નવી દિલ્હી : પહેલગામ આતંકવાદી હુમલા પછી પાકિસ્તાન તરફ વહેતી નદીઓનું પાણી રોકવાનું કારણ ભારત તરફથી સામે આવ્યું છે. ભારત જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં ચેનાબ નદી પર બે રન-ઓફ-ધ-રિવર હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ્સ, બગલીહાર અને સલાલના જળાશયોમાંથી તાત્કાલિક મર્યાદિત ફ્લશિંગ અને ડિસેલ્ટિંગ કરી રહ્યું છે. આ એટલા માટે છે કે તેઓ શિયાળા દરમિયાન પાકિસ્તાન તરફ જતા પાણીના પ્રવાહને સંગ્રહિત અને નિયંત્રિત કરવા માટે તૈયાર થઈ શકે.

આ પ્રક્રિયા દેશના અન્ય બંધોમાં કરવામાં આવશે

આ પ્રક્રિયા આગામી દિવસોમાં ભારતમાં વધુ બંધોમાં કરવામાં આવશે જેથી વધુ સારી રીતે સંગ્રહ થાય. આ પગલું દેશના રોડમેપનો એક ભાગ છે, જે સિંધુ જળ સંધિ સ્થગિત થયા પછી પડોશી દેશમાં પશ્ચિમી નદીઓ - સિંધુ, ઝેલમ અને ચેનાબ - ના પ્રવાહને રોકવા અને નિયંત્રિત કરવા માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે.

ફ્લશિંગ એ એક પ્રક્રિયા છે જેમાં જળાશયમાંથી કાંપ સાફ કરવા માટે ઉચ્ચ પાણીના પ્રવાહનો ઉપયોગ કરીને તેને ખાસ રીતે ચલાવવામાં આવે છે, જ્યારે જમા થયેલા કાંપને દૂર કરવા માટે ડ્રેજિંગ દ્વારા ડિસિલ્ટિંગ કરી શકાય છે.

જોગવાઈઓનું પાલન કરવાની કોઈ જવાબદારી નથી

ભૂતપૂર્વ કેન્દ્રીય જળ આયોગના અધ્યક્ષ કુશવિંદર વોહરાએ જણાવ્યું હતું કે સિંધુ જળ સંધિ હાલ પૂરતો મુલતવી રાખવામાં આવી હોવાથી, તેની જોગવાઈઓનું પાલન કરવાની કોઈ જવાબદારી નથી, તેથી અમે કોઈપણ જવાબદારી વિના કોઈપણ પ્રોજેક્ટ પર ફ્લશિંગ કરી શકીએ છીએ. જળાશયોનું ડિસિલ્ટિંગ/ફ્લશિંગ એ રોડમેપ હેઠળ ટૂંકા ગાળાના પગલાંનો એક ભાગ છે, જ્યારે પાકલ દુલ (1000 મેગાવોટ), રાતલે (850 મેગાવોટ), કિરુ (624 મેગાવોટ) અને ક્વાર (540 મેગાવોટ) જેવા બાંધકામ હેઠળના જળવિદ્યુત પ્રોજેક્ટ્સને ઝડપી બનાવવા એ મધ્યમ ગાળાનું માપ હશે.

કિશનગંગામાંથી કેટલું પાણી રોકવામાં આવ્યું?

વોહરાએ જણાવ્યું હતું કે કિશનગંગામાંથી નવ ક્યુસેક પાણીનો પ્રવાહ બંધ કરીને ભારત માટે વધુ વીજળી ઉત્પાદન માટે તેનો ઉપયોગ કરવો એ ટૂંકા ગાળામાં લઈ શકાય તેવું બીજું પગલું હશે. લાંબા ગાળાના પગલાં તરીકે, ચાર વધુ વીજળી પ્રોજેક્ટ પાઇપલાઇનમાં છે. આ પ્રોજેક્ટ્સ માત્ર જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં ભારતની જળવિદ્યુત ક્ષમતાને લગભગ 4,000 મેગાવોટથી વધારીને 10,000 મેગાવોટથી વધુ કરશે નહીં પરંતુ પાણી સંગ્રહ ક્ષમતામાં પણ વધારો કરશે.

રોડમેપ હેઠળના અન્ય પગલાંમાં જેલમ પર તુલબુલ પ્રોજેક્ટ શરૂ કરવાનો સમાવેશ થાય છે જે અગાઉ અટકી ગયો હતો; પૂર વ્યવસ્થાપન માટે વુલર તળાવ અને જેલમ પર કામ; પાણીનો ઉપયોગ કરવામાં તુલનાત્મક રીતે ઓછો સમય લાગી શકે તેવા લિફ્ટ પ્રોજેક્ટ્સ; અને જમ્મુ ક્ષેત્ર માટે વધુ પાણી સુનિશ્ચિત કરવા માટે હાલની રણબીર અને પ્રતાપ નહેરોનો પૂરતો ઉપયોગ.