<img height="1" width="1" style="display:none" src="https://www.facebook.com/tr?id=1793108690839422&ev=PageView&noscript=1" />
News of Saturday, 10th May 2025

સમજો દુશ્મનની ચાલ : પાકિસ્તાન શા માટે સતત ડ્રોન હુમલાઓનું જ નાટક કરી રહ્યું છે?

સસ્તા ડ્રોન મોકલીને ભારતની મોંઘી સંરક્ષણ પ્રણાલીને થકાવવા અને ભવિષ્યના મોટા હુમલાઓ માટે મેદાન તૈયાર કરવાની પાકિસ્તાનની ખતરનાક વ્યૂહરચના હોય શકે!

નવી દિલ્હી, તા. ૧૦ મે: ભારત પર પાકિસ્તાન દ્વારા સતત કરવામાં આવી રહેલા ડ્રોન હુમલાઓ માત્ર એક સામાન્ય સૈન્ય કાર્યવાહી નથી, પરંતુ તે દુશ્મનની એક ઊંડી, બહુસ્તરીય અને કપટપૂર્ણ વ્યૂહરચનાનો ભાગ છે. પાકિસ્તાન જેવા દુશ્મન દેશો દ્વારા જાણીજોઈને સસ્તા પરંતુ મોટી સંખ્યામાં ડ્રોન મોકલવાનો સ્પષ્ટ સંકેત છે કે તેમનો અસલી હેતુ માત્ર નુકસાન પહોંચાડવાનો નથી, પરંતુ ભારતની વ્યૂહાત્મક તૈયારીઓને તોડવાનો છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ ડ્રોન યુદ્ધ એક મનોવૈજ્ઞાનિક, આર્થિક અને સૈન્ય દબાણ ઊભું કરવાનું કાવતરું છે.
પાકિસ્તાનની આ વ્યૂહરચના પાછળ ઘણાં કારણો છુપાયેલા છે. તેમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ભારતીય વાયુ રક્ષા પ્રણાલીને થકવી દેવાનો અને નબળી પાડવાનો છે. સસ્તા ડ્રોન મોકલીને પાકિસ્તાન ભારતને તેની મોંઘી ઇન્ટરસેપ્ટર મિસાઇલો અને રડાર સંસાધનો ખર્ચવા માટે મજબૂર કરી રહ્યું છે. તેઓ ઇચ્છે છે કે ભારતની સંરક્ષણ ક્ષમતા ઓછી થાય, જેથી ભવિષ્યમાં ક્રૂઝ મિસાઇલ અથવા ફાઇટર જેટ્સ જેવા મોંઘા હથિયારોથી હુમલો કરી શકાય. આ ઉપરાંત, ઘણા ડ્રોન ખતરનાક હથિયારોથી સજ્જ હોતા નથી, પરંતુ જાસૂસી ઉપકરણોથી લેસ હોય છે. તેમનો હેતુ ભારતના રડાર, મિસાઇલ સિસ્ટમ અને તેમના લોકેશનને ટ્રેક કરવાનો હોય છે. આવા ડ્રોનને તોડી પાડવામાં આવે તો પણ તેને દુશ્મન દ્વારા 'સ્વીકાર્ય નુકસાન' માનવામાં આવે છે.
પાકિસ્તાનની આ ચાલ ધ્યાન ભટકાવવાની પણ હોઈ શકે છે. એક જ સેક્ટરમાં ડ્રોનનો મોટો કાફલો મોકલવામાં આવે છે જેથી ભારતનું ધ્યાન ત્યાં કેન્દ્રિત રહે, જ્યારે અસલી હુમલો કોઈ અન્ય દિશાથી કરવામાં આવી શકે છે, જેમ કે હાઇપરસોનિક મિસાઇલ અથવા સ્ટીલ્થ એરક્રાફ્ટ દ્વારા. દુશ્મન વારંવાર ડ્રોન મોકલીને ભારતની પ્રતિક્રિયા કરવાની ક્ષમતા, રડાર એક્ટિવેશન પેટર્ન અને હથિયારોના ઉપયોગની વ્યૂહરચનાને પણ સમજવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો છે. એટલું જ નહીં, સતત ડ્રોન હુમલા સામાન્ય નાગરિકો અને સુરક્ષા દળોમાં ડર અને થાક પેદા કરી શકે છે, જેનાથી ભારત પર સંસાધનો વધુ ખર્ચવા અથવા સમાધાન તરફ આગળ વધવા માટે રાજકીય દબાણ પણ ઊભું થઈ શકે છે. દુશ્મન એ પણ ઇચ્છે છે કે ભારત તેના સૌથી અદ્યતન એર ડિફેન્સ સિસ્ટમને સક્રિય કરે, જેથી તેના ઇલેક્ટ્રોનિક સિગ્નલ પકડી શકાય અને ભવિષ્ય માટે ડેટા એકત્રિત કરી શકાય. પાકિસ્તાનની આર્થિક થકાવટની વ્યૂહરચના પણ સ્પષ્ટ છે - ૨૦,૦૦૦ ડોલરના ડ્રોન પર ભારતને ૧ મિલિયન ડોલરની મિસાઇલ ચલાવવા માટે મજબૂર કરવું, જેથી ભારતના સંરક્ષણ બજેટ પર દબાણ લાવી શકાય.
આવી પરિસ્થિતિમાં ભારત માટે શું કરવું જોઈએ તે અંગે નિષ્ણાતોએ કેટલાક સૂચનો આપ્યા છે. ભારતે એક મજબૂત અને સ્તરીય હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલી વિકસાવવાની જરૂર છે જે માત્ર મોંઘા ઇન્ટરસેપ્ટર પર આધારિત ન હોય. લેસર અને માઇક્રોવેવ જેવા ડાયરેક્ટેડ-એનર્જી હથિયારોને ઝડપથી સેવામાં સામેલ કરવા જોઈએ. મોબાઇલ SAM સિસ્ટમ અને ડમી ટાર્ગેટ્સથી રડાર માપનથી બચાવ કરવો જોઈએ. મિસાઇલ સ્ટોકનો પૂરતો ભંડાર બનાવી રાખવો જોઈએ અને સાયબર તથા ઇલેક્ટ્રોનિક યુદ્ધ દ્વારા દુશ્મનના ડ્રોન કંટ્રોલ સિસ્ટમને ઠપ કરી દેવા જોઈએ. આ ઉપરાંત, દરેક નાગરિકને જાગૃત બનાવવો પણ જરૂરી છે, કારણ કે આ યુદ્ધ હવે માત્ર સરહદ પર જ નહીં, આકાશમાં પણ લડવામાં આવી રહ્યું છે.
પાકિસ્તાન જેવા દુશ્મન દેશ દ્વારા સતત ડ્રોન મોકલવું માત્ર એક આક્રમણ નથી, પરંતુ એક જટિલ અને ખતરનાક વ્યૂહાત્મક ચાલ છે. ભારતને આ પડકારનો સામનો માત્ર જવાબી હુમલાથી જ નહીં, પરંતુ ટેકનોલોજી, માનસિક મક્કમતા અને દૂરંદેશી લશ્કરી નીતિથી કરવો પડશે.

 

(4:53 PM IST)