8 મે 2025: છેલ્લા 50 વર્ષથી તે આપણા માથા ઉપર શાંતિથી ફરતું રહ્યું છે. પરંતુ નિયંત્રણ બહાર રહેલું સોવિયેત અવકાશયાન કોસ્મોસ 482 આખરે પૃથ્વી તરફ પાછું ફરી રહ્યું છે. ખગોળશાસ્ત્રીઓએ આગાહી કરી છે કે 500 કિગ્રા (1,100 પાઉન્ડ) લેન્ડિંગ મોડ્યુલ આવતીકાલે બપોર સુધીમાં ગ્રહને ટક્કર મારી શકે છે.

હવે, આ અપશુકનિયાળ નકશો વિશ્વભરના મુખ્ય શહેરો દર્શાવે છે જે ટક્કર મારી શકે છે, અને લંડન સીધા ફાયરિંગ લાઇનમાં છે.

અન્ય શહેરોમાં જે પડી રહેલા યાનનો ભોગ બની શકે છે તેમાં બ્રસેલ્સ, બુડાપેસ્ટ, અબુ ધાબી, હિરોશિમા, રિયો ડી જાનેરો અને અન્ય ઘણા શહેરોનો સમાવેશ થાય છે.

ખગોળશાસ્ત્રીઓ હાલમાં માને છે કે કોસ્મોસ ૪૮૨ શનિવાર, ૧૦ મેના રોજ ૦૮:૩૪ BST ની બંને બાજુએ ૧૪ કલાકની અંદર વાતાવરણમાં ફરી પ્રવેશ કરશે.

જોકે, યાનના પુનઃપ્રવેશ માર્ગ અંગે હજુ પણ ઘણી અનિશ્ચિતતા છે કારણ કે તેની ભ્રમણકક્ષામાં નાની હિલચાલ પણ મોટા ફેરફારો લાવી શકે છે.

કોસ્મોસ ૪૮૨ દ્વારા અથડાવાની શક્યતા ઓછી હોવા છતાં, વૈજ્ઞાનિકો ચેતવણી આપે છે કે વસ્તીવાળા શહેર સાથે સીધી અથડામણ જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે.

સોવિયેત કોસ્મોસ ૪૮૨ ઉપગ્રહનો ૫૦૦ કિલોગ્રામનો ભાગ પૃથ્વી તરફ ઝડપથી આગળ વધી રહ્યો છે, અને નિષ્ણાતોએ હવે જાહેર કર્યું છે કે તે ક્યાં ઉતરી શકે છે

ડેલ્ફ્ટ યુનિવર્સિટી ઓફ ટેકનોલોજીના ખગોળશાસ્ત્રી અને સેટેલાઇટ ટ્રેકર, ડૉ. માર્કો લેંગબ્રોકે આ અવકાશયાનના નવીનતમ અવલોકનોનો ઉપયોગ કરીને ગણતરી કરી છે કે તે ક્યાં પડી શકે છે.

અગાઉ, ડૉ. લેંગબ્રોકે ગણતરી કરી હતી કે લેન્ડિંગ મોડ્યુલ ૫૨ ડિગ્રી ઉત્તર અને ૫૨ ડિગ્રી દક્ષિણ અક્ષાંશમાં ગમે ત્યાં અસર કરી શકે છે.

યુકેમાં, જેના કારણે કેમ્બ્રિજ, ઇપ્સવિચ અને મિલ્ટન કીન્સની દક્ષિણમાં ગમે ત્યાં અથડાવાનું જોખમ રહેલું છે.

હવે, કોસ્મોસ 482 ની ભ્રમણકક્ષાના વધુ અવલોકનોએ ડૉ. લેંગબ્રોકને તે પડતી વખતે કયા માર્ગ લેશે અને તે કયા શહેરો પરથી પસાર થશે તે નક્કી કરવાની મંજૂરી આપી છે.

આ માર્ગની સરખામણી દસ લાખથી વધુ રહેવાસીઓ ધરાવતા શહેરોની યાદી સાથે કરીએ તો, ત્યાં નોંધપાત્ર સંખ્યામાં ગીચ વસ્તીવાળા વિસ્તારો છે જે જોખમમાં હોઈ શકે છે.

યુરોપમાં, આ યાન લંડન, બ્રસેલ્સ, વિયેના, બુડાપેસ્ટ, બુકારેસ્ટ અથવા અન્ય ઘણા મુખ્ય શહેરોને અસર કરી શકે છે.

ઉત્તર અમેરિકામાં, ફોનિક્સ, ફિલાડેલ્ફિયા, કેલગરી અને હવાના બધા ફરીથી પ્રવેશ માર્ગ હેઠળ છે.

દરમિયાન, દક્ષિણ અમેરિકામાં, બ્રાઝિલ ખાસ કરીને જોખમમાં છે, સાઓ પાઉલો, રિયો ડી જાનેરો, સાલ્વાડોર અને નાતાલ બધા ફાયરિંગ લાઇનમાં છે.

ડેલ્ફ્ટ યુનિવર્સિટી ઓફ ટેકનોલોજીના ખગોળશાસ્ત્રી અને સેટેલાઇટ ટ્રેકર, ડૉ. માર્કો લેંગબ્રોકે આ અવકાશયાનના નવીનતમ અવલોકનોનો ઉપયોગ કરીને તે ક્યાં પડી શકે છે તેની ગણતરી કરી છે. કોસ્મોસ ૪૮૨ વાદળી માર્ગ હેઠળ ગમે ત્યાં આવી શકે છે. લાલ ટપકાં દસ લાખથી વધુ રહેવાસીઓ ધરાવતા શહેરોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે
કોસ્મોસ ૪૮૨ દ્વારા પ્રભાવિત થઈ શકે તેવા મુખ્ય શહેરો

લંડન
અલ્જિયર્સ
ડર્બન
રિયો ડી જાનેરો
સાલ્વાડોર
નાતાલ
ફિલાડેલ્ફિયા
ફોનિક્સ
બ્રસેલ્સ
વિયેના
બુડાપેસ્ટ
બગદાદ
અબુ ધાબી
ફુઝોઉ
હિરોશિમા
પ્યોંગયાંગ

જાપાનમાં હિરોશિમા અને સપ્પોરો, ચીનમાં ફુઝોઉ, ભારતમાં નાગપુર અને ઉત્તર કોરિયામાં પ્યોંગયાંગ જેવા મુખ્ય એશિયન શહેરો સાથે બાકીનું વિશ્વ સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત નથી.

ઓછી વસ્તી ધરાવતું ઓસ્ટ્રેલિયા પણ જોખમથી બચી શકતું નથી, બ્રિસ્બેન સીધા સંભવિત ઉતરાણ માર્ગ હેઠળ છે.

પોતાના તારણો શેર કરતી બ્લોગ પોસ્ટમાં, ડૉ. લેંગબ્રોક કહે છે: 'સંકળાયેલા જોખમો ખાસ ઊંચા નથી, પરંતુ શૂન્ય પણ નથી: 500 કિલોથી ઓછા વજન અને 1-મીટર કદ સાથે, જોખમો ઉલ્કાના ટકરાવ જેવા કંઈક અંશે સમાન છે.'

વધુમાં, કોસ્મોસ 482 ની અનોખી રચનાને કારણે નોંધપાત્ર અસર થવાનું જોખમ વધારે છે.

કોસ્મોસ 482 તરીકે ઓળખાતું અવકાશયાન 31 માર્ચ, 1972 ના રોજ સોવિયેત યુનિયન દ્વારા કઝાકિસ્તાનના બાયકોનુર કોસ્મોડ્રોમથી લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું.

આ યાન વેનેરા 9 હોવું જોઈએ, જે નજીકના શુક્ર ગ્રહ પર સોવિયેત યુનિયનના મિશનમાંથી એક હતું.

જોકે, એન્જિનની સમસ્યાઓના કારણે અવકાશયાન પૃથ્વીની ભ્રમણકક્ષામાં ફસાઈ ગયા પછી, સોવિયેત અવકાશ કાર્યક્રમે યાનનું નામ બદલીને 'કોસ્મોસ' રાખી પોતાની ભૂલ છુપાવી દીધી - જે ભ્રમણકક્ષામાં રહેલા પદાર્થો માટે એક સામાન્ય શીર્ષક છે.

તે જીવલેણ એન્જિન નિષ્ફળતા દરમિયાન, નવું નામ આપવામાં આવ્યું કોસ્મોસ 482 ચાર ટુકડાઓમાં તૂટી ગયું.

કોસ્મોસ 482 પ્રોબ શરૂઆતમાં 1972 માં યુએસએસઆર દ્વારા શુક્ર પરના મિશનના ભાગ રૂપે લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું પરંતુ એન્જિન નિષ્ફળતા પછી ચાર ટુકડાઓમાં તૂટી ગયું. ચિત્ર: કોસ્મોસ 482, વેનેરા 4 નો અગાઉનો પ્રોટોટાઇપ

ખગોળશાસ્ત્રીઓ હવે માને છે કે 17,000 mph ની ઝડપે પૃથ્વી તરફ જતો એક તેજસ્વી પદાર્થ (ચિત્રમાં) અવકાશયાનનું લેન્ડિંગ મોડ્યુલ છે, એકમાત્ર ટુકડો જે હજુ સુધી પૃથ્વી પર પડ્યો નથી

તે ટુકડાઓમાંથી બે થોડા દિવસોમાં ન્યુઝીલેન્ડ ઉપર બળી ગયા - જોકે યુએસએસઆરએ તે સમયે કોઈ પણ સંડોવણીનો ઇનકાર કર્યો હતો.

વૈજ્ઞાનિકો હવે માને છે કે 17,000 mph ની ઝડપે પૃથ્વી તરફ ધસી રહેલો પદાર્થ કોસ્મોસ 482 નું લેન્ડિંગ મોડ્યુલ છે, જે પ્રોબનો છેલ્લો ગુમ થયેલ ભાગ છે.

રાઇસ યુનિવર્સિટીના ખગોળશાસ્ત્રી પ્રોફેસર પેટ્રિક હાર્ટિગને મેઇલઓનલાઇનને કહ્યું: 'તે અંદર આવતાની સાથે ખૂબ જ સારી રીતે અટકી શકે છે, કારણ કે તે શુક્ર પર ટકી રહેવા માટે બનાવવામાં આવ્યું હતું, તેથી તે નાના ટાંકીની જેમ બનાવવામાં આવ્યું છે.'

જ્યારે લેન્ડર મૂળરૂપે પેરાશૂટ લેન્ડિંગ સિસ્ટમ સાથે બનાવવામાં આવ્યું હતું, નિષ્ણાતો સૂચવે છે
આ કાં તો પહેલાથી જ તૈનાત થઈ ગયા છે અને ફરીથી પ્રવેશ પર નાશ પામશે અથવા લાંબા સમયથી નિષ્ફળ ગયા છે.

તેનો અર્થ એ છે કે વાતાવરણ સાથે ઘર્ષણ સિવાય લેન્ડિંગ મોડ્યુલના અભિગમને ધીમું કરવા માટે બહુ ઓછું હશે.

પ્રોફેસર હાર્ટિગન આગાહી કરે છે કે યાન 'શરૂઆતમાં લગભગ 8 કિમી પ્રતિ સેકન્ડ (17,895 માઇલ પ્રતિ કલાક) ની ઝડપે આવશે, પરંતુ તે લગભગ 150 માઇલ પ્રતિ કલાકની ઝડપે અથડાતા પહેલા ઘણું ધીમું થઈ જશે.'

તેઓ ઉમેરે છે: 'મને લાગે છે કે તેની અસર એક ઝડપી મોટરસાઇકલના સમૂહ અને વેગ જેટલી છે.'

તેથી, જ્યારે વસ્તીવાળા વિસ્તાર સાથે અથડામણ ચોક્કસપણે ઘાતક હોઈ શકે છે, તે મોટા એસ્ટરોઇડ સાથે અથડામણ જેટલી વિનાશક નહીં હોય, જે અસર પર ઊર્જાનો ઘાતક વિસ્ફોટ છોડશે.

કોસ્મોસ 482 (ચિત્રમાં) નું ટાઇટેનિયમ લેન્ડિંગ મોડ્યુલ શુક્રના વાતાવરણનો સામનો કરવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું હતું, અને તેથી તે પૃથ્વી પર એક જ ભાગમાં અથડાશે તેવી શક્યતા છે.

જો પ્રોબના પેરાશૂટ તૈનાત કરવામાં નિષ્ફળ જાય, તો વૈજ્ઞાનિકોનો અંદાજ છે કે તે પૃથ્વી પર લગભગ 150 માઇલ પ્રતિ કલાકની ઝડપે અથડાશે, જે તેને ઝડપી મોટરસાઇકલ જેટલું બળ આપશે. ચિત્રમાં: સોવિયેત વેનેરા 7 પ્રોબનું મોક-અપ, જે કોસ્મોસ 482 જેવું જ પેરાશૂટ ડિઝાઇન ધરાવે છે.

તે જ રીતે, કારણ કે યાન ખૂબ નાનું છે, કોઈપણ વ્યક્તિ અથડાવાની શક્યતા ખૂબ જ ઓછી છે.

'આંકડાકીય રીતે, તે કદાચ સમુદ્રમાં સમાપ્ત થશે, પરંતુ તે જમીન પર અથડાશે. અથડાવા માટે તમે ખૂબ જ કમનસીબ હોવા જોઈએ,' પ્રોફેસર હાર્ટિગન કહે છે.

જોકે, હાલમાં, તે ક્યાં ઉતરશે તે ચોક્કસ રીતે કહેવું અશક્ય છે.

અવકાશયાન પૃથ્વીથી ખૂબ નીચું હોવાથી, તે દિવસે અદ્રશ્ય હોય છે અને રાત્રે પૃથ્વીના પડછાયામાં છુપાયેલું હોય છે, જેનો અર્થ છે કે ખગોળશાસ્ત્રીઓ ફક્ત સવાર અને સાંજની આસપાસ જ ઝડપી અવલોકનો કરી શકે છે.

તેવી જ રીતે, અવકાશ હવામાન અને કોસ્મોસ 482 વાતાવરણ સાથે કેવી રીતે ક્રિયાપ્રતિક્રિયા કરે છે જેવા પરિબળોનો અર્થ એ છે કે ઘણું બદલાઈ શકે છે.

પ્રોફેસર હાર્ટિગન કહે છે: 'પ્રોબ પૃથ્વીની આસપાસ ફરે છે, અને વાતાવરણીય ખેંચાણ, ખાસ કરીને તેની લંબગોળ ભ્રમણકક્ષાના સૌથી નજીકના અભિગમ પર, તેને નીચે લાવી રહ્યું છે.

'તે ક્યાં નીચે આવે છે તે છેલ્લા કેટલાક ભ્રમણકક્ષાઓમાં થયેલા ક્ષય પર ઘણું નિર્ભર રહેશે. તે દર 90 મિનિટે લગભગ એક વાર ફરે છે, તેથી સમયની નાની ભૂલ પણ મોટા અંતર સુધી પહોંચે છે.'

અવકાશયાન પરના તેમના પૃષ્ઠમાં, નાસા કહે છે: 'આગામી થોડા દિવસોમાં વાતાવરણીય પુનઃપ્રવેશનો સમય અને સ્થાન વધુ સચોટ રીતે જાણી શકાય છે, પરંતુ પુનઃપ્રવેશ સુધી અનિશ્ચિતતા ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ રહેશે.'

સ્પેસ જંક શું છે? ૧૭ કરોડથી વધુ મૃત ઉપગ્રહો, ખર્ચાયેલા રોકેટ અને પેઇન્ટના ટુકડા અવકાશ ઉદ્યોગ માટે 'ખતરો' ઉભો કરે છે.

અંદાજે ૧૭ કરોડ 'સ્પેસ જંક' ટુકડાઓ - જે મિશન પછી પાછળ રહી ગયા છે જે ખર્ચાયેલા રોકેટ સ્ટેજ જેટલા મોટા અથવા પેઇન્ટ ફ્લેક્સ જેટલા નાના હોઈ શકે છે - ભ્રમણકક્ષામાં લગભગ ૭૦૦ અબજ યુએસ ડોલર (£૫૫૫ બિલિયન) અવકાશ માળખા સાથે છે.

પરંતુ ફક્ત ૨૭,૦૦૦ ટુકડાઓ જ ટ્રેક કરવામાં આવે છે, અને ટુકડાઓ ૧૬,૭૭૭ માઇલ પ્રતિ કલાક (૨૭,૦૦૦ કિમી પ્રતિ કલાક) થી વધુ ઝડપે મુસાફરી કરી શકે છે, તેથી નાના ટુકડાઓ પણ ઉપગ્રહોને ગંભીર નુકસાન પહોંચાડી શકે છે અથવા નાશ કરી શકે છે.

જોકે, પરંપરાગત પકડવાની પદ્ધતિઓ અવકાશમાં કામ કરતી નથી, કારણ કે સક્શન કપ શૂન્યાવકાશમાં કામ કરતા નથી અને ટેપ અને ગુંદર જેવા પદાર્થો માટે તાપમાન ખૂબ ઠંડુ હોય છે.

ચુંબકની આસપાસ આધારિત ગ્રિપર્સ નકામા છે કારણ કે પૃથ્વીની આસપાસ ભ્રમણકક્ષામાં મોટાભાગના કાટમાળ ચુંબકીય નથી.

માનવ-નિર્મિત કાટમાળના લગભગ 500,000 ટુકડાઓ (કલાકારની છાપ) હાલમાં આપણા ગ્રહની ભ્રમણકક્ષામાં છે, જે બિનઉપયોગી ઉપગ્રહો, અવકાશયાનના ટુકડાઓ અને ખર્ચાયેલા રોકેટથી બનેલા છે.

મોટાભાગના પ્રસ્તાવિત ઉકેલો, જેમાં ભંગાર હાર્પૂનનો સમાવેશ થાય છે, તેમને કાટમાળ સાથે બળપૂર્વક ક્રિયાપ્રતિક્રિયા કરવાની જરૂર પડે છે અથવા તેનું કારણ બને છે, જે તે વસ્તુઓને અણધારી, અણધારી દિશામાં ધકેલી શકે છે.

વૈજ્ઞાનિકો બે ઘટનાઓ તરફ ધ્યાન દોરે છે જેણે અવકાશ કચરાની સમસ્યાને વધુ ખરાબ કરી છે.

પહેલો ફેબ્રુઆરી 2009 માં હતો, જ્યારે ઇરિડિયમ ટેલિકોમ ઉપગ્રહ અને કોસ્મોસ-2251, એક રશિયન લશ્કરી ઉપગ્રહ, આકસ્મિક રીતે અથડાઈ ગયા હતા.

બીજો જાન્યુઆરી 2007 માં હતો, જ્યારે ચીને જૂના ફેંગ્યુન હવામાન ઉપગ્રહ પર ઉપગ્રહ વિરોધી શસ્ત્રનું પરીક્ષણ કર્યું હતું.

નિષ્ણાતોએ બે સ્થળો તરફ પણ ધ્યાન દોર્યું જે ચિંતાજનક રીતે અવ્યવસ્થિત બની ગયા છે.

એક નીચી પૃથ્વી ભ્રમણકક્ષા છે જેનો ઉપયોગ સતનવ ઉપગ્રહો, ISS, ચીનના માનવયુક્ત મિશન અને હબલ ટેલિસ્કોપ, અન્ય લોકો દ્વારા કરવામાં આવે છે.

બીજો ભૂસ્થિર ભ્રમણકક્ષામાં છે, અને તેનો ઉપયોગ સંદેશાવ્યવહાર, હવામાન અને દેખરેખ ઉપગ્રહો દ્વારા કરવામાં આવે છે જેમણે પૃથ્વીની સાપેક્ષમાં એક નિશ્ચિત સ્થાન જાળવી રાખવું આવશ્યક છે.