નવી દિલ્હી: ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે ચાલી રહેલા તણાવપૂર્ણ માહોલ વચ્ચે સોશિયલ મીડિયા પર ખોટા અને ભ્રામક સમાચારોનો ફેલાવો વધી ગયો છે. ૮ અને ૯ મેની રાત્રે પાકિસ્તાનના ગોળીબાર અને લશ્કરી હુમલાઓથી પ્રભાવિત વિસ્તારોમાંથી સતત અપડેટ્સ આવી રહ્યા છે, ત્યારે કેટલાક અસામાજિક તત્વો દ્વારા ઓનલાઈન ખોટી માહિતી ફેલાવીને લોકોમાં ગભરાટ અને અફરાતફરીનું વાતાવરણ ઊભું કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ સંદર્ભમાં, ભારત સરકારે એક સત્તાવાર સલાહ જારી કરીને નાગરિકોને અપ્રમાણિત માહિતી શેર કરવાનું ટાળવા અને સચોટ માહિતી માટે ફક્ત સરકારના અધિકૃત સ્ત્રોતો પર જ વિશ્વાસ મૂકવા જણાવ્યું છે.
સરકારના પ્રેસ ઇન્ફોર્મેશન બ્યુરો (PIB) ના ફેક્ટ ચેક વિભાગે X (ટ્વિટર) પર સોશિયલ મીડિયા પર પ્રસારિત થઈ રહેલી તમામ ખોટી માહિતીની યાદી પોસ્ટ કરી છે, જેથી લોકો આવા ભ્રામક સમાચારોથી સાવધાન રહી શકે. અહીં કેટલાક મુખ્ય ખોટા સમાચારો અને તેની વાસ્તવિકતા દર્શાવવામાં આવી છે:
 * ખોટો દાવો: પાકિસ્તાને ભારત પર મિસાઇલ હુમલો કર્યો.
   * હકીકત: આ વિડિયો ૨૦૨૦ માં લેબનોનના બેરુતમાં થયેલા ભયાનક વિસ્ફોટનો છે, જેને ખોટી રીતે ભારત પરના હુમલા તરીકે દર્શાવવામાં આવી રહ્યો છે.
 * ખોટો દાવો: જાલંધરમાં ડ્રોન હુમલો થયો.
   * હકીકત: સોશિયલ મીડિયા પર ફરતો આ વિડિયો ખેતરમાં લાગેલી આગનો એક અસંબંધિત વિડિયો છે, જેને ડ્રોન હુમલા તરીકે ખોટી રીતે રજૂ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
 * ખોટો દાવો: પાકિસ્તાને અમૃતસરમાં લશ્કરી છાવણી પર હુમલો કર્યો.
   * હકીકત: પાકિસ્તાન સ્થિત હેન્ડલ દ્વારા ફેલાવવામાં આવી રહેલો આ વિડિયો જૂનો છે અને તેનો વર્તમાન પરિસ્થિતિ સાથે કોઈ સંબંધ નથી.
 * ખોટો દાવો: પાકિસ્તાની સેનાએ UAV ડ્રોનને અટકાવ્યું.
   * હકીકત: આ તસવીર ૨૦૨૨ માં રશિયા-યુક્રેન સંઘર્ષની છે, જેને ખોટી રીતે પાકિસ્તાનની કાર્યવાહી તરીકે દર્શાવવામાં આવી રહી છે.
 * ખોટો દાવો: પાકિસ્તાની સેનાએ ભારતીય ચોકીનો નાશ કર્યો.
   * હકીકત: આ એક નકલી વિડિયો છે અને ભારતીય સેનામાં '૨૦ રાજ બટાલિયન' નામની કોઈ યુનિટ નથી.
 * ખોટો દાવો: પાકિસ્તાની મિસાઇલે ભારતીય S-૪૦૦ પર હુમલો કર્યો.
   * હકીકત: આ જૂની તસવીર ૨૦૨૩ માં મોસ્કોમાં એક લશ્કરી સ્થળ પર લાગેલી આગની છે.
 * ખોટો દાવો: ગુજરાતના હજીરા બંદર પર હુમલો થયો.
   * હકીકત: આ વિડિયો જુલાઈ ૨૦૨૧ નો છે અને તેલ ટેન્કરમાં થયેલો વિસ્ફોટ દર્શાવે છે.
આ ઉપરાંત, રાજૌરીમાં આર્મી બ્રિગેડ પર ફિદાયીન હુમલાની માહિતી, સેના પ્રમુખ જનરલ વીકે નારાયણના નામે ફરતો ગુપ્ત પત્ર, ભારતીય સૈન્યએ અમૃતસર પર હુમલો કરવા અંબાલા એરબેઝનો ઉપયોગ કર્યો હોવાનો દાવો, સમગ્ર ભારતમાં એરપોર્ટ પર પ્રવેશ પ્રતિબંધનો દાવો અને જમ્મુ એરફોર્સ બેઝ પર અનેક વિસ્ફોટોના દાવા સાથે ફરતી કાબુલ એરપોર્ટની જૂની તસવીર પણ ખોટી સાબિત થઈ છે. પાકિસ્તાની હેન્ડલ્સ દ્વારા અમૃતસર લશ્કરી બેઝ પર હુમલાના નામે ફરતો વિડિયો ૨૦૨૪ માં લાગેલી આગનો છે, અને ભારતે પાકિસ્તાનમાં નીલમ-જેલમ હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટને નિશાન બનાવ્યો હોવાનો દાવો પણ પાયાવિહોણો છે. એટલું જ નહીં, રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર અજિત ડોભાલના નામે બનાવવામાં આવેલું ફેસબુક એકાઉન્ટ પણ નકલી છે.
ભારત સરકારે ફરી એકવાર નાગરિકોને અપીલ કરી છે કે તેઓ આવા કોઈપણ અપ્રમાણિત સમાચાર પર વિશ્વાસ ન કરે અને તેને આગળ શેર કરવાનું ટાળે. કોઈપણ સચોટ માહિતી માટે ફક્ત ભારત સરકારના અધિકૃત સ્ત્રોતો પર જ ધ્યાન આપે. વર્તમાન સંવેદનશીલ પરિસ્થિતિમાં ખોટા સમાચારો ફેલાવવા એ રાષ્ટ્ર વિરોધી કૃત્ય હોઈ શકે છે અને તેનાથી લોકોમાં ખોટો ભય અને ગેરસમજ ઊભી થઈ શકે છે.