નવી દિલ્હી: ભારતના પડોશમાં ચીન ફરી એકવાર એવું મોટું રાજકીય અને આર્થિક પગલું ભરી રહ્યું છે, જે લાંબા ગાળે નવી દિલ્હીના હિતોને સીધું નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. આજે (બુધવારે) બેઇજિંગમાં ચીનના વિદેશ મંત્રી વાંગ યી, પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રી ઇશાક ડાર અને અફઘાનિસ્તાનના કાર્યકારી વિદેશ મંત્રી મૌલાના અમીર ખાન મુત્તાકી વચ્ચે થયેલી ત્રિપક્ષીય બેઠકમાં એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લેવાયો છે: ચીન દ્વારા પ્રાયોજિત બેલ્ટ એન્ડ રોડ ઇનિશિયેટિવ (BRI) હેઠળના ચીન-પાકિસ્તાન આર્થિક કોરિડોર (CPEC) પ્રોજેક્ટમાં હવે અફઘાનિસ્તાનને પણ સામેલ કરાશે અને તેને કાબુલ સુધી લંબાવવામાં આવશે.
PoKમાંથી પસાર થતો CPEC હવે તાલિબાન શાસિત અફઘાનિસ્તાન સુધી
આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ, ચીનના ઔદ્યોગિક શહેરોને જોડતો રસ્તો પાકિસ્તાનના કબજા હેઠળના કાશ્મીર (PoK) માંથી પસાર થઈને ગ્વાદર બંદર (બલુચિસ્તાન, પાકિસ્તાન) સુધી જાય છે. હવે અફઘાનિસ્તાનને પણ આ વ્યૂહાત્મક બંદર સાથે જોડવાનો ચીનનો ઇરાદો પૂર્ણ થશે, જે ભારત માટે એક મોટી ચિંતાનો વિષય છે. આ નિર્ણય બેઇજિંગમાં યોજાયેલી અનૌપચારિક ત્રિપક્ષીય બેઠક બાદ લેવાયો છે. પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રાલય દ્વારા જારી કરાયેલી પ્રેસ રીલીઝમાં જણાવાયું છે કે, ત્રણેય વિદેશ મંત્રીઓએ પ્રાદેશિક સુરક્ષા અને આર્થિક જોડાણ માટે ત્રિપક્ષીય સહયોગની પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી છે.
ચીનનો 'એક તીર, અનેક નિશાન'નો દાવ
તાલિબાન સરકારને આ પ્રોજેક્ટ માટે તૈયાર કરીને ચીને એક જ તીરથી અનેક નિશાન સાધ્યા છે.
 * પાક-અફઘાન તણાવમાં ઘટાડો: ચીને પાકિસ્તાન અને અફઘાનિસ્તાન વચ્ચે ચાલી રહેલા તણાવને એક જ ઝાટકે ઘણી હદ સુધી ઘટાડી દીધો છે. (નોંધ: જો 7-8 મે, 2025ના રોજ 'ઓપરેશન સિંદૂર' થયું હોય અને અફઘાનિસ્તાને ભારતને પરોક્ષ રીતે ટેકો આપ્યો હોય, તો આ ઘટનાક્રમ પાકિસ્તાન-અફઘાનિસ્તાન વચ્ચેના તણાવ ઘટાડવામાં ચીનની ભૂમિકાને વધુ ગાઢ બનાવે છે.)
 * ભારતને પડકાર: ભારત BRI હેઠળ CPEC ના નિર્માણનો વિરોધ કરે છે, કારણ કે તે કાશ્મીરના તે ભાગમાંથી પસાર થાય છે જે પાકિસ્તાન દ્વારા ગેરકાયદેસર રીતે કબજે કરવામાં આવ્યો છે. ભારત ઈરાનના ચાબહાર પોર્ટને અફઘાનિસ્તાન સાથે જોડીને આ પ્રોજેક્ટને પડકારવા માંગે છે. હવે ચીને સંકેત આપ્યો છે કે તે આ રેસમાં હજુ પણ આગળ છે.
 * તાલિબાન સાથે સંબંધો મજબૂત: તાલિબાનને આર્થિક સહયોગ આપીને ચીન અફઘાનિસ્તાનમાં પોતાની પકડ વધુ મજબૂત કરી રહ્યું છે, જે લાંબા ગાળે પ્રાદેશિક ભૂ-રાજનીતિ પર અસર કરી શકે છે.
ઉલ્લેખનીય છે કે, 'ઓપરેશન સિંદૂર' સ્થગિત થયા પછી તરત જ, જ્યારે ભારતના વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકર અને અફઘાન વિદેશ મંત્રી મુત્તકી વચ્ચે વાતચીત થઈ હતી, ત્યારે ઈરાનના ચાબહાર પોર્ટને રોડ અને રેલ દ્વારા અફઘાનિસ્તાન સાથે જોડવાની શક્યતા પર પણ ચર્ચા થઈ હતી. તાલિબાને આમાં સહયોગ કરવાનું વચન પણ આપ્યું હતું. જોકે, ચીનના આ તાજેતરના પગલાથી ભારતની ચાબહાર યોજના પર પડછાયો પડી શકે છે.
ત્રણેય દેશો વચ્ચે વેપાર અને પ્રાદેશિક સહયોગ જેવા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરવામાં આવી છે. આતંકવાદ સામે પગલાં લેવા અને ક્ષેત્રમાં સ્થિરતા લાવવા અંગે પણ ત્રણેય મંત્રીઓ વચ્ચે વાતચીત થઈ હતી. જોકે, CPEC ના આ વિસ્તરણને ભારતના પ્રાદેશિક હિતો સામે એક મોટા પડકાર તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે.