ભારત અને પાકિસ્તાન 100 કલાકથી ઓછા સમય માટે યુદ્ધમાં હતા, જેનો યુદ્ધવિરામ 10 મેના રોજ સાંજે 5 વાગ્યાથી અમલમાં આવ્યો હતો, જેના કારણે તેઓ પરમાણુ યુદ્ધ તરફ દોરી શકે તેવી લશ્કરી ગતિવિધિની ધાર પરથી પાછા ફર્યા, જે વિશ્વને પરવડી શકે તેમ નહોતું.

યુદ્ધવિરામને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા શક્ય બનાવવામાં આવ્યો હતો, જેમના વહીવટીતંત્રે નવી દિલ્હી અને ઇસ્લામાબાદમાં તેમના સમકક્ષો સાથે રાતોરાત વાતચીત કરી હતી અને બંને પક્ષોને શાંત પાડ્યા હતા.

ભારત-પાક દુશ્મનાવટનો આ રાઉન્ડ લગભગ 20 દિવસ પહેલા શરૂ થયો હતો - 22 એપ્રિલના રોજ જમ્મુ અને કાશ્મીરના પહલગામમાં થયેલા આતંકવાદી હુમલા સાથે, જેમાં 26 લોકો, જેમાં મોટાભાગે નાગરિકો માર્યા ગયા હતા.

ભારતે કહ્યું કે તેની પાસે પુરાવા છે કે પાકિસ્તાન આ હુમલા સાથે જોડાયેલું છે, પરંતુ પાકિસ્તાને આ આરોપને નકારી કાઢ્યો હતો. ભારતે પાકિસ્તાન અને અગાઉના હુમલાઓ વચ્ચેના સંબંધો તરફ ધ્યાન દોર્યું, જેમાં 2019 માં પુલવામાનો પણ સમાવેશ થાય છે.

7 મે (બુધવાર) ની શરૂઆતમાં ભારતે ઓપરેશન સિંદૂર શરૂ કર્યું, પાકિસ્તાન અને પાક-અધિકૃત કાશ્મીરમાં આતંકવાદી છાવણીઓ પર સચોટ હુમલાઓ કર્યા. પાકિસ્તાને તે રાત્રે હુમલાના ત્રણ મોજામાંથી પ્રથમ સાથે બદલો લીધો.

આ મોટી કહાણીમાં મુખ્ય લશ્કરી ઘટનાઓનું પૂરાવલોકન કરીએ

10 મે (શનિવાર) ની બપોરે સરહદની બંને બાજુના નાગરિક વસ્તી હવાઈ હુમલાના સાયરન, બ્લેકઆઉટ અને ડ્રોન અને મિસાઇલ હુમલાઓની બીજી રાત માટે પોતાને તૈયાર કરી રહ્યા હતા.

પરંતુ, જેમ જેમ સાંજ નજીક આવી, સમાચાર વહેતા થયા કે અમેરિકા - જે મધ્યસ્થી કરવા અથવા દૂર રહેવા વચ્ચે ડગમગતું હતું - યુદ્ધવિરામમાં જોકે શરતી.મધ્યસ્થી કરવામાં સફળ રહ્યું.

શરત એ હતી કે ભારત સિંધુ જળ સંધિને ફરીથી સક્રિય કરશે નહીં.

કલાકો પહેલા ભારતે પાકિસ્તાન પર 26 શહેરી કેન્દ્રો પર હુમલો કરવાનો આરોપ મૂક્યો હતો, જેમાં જમ્મુ-કાશ્મીરમાં ઉધમપુર, પંજાબમાં આદમપુર અને પઠાણકોટ અને ગુજરાતમાં ભૂજ નજીકના લશ્કરી થાણાઓને નિશાન બનાવવાનો સમાવેશ થાય છે.

ભારતે કહ્યું કે પાકિસ્તાને "કાયરતાપૂર્ણ કૃત્ય" કર્યું છે - શાળાઓ અને તબીબી કેન્દ્રો સહિત નાગરિક માળખાને નિશાન બનાવ્યું છે. સરકારે દલીલ કરી હતી કે આ રણનીતિમાં અસ્વીકાર્ય પરિવર્તન છે, અને કહ્યું હતું કે તેના દળોએ ખાસ કરીને ફક્ત દુશ્મન લશ્કરી સ્થાપનો પર હુમલો કર્યો હતો.

9 મે (શુક્રવાર) ની રાત્રે જમ્મુ અને કાશ્મીરના રાજૌરીમાં એક વરિષ્ઠ સરકારી અધિકારીનું મૃત્યુ અને પંજાબના ફિરોઝપુરમાં નાગરિકોને ઇજા પહોંચાડવા પર ભારતીય સૈન્યએ લાલ ઝંડી આપી હતી.

આ દરમિયાન, પાકિસ્તાને ભારત પર 'બિનઉશ્કેરણીજનક આક્રમણ'નો આરોપ લગાવ્યો હતો અને કહ્યું હતું કે રાતોરાત હવાઈ હુમલાઓ અને તોપમારાથી થયેલા ગોળીબારમાં એક બાળક સહિત 11 લોકો માર્યા ગયા હતા અને 50 થી વધુ લોકો ઘાયલ થયા હતા.

બંનેએ એકબીજાના લશ્કરી ઠેકાણાઓ પર નિર્ણાયક હુમલો કરવાનો દાવો પણ કર્યો હતો.

શુક્રવારે રાત્રે પાકિસ્તાને ડ્રોન અને મિસાઇલોનો ત્રીજો તબક્કો શરૂ કર્યો હતો, જેમાંથી મોટાભાગનાને ફરીથી ભારતના હવાઈ સંરક્ષણ દ્વારા તોડી પાડવામાં આવ્યા હતા અથવા નિષ્ક્રિય કરવામાં આવ્યા હતા. તે હુમલો 10 મે સુધી ચાલુ રહ્યો; પંજાબના અમૃતસર પર સવારે 5 વાગ્યે અને રાજસ્થાનના જેસલમેર પર બપોરે 1 વાગ્યે ડ્રોન જોવા મળ્યા હતા.

પરંતુ આ સમય સુધીમાં વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર અજિત ડોભાલ દ્વારા બ્રીફ કરવામાં આવી રહ્યા હતા; આપણે હવે જાણીએ છીએ કે ટ્રમ્પની ટીમે બંને પક્ષો સાથે રાતોરાત વાતચીત કર્યા પછી આ બન્યું હતું.

8 મે (ગુરુવાર) રાત્રે પાકિસ્તાનના બીજા તબક્કાએ 36 પશ્ચિમી ભારતીય નગરો અને શહેરો પર 300 થી 400 ડ્રોન - જેમાં તુર્કી-નિર્મિત એસિસગાર્ડ સોંગારનો સમાવેશ થાય છે - છોડ્યા. ભારતીય સૈન્યએ જણાવ્યું હતું કે આમાંથી પચાસને તોડી પાડવામાં આવ્યા હતા અને ઘણાને રેડિયો ફ્રીક્વન્સી જામ કરીને નિષ્ક્રિય કરવામાં આવ્યા હતા.

ભારતનું હવાઈ સંરક્ષણ નેટવર્ક - જેમાં સંકલિત માનવરહિત પ્રતિ-માનવરહિત હવાઈ પ્રણાલી, અથવા C-UAS, અને સ્વદેશી રીતે વિકસિત આકાશ મિસાઇલ સંરક્ષણ પ્રણાલીનો સમાવેશ થાય છે - હીરો તરીકે ઉભરી આવ્યું.

બંને રાષ્ટ્રોએ એકબીજાના ફાઇટર જેટને તોડી પાડવાના દાવાઓનો બદલો લીધો; પાકિસ્તાને કહ્યું કે તેણે ભારતના નવા ફ્રેન્ચ-નિર્મિત રાફેલમાંથી એકને તોડી પાડ્યું છે જ્યારે ભારતે કહ્યું કે તેણે પાકિસ્તાન વાયુસેનાના યુએસ-નિર્મિત F-16 અને ચીનના J-17 ને તોડી પાડ્યા છે.

હુમલાઓનો પહેલો તબક્કો 7 મે (બુધવાર) ના રોજ થયો હતો અને પાકિસ્તાને ભારતીય શહેરો પર 15 મિસાઇલો છોડ્યા હતા, જેમાં ફક્ત જમ્મુ અને કાશ્મીરના સ્થળોએ આઠનો સમાવેશ થાય છે. ભારતે આ મિસાઇલોને નિષ્ક્રિય કરી દીધી હતી અને ઇઝરાયેલી હાર્પી ડ્રોન લોન્ચ કરીને પ્રતિક્રિયા આપી હતી જેણે લાહોર સહિત કેટલાક પાકિસ્તાની હવાઈ સંરક્ષણને નષ્ટ કરી દીધા હતા.