નવી દિલ્હી: દિલ્હીના રાજકારણમાં એક મોટા વળાંકના સંકેત આપતા, સુપ્રીમ કોર્ટે આજે, શુક્રવારે, દિલ્હીની નવી ભાજપ સરકારને કેન્દ્ર અને ઉપરાજ્યપાલ (L-G) સામે અગાઉની આમ આદમી પાર્ટી (AAP) સરકાર દ્વારા દાખલ કરાયેલા સાત મહત્ત્વપૂર્ણ કેસો પાછા ખેંચવાની મંજૂરી આપી દીધી છે. આ કેસોમાં રાજધાનીમાં સેવાઓ પરના નિયંત્રણ સહિતના અનેક વિવાદાસ્પદ મુદ્દાઓ સામેલ હતા, જે લાંબા સમયથી કેન્દ્ર અને દિલ્હી સરકાર વચ્ચે તણાવનું કારણ બન્યા હતા.
ન્યાયાધીશોની બેન્ચ સમક્ષ રજૂઆત: ASG ભાટીનો સુખદ સમાધાનનો પ્રયાસ
મુખ્ય ન્યાયાધીશ બી.આર. ગવઈ અને ન્યાયાધીશ ઓગસ્ટિન જ્યોર્જ મસીહભાઈની બનેલી બેન્ચે ભાજપની આગેવાની હેઠળની સરકાર તરફથી હાજર રહેલા એડિશનલ સોલિસિટર જનરલ ઐશ્વર્યા ભાટીની રજૂઆતોની નોંધ લીધી અને આ અરજીને મંજૂરી આપી. અગાઉની સરકારનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા વકીલોને બાકી રકમ ચૂકવવાનો મુદ્દો એક વકીલે ઉઠાવ્યા પછી, સુશ્રી ભાટીએ બેન્ચને ખાતરી આપી કે તેનું ધ્યાન રાખવામાં આવશે.
૨૨ મેના રોજ જ, કેન્દ્ર અને L-G વિરુદ્ધ અગાઉની AAP ની આગેવાની હેઠળની દિલ્હી સરકાર દ્વારા દાખલ કરાયેલા સાત કઠોર વિવાદાસ્પદ કેસોને ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત અને એન. કોટિશ્વર સિંહભાઈની બેન્ચ સમક્ષ પાછા ખેંચવાની માંગ કરવામાં આવી હતી.
સુશ્રી ભાટીએ અરજીનો ઉલ્લેખ કરીને કહ્યું કે, "ટોચની અદાલતમાં પેન્ડિંગ સાત કેસોએ ઘન કચરા વ્યવસ્થાપન, યમુના નદીની સફાઈ અને કાયદાઓ તથા વટહુકમોની માન્યતા સહિત અનેક સમિતિઓમાં L-G ની સત્તાને પડકારી હતી." તેમણે ઉમેર્યું, "આ બાબતો હવે આ કોર્ટને મુશ્કેલીમાં ન મૂકે."
કયા મુદ્દાઓ પર કેસ દાખલ કરાયા હતા?
અગાઉની AAP ની આગેવાની હેઠળની દિલ્હી સરકાર રાષ્ટ્રીય રાજધાનીમાં સેવાઓ પર નિયંત્રણ સહિતની સત્તાઓને લઈને ટોચની અદાલતમાં કઠોર કાનૂની લડાઈમાં સામેલ હતી. જુલાઈ, ૨૦૨૩ માં સુપ્રીમ કોર્ટે દિલ્હી સરકાર (GNCTD) (સુધારા) અધિનિયમ, ૨૦૨૩ ને પડકારતી તત્કાલીન AAP સરકારની અરજી પર કેન્દ્ર પાસેથી જવાબ માંગ્યો હતો. આ કાયદાએ દિલ્હીમાં ગ્રુપ-A અધિકારીઓના ટ્રાન્સફર અને પોસ્ટિંગ માટે એક ઓથોરિટી બનાવી હતી. શરૂઆતમાં એક વટહુકમ તરીકે આવેલો આ કાયદો સુપ્રીમ કોર્ટે દિલ્હીમાં પોલીસ, જાહેર વ્યવસ્થા અને જમીન સિવાયની સેવાઓનું નિયંત્રણ ચૂંટાયેલી સરકારને સોંપ્યાના એક અઠવાડિયા પછી આવ્યો હતો.
આ કાયદામાં દિલ્હી, આંદામાન અને નિકોબાર, લક્ષદ્વીપ, દમણ અને દીવ અને દાદરા અને નગર હવેલી (નાગરિક) સેવાઓ (DANICS) કેડરના ગ્રુપ-A અધિકારીઓના ટ્રાન્સફર અને શિસ્તબદ્ધ કાર્યવાહી માટે રાષ્ટ્રીય રાજધાની સિવિલ સર્વિસ ઓથોરિટીની સ્થાપના કરવાની કલ્પના કરવામાં આવી છે.
આવો જ બીજો કેસ NGT (નેશનલ ગ્રીન ટ્રિબ્યુનલ) ના નિર્ણય સામે હતો, જેને જુલાઈ ૨૦૨૩ માં સુપ્રીમ કોર્ટે સ્ટે આપ્યો હતો. ૧૯ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૩ ના NGT ના આદેશમાં L-G ને યમુનાના પુનર્જીવન સંબંધિત મુદ્દાઓને ઉકેલવા માટે રચાયેલી ઉચ્ચ-સ્તરીય સમિતિનું નેતૃત્વ કરવા જણાવ્યું હતું. NGT એ દિલ્હીમાં સંબંધિત અધિકારીઓની ઉચ્ચ-સ્તરીય સમિતિની રચના કરી હતી, કારણ કે યમુનાનું પ્રદૂષણ અન્ય નદી બેસિન રાજ્યોની તુલનામાં વધુ (લગભગ ૭૫%) હતું.
અન્ય કેસોમાં GNCTD ના નાણા વિભાગ દ્વારા નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૩-૨૦૨૫ માટે દિલ્હી જલ બોર્ડ માટે મંજૂર ભંડોળ ન આપવાના કથિત પડકારનો સમાવેશ થતો હતો; તેમજ દિલ્હીના L-G GNCTD ના મંત્રી પરિષદની સહાય અને સલાહ તથા દિલ્હી વીજળી નિયમનકારી આયોગ (DERC) ના અધ્યક્ષની નિમણૂક માટેના નિર્દેશોથી બંધાયેલા છે તેવી ફરીથી ઘોષણા કરવાની માંગણી પણ સામેલ હતી.
દિલ્હી સરકારે ગૃહ મંત્રાલય (MHA) અને L-G દ્વારા દિલ્હીના L-G ની સંમતિ વિના મંત્રીઓ દ્વારા નિયુક્ત વકીલોને ચૂકવણી અને સુપ્રીમ કોર્ટ તથા દિલ્હી હાઇકોર્ટમાં રેકોર્ડ પરના વકીલો (AoRs) અને વકીલોની નિમણૂકના સંદર્ભમાં જારી કરાયેલા આદેશોને પડકારતી અરજી પણ પાછી ખેંચવાની માંગ કરી હતી.
ભાજપની આગેવાની હેઠળની નવી દિલ્હી સરકારનો આ નિર્ણય કેન્દ્ર સાથેના સૌહાર્દપૂર્ણ સંબંધો સ્થાપિત કરવાનો પ્રયાસ હોઈ શકે છે, જે ભૂતકાળમાં તીવ્ર રાજકીય તણાવનો વિષય રહ્યા છે.