15 મે 2025: મુસ્લિમ 4 લગ્ન: અલ્હાબાદ હાઇકોર્ટે મુસ્લિમ પુરુષો દ્વારા એક કરતા વધુ લગ્ન કરવા પર એક મહત્વપૂર્ણ ટિપ્પણી કરી છે. કોર્ટે કહ્યું કે મુસ્લિમ પુરુષોએ બીજી વાર ત્યારે જ લગ્ન કરવા જોઈએ જ્યારે તેઓ તેમની બધી પત્નીઓ સાથે સમાન રીતે વર્તે. કુરાનમાં બહુપત્નીત્વની પરવાનગી ખાસ કારણોસર આપવામાં આવી છે. પરંતુ, પુરુષો પોતાના સ્વાર્થ માટે તેનો દુરુપયોગ કરે છે.

મુરાદાબાદ સંબંધિત એક કેસની સુનાવણી કરતી વખતે હાઇકોર્ટે આ ટિપ્પણી કરી છે. કોર્ટે કહ્યું છે કે મુસ્લિમ પુરુષને બીજી વાર લગ્ન કરવાનો કોઈ અધિકાર નથી. જ્યાં સુધી તે તેની બધી પત્નીઓ સાથે સમાન રીતે વર્તે નહીં. ઇસ્લામમાં, કુરાને ખાસ કારણોસર બહુપત્નીત્વની મંજૂરી આપી છે. ઇસ્લામ યુગમાં, વિધવાઓ અને અનાથોના રક્ષણ માટે કુરાન હેઠળ બહુપત્નીત્વને શરતી રીતે મંજૂરી આપવામાં આવી છે. પરંતુ, પુરુષો પોતાના સ્વાર્થ માટે તેનો દુરુપયોગ કરે છે.

જાણો- આખો મામલો શું છે?

અરજદાર ફુરકાન અને અન્ય બે વ્યક્તિઓ દ્વારા દાખલ કરાયેલી અરજી પર સુનાવણી દરમિયાન સમાન નાગરિક સંહિતાની હિમાયત કરતી વખતે કોર્ટે આ વાત કહી. અરજદારો ફુરકાન, ખુશનુમા અને અખ્તર અલીએ મુરાદાબાદ સીજેએમ કોર્ટમાં 8 નવેમ્બર 2020 ના રોજ દાખલ કરાયેલ ચાર્જશીટ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા અને સમન્સના આદેશને રદ કરવાની માંગણી કરતી અરજી દાખલ કરી હતી. ત્રણ અરજદારો વિરુદ્ધ 2020 માં મુરાદાબાદના મૈનાથર પોલીસ સ્ટેશનમાં IPC ની કલમ 376, 495, 120 B, 504 અને 506 હેઠળ FIR દાખલ કરવામાં આવી હતી.

આ કેસમાં, મુરાદાબાદ પોલીસે ટ્રાયલ કોર્ટમાં ચાર્જશીટ દાખલ કરી છે. કોર્ટે ચાર્જશીટ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને ત્રણેયને સમન્સ જારી કર્યા છે. FIRમાં એવો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો છે કે અરજદાર ફુરકાને જાણ કર્યા વિના બીજી વાર લગ્ન કર્યા છે. જ્યારે તે પહેલાથી જ પરિણીત છે, ત્યારે તેણે આ લગ્ન દરમિયાન બળાત્કાર કર્યો હતો. અરજદાર ફુરકાનના વકીલે કોર્ટમાં દલીલ કરી હતી કે એફઆઈઆર નોંધાવનાર મહિલાએ પોતે સ્વીકાર્યું છે કે તેણે તેની સાથે સંબંધ બાંધ્યા પછી તેની સાથે લગ્ન કર્યા હતા.

અરજદારે આ દલીલ આપી હતી

કોર્ટે કહ્યું હતું કે આઈપીસીની કલમ ૪૯૪ હેઠળ તેની સામે કોઈ ગુનો બનતો નથી. કારણ કે મુસ્લિમ કાયદા અને શરિયત કાયદા ૧૯૩૭ હેઠળ, મુસ્લિમ પુરુષને ચાર વખત સુધી લગ્ન કરવાની છૂટ છે. કોર્ટમાં એવી પણ દલીલ કરવામાં આવી હતી કે લગ્ન અને છૂટાછેડા સંબંધિત તમામ મુદ્દાઓનો નિર્ણય શરિયત કાયદા ૧૯૩૭ અનુસાર થવો જોઈએ. જે પતિના જીવનસાથીના જીવનકાળ દરમિયાન પણ લગ્નની મંજૂરી આપે છે.

અરજદાર ફુરકાનના વકીલે જાફર અબ્બાસ રસૂલ મોહમ્મદ મર્ચન્ટ વિરુદ્ધ ગુજરાત રાજ્યના કેસમાં ગુજરાત હાઈકોર્ટના ૨૦૧૫ના નિર્ણયનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. આ ઉપરાંત, કેટલીક અન્ય અદાલતોના નિર્ણયોનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો. કલમ ૪૯૪ હેઠળ ગુનો દાખલ કરવા માટે બીજા લગ્ન અમાન્ય હોવા જોઈએ. પરંતુ, જો મુસ્લિમ કાયદામાં પહેલો લગ્ન મુસ્લિમ કાયદા હેઠળ થયો હોય, તો બીજા લગ્ન સામાન્ય નથી.

'મુસ્લિમ વ્યક્તિના બીજા લગ્ન હંમેશા માન્ય નથી'

રાજ્ય સરકારે કોર્ટમાં આ દલીલનો વિરોધ કર્યો અને કહ્યું કે મુસ્લિમ વ્યક્તિના બીજા લગ્ન હંમેશા માન્ય લગ્ન રહેશે નહીં. કારણ કે જો પહેલો લગ્ન મુસ્લિમ કાયદા અનુસાર ન થાય પરંતુ પહેલો લગ્ન હિન્દુ લગ્ન અધિનિયમ 1955 અનુસાર કરવામાં આવે અને ઇસ્લામ અપનાવ્યા પછી, તે ફરીથી મુસ્લિમ કાયદા અનુસાર લગ્ન કરે, તો આવી સ્થિતિમાં બીજા લગ્ન અમાન્ય રહેશે અને IPC ની કલમ 494 હેઠળનો ગુનો લાગુ થશે.

હાઇકોર્ટે તેના 18 પાનાના નિર્ણયમાં કહ્યું કે વિરોધી નંબર 2 ના નિવેદનથી સ્પષ્ટ થાય છે કે અરજદાર ફુરકાને તેની સાથે બીજી વાર લગ્ન કર્યા છે. બંને મુસ્લિમ મહિલાઓ છે, તેથી બીજા લગ્ન માન્ય છે. કોર્ટે કહ્યું કે અરજદારો સામેના હાલના કેસમાં IPC ની કલમ 376 અને 495 અને 120B નો ગુનો બનતો નથી. કોર્ટે આ મામલે વિરોધી નંબર 2 ને નોટિસ જારી કરી છે. આ કેસની આગામી સુનાવણી 26 મે 2025 થી શરૂ થતા અઠવાડિયામાં થશે.

આ મામલાની સુનાવણી જસ્ટિસ અરુણ કુમાર સિંહ દેશવાલની સિંગલ બેન્ચ સમક્ષ થઈ હતી. કોર્ટે આગામી આદેશો સુધી અરજદારો સામે કોઈપણ પ્રકારની દમનકારી કાર્યવાહી પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે.