નવી દિલ્હી: ભારતીય નૌકાદળના ઇતિહાસમાં આજે એક સુવર્ણ પ્રકરણ ઉમેરાવા જઈ રહ્યું છે. આજે ભારતીય નૌકાદળને એક એવું અદ્ભુત જહાજ મળવા જઈ રહ્યું છે, જે વિશ્વની અન્ય કોઈ નૌકાદળ પાસે નથી! આ જહાજ માત્ર એક નવું ઉમેરણ નથી, પરંતુ તે પ્રાચીન ભારતીય દરિયાઈ શક્તિ અને જહાજ નિર્માણ કૌશલ્યનો જીવંત પુરાવો બનશે. સદીઓ જૂની ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને બનાવવામાં આવેલું આ જહાજ, નૌકાદળમાં સામેલ થયા પછી તેના બીજા તબક્કાનો પ્રારંભ કરશે.
પ્રાચીન જહાજનું પુનર્નિર્માણ: અજંતાના ચિત્રથી પ્રેરિત
આજે કારવાર નૌકાદળ બેઝ ખાતે યોજાનારા ભવ્ય સમારોહમાં, કેન્દ્રીય સંસ્કૃતિ મંત્રી ગજેન્દ્ર સિંહ શેખાવત આ ઐતિહાસિક જહાજનું નામ જાહેર કરશે અને તેને ભારતીય નૌકાદળમાં ઔપચારિક રીતે સામેલ કરશે. આ જહાજ 5મી સદીના એક પ્રાચીન જહાજનું પુનર્નિર્માણ છે અને તેની સંપૂર્ણ રૂપરેખા અજંતા ગુફાઓના ચિત્રોથી પ્રેરિત છે. આ જહાજનો પાયો 12 સપ્ટેમ્બર 2023ના રોજ નાખવામાં આવ્યો હતો, અને ત્યારથી તેનું નિર્માણ કાર્ય ગુપ્તતા અને ચોકસાઈપૂર્વક ચાલતું હતું.
આ પ્રોજેક્ટ માટે, ભારતીય નૌકાદળ, સંસ્કૃતિ મંત્રાલય અને ગોવા સ્થિત MSME હોદી ઇનોવેશન્સે સાથે મળીને કામ કર્યું છે.
કેરળના કારીગરોની અનોખી કલાકારી: હાથથી સીવેલા હજારો સાંધા
આ અનોખું જહાજ કેરળના કુશળ કારીગરો દ્વારા પરંપરાગત પદ્ધતિઓ અને કુદરતી સામગ્રીનો ઉપયોગ કરીને બનાવવામાં આવ્યું છે. આ નિર્માણ ટીમના નેતૃત્વ પ્રખ્યાત જહાજ નિર્માતા બાબુ શંકરન દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું, જેમણે જહાજમાં હજારો સાંધા હાથથી સીવ્યા હતા. આધુનિક સમયમાં જ્યાં લોખંડ અને મશીનરીનો ઉપયોગ થાય છે, ત્યાં આ પદ્ધતિ ખરેખર પ્રશંસનીય છે. સમગ્ર પ્રોજેક્ટનું નિરીક્ષણ ભારતીય નૌકાદળ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં જહાજની ડિઝાઇન, તકનીકી તપાસ અને બાંધકામનો સમાવેશ થાય છે. આ પ્રકારના જહાજની કોઈ જૂની ડિઝાઇન કે માળખું ઉપલબ્ધ ન હોવાથી, તેની સંપૂર્ણ રૂપરેખા અજંતાના ચિત્રોમાંથી તૈયાર કરવી પડી હતી, જે ભારતીય ઇતિહાસ અને કલાનો અદ્ભુત સમન્વય દર્શાવે છે.
આધુનિક જહાજોથી સંપૂર્ણપણે અલગ: ગુજરાતથી ઓમાનની પ્રથમ સફર
ભારતીય નૌકાદળના પ્રવક્તા કેપ્ટન વિવેક માધવાલે જણાવ્યું હતું કે આ જહાજ આજના આધુનિક જહાજોથી સંપૂર્ણપણે અલગ છે. તેમાં ચોરસ સઢ અને લાકડાના રડર્સ છે અને તે હાથથી સંચાલિત ઓઅર્સ દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે. નૌકાદળે આ જહાજની ડિઝાઇન તપાસવા માટે IIT મદ્રાસના મહાસાગર ઇજનેરી વિભાગની મદદ લીધી અને તેની તાકાતનું પણ પરીક્ષણ કર્યું.
નૌકાદળમાં જોડાયા પછી, આ જહાજ જૂના દરિયાઈ વેપાર માર્ગો પર પ્રયાણ કરશે. તેની પહેલી દરિયાઈ સફર ગુજરાતથી ઓમાન વચ્ચે હશે, જેની તૈયારીઓ પહેલાથી જ શરૂ થઈ ગઈ છે. આ સફર પ્રાચીન વેપાર સંબંધોને પુનર્જીવિત કરશે અને ભારતની દરિયાઈ પરંપરાને વિશ્વ સમક્ષ પ્રસ્તુત કરશે. આ જહાજ ભારતના ભવ્ય દરિયાઈ વારસાનું પ્રતીક બની રહેશે.