આવે છે.

મહારાષ્ટ્ર શા માટે ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યું છે?

તેની ગીચ વસ્તી, મહત્વપૂર્ણ માળખાગત સુવિધાઓ અને દરિયાકાંઠાની સંવેદનશીલતાને ધ્યાનમાં રાખીને, મહારાષ્ટ્રને નાગરિક તૈયારીની દ્રષ્ટિએ ઉચ્ચ-પ્રાથમિકતા ક્ષેત્ર તરીકે ઓળખવામાં આવ્યું છે. મુંબઈ અને પુણે જેવા શહેરો, જ્યાં મુખ્ય નાણાકીય સંસ્થાઓ અને સંરક્ષણ સ્થાપનો આવેલા છે, ખાસ કરીને આંતરિક અને બાહ્ય બંને જોખમો માટે સંવેદનશીલ છે. રાજ્યના દરિયાકાંઠાના શહેરો જેમ કે ઉરણ અને રત્નાગીરી પણ પશ્ચિમી દરિયાઈ સીમાની નજીક હોવાને કારણે મોક ડ્રીલ શેડ્યૂલમાં મુખ્ય સ્થાન ધરાવે છે.

કવાયત શું આવરી લેશે?

ઉચ્ચ જોખમી કટોકટીની પરિસ્થિતિઓનું અનુકરણ કરતી મોક ડ્રીલમાં નીચેની પ્રવૃત્તિઓ શામેલ હશે:

એર રેઇડ સાયરન: હવાઈ ધમકીઓ દરમિયાન સમયસર જાહેર પ્રતિભાવ સુનિશ્ચિત કરવા માટે મુખ્ય શહેરોમાં ચેતવણી સિસ્ટમનું પરીક્ષણ કરવામાં આવશે.

સ્થળાંતર કસરતો: ઉચ્ચ જોખમવાળા વિસ્તારોમાંથી નાગરિકોને સુરક્ષિત સ્થળોએ ખસેડવાનું રિહર્સલ કરવામાં આવશે, ખાસ કરીને મુંબઈ અને થાણે જેવા ગીચ વિસ્તારોમાં.

બ્લેકઆઉટ પ્રોટોકોલ: મુખ્ય શહેરો સંભવિત હવાઈ હુમલાઓ દરમિયાન શોધ ટાળવા માટે લાઇટ અને સિગ્નલ કાપીને ઝડપી બ્લેકઆઉટનો અભ્યાસ કરશે.

છદ્માવરણ કામગીરી: સંરક્ષણ સ્થળો અને પાવર સ્ટેશન જેવા વ્યૂહાત્મક સંપત્તિઓ, પ્રતિભાવ સમય અને અસરકારકતા માપવા માટે ઝડપી છદ્માવરણ પરીક્ષણમાંથી પસાર થશે.

નાગરિક જાગૃતિ કાર્યક્રમો: પુણે, ઔરંગાબાદ અને નાસિક જેવા શહેરોમાં શાળાઓ, કોલેજો અને જાહેર સ્થળો પ્રાથમિક સારવાર, સર્વાઇવલ યુક્તિઓ અને કટોકટી સંદેશાવ્યવહાર પર વર્કશોપ યોજશે.

સહભાગીઓમાં હજારો વિદ્યાર્થીઓ અને સ્થાનિક રહેવાસીઓ સાથે સિવિલ ડિફેન્સ વોર્ડન, હોમગાર્ડ સ્વયંસેવકો, NCC, NSS અને NYKS સભ્યોનો સમાવેશ થશે.

આ કવાયત હવે શા માટે યોજાઈ રહી છે?

MHA એ ભારતની સરહદો પારથી ઉભરતા જોખમો વચ્ચે 'શ્રેષ્ઠ નાગરિક સંરક્ષણ તૈયારી' ની જરૂરિયાતનો ઉલ્લેખ કર્યો. તાજેતરની ઘટનાઓ નાગરિક સુરક્ષામાં ખામીઓને ઉજાગર કરતી હોવાથી, સરકાર ખાસ કરીને મહારાષ્ટ્ર જેવા સંવેદનશીલ અને ઉચ્ચ ઘનતાવાળા રાજ્યોમાં સક્રિય સંરક્ષણ સંસ્કૃતિ બનાવવાનો હેતુ ધરાવે છે.