ભોપાલ, 26 મે 2025: આ કાળઝાળ ગરમી અને 'નૌતાપા'ના આકરા તપ વચ્ચે સમગ્ર દેશ ચોમાસાની કાગડોળે રાહ જોઈ રહ્યો છે. ત્યારે હવામાન વિભાગ (IMD) તરફથી ખુશખબર આવી છે! દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસું તેની સામાન્ય ગતિ કરતાં પણ વધુ ઝડપે આગળ વધી રહ્યું છે અને મધ્યપ્રદેશમાં જૂનના પહેલા અઠવાડિયામાં જ મેઘમહેર થવાની સંભાવના છે. જો આમ થશે તો રાજ્યમાં નિર્ધારિત સમય કરતાં વહેલું ચોમાસું આવી પહોંચશે, જે ખેડૂતો અને જનતા બંને માટે રાહતના સમાચાર છે.
ચોમાસું કેરળથી મહારાષ્ટ્ર સુધી પહોંચ્યું, 35 વર્ષનો રેકોર્ડ તૂટ્યો!
IMD એ શનિવાર, 24 મેના રોજ જ જાહેરાત કરી હતી કે ચોમાસું કેરળમાં તેની સામાન્ય તારીખ 1 જૂન કરતાં 8 દિવસ વહેલું પ્રવેશી ચૂક્યું છે. અને આજે, રવિવારે તો ચોમાસાએ મહારાષ્ટ્રમાં પણ સમય પહેલાં જ દસ્તક આપી દીધી છે. આ સાથે જ, 35 વર્ષમાં પહેલીવાર ચોમાસું મહારાષ્ટ્રમાં આટલું વહેલું પહોંચ્યું છે! IMD વૈજ્ઞાનિક સુષ્મા નાયરના જણાવ્યા અનુસાર, 1990માં દક્ષિણપશ્ચિમ ચોમાસું 20 મેના રોજ મહારાષ્ટ્રમાં પ્રવેશ્યું હતું.
રવિવારે ચોમાસું અરબી સમુદ્રના વધુ ભાગો, કર્ણાટક, સમગ્ર ગોવા, મહારાષ્ટ્રના કેટલાક ભાગો, ઉત્તર બંગાળની ખાડી અને મિઝોરમ, મણિપુર અને નાગાલેન્ડના કેટલાક ભાગોમાં પણ આગળ વધ્યું છે. હાલમાં, ચોમાસાની ઉત્તરીય સીમા દેવગઢ, બેલગામ, કાવેરી, મંડ્યા, ધર્મપુરી, ચેન્નાઈ, આઈઝોલ અને કોહિમા સુધી પહોંચી ગઈ છે. IMD એ આગામી ત્રણ દિવસમાં મુંબઈ, બેંગલુરુ, આંધ્રપ્રદેશના કેટલાક ભાગો અને તમિલનાડુના બાકીના ભાગો સહિત મહારાષ્ટ્ર, કર્ણાટક અને ઉત્તરપૂર્વીય રાજ્યોમાં ચોમાસાની વધુ પ્રગતિ માટે અનુકૂળ પરિસ્થિતિઓ હોવાનું જણાવ્યું છે.
ચોમાસું આટલું વહેલું કેમ આવ્યું?
આ સવાલ સૌના મનમાં ઊઠી રહ્યો છે કે ચોમાસું આટલું વહેલું કેવી રીતે આવ્યું. હવામાન વિભાગના મતે, આ માટે વાતાવરણ અને દરિયાઈ પરિસ્થિતિઓએ મોટી ભૂમિકા ભજવી છે. અરબી સમુદ્ર પર બનેલા નીચા દબાણના વિસ્તાર અને વિદર્ભ સુધી ફેલાયેલી ટ્રફ લાઇન ભેજ વધારી રહી છે, જેના કારણે ભારતીય ઉપખંડમાં ચોમાસું ઝડપથી આગળ વધ્યું છે. આ ઉપરાંત, સામાન્ય ENSO (અલ નિનો સધર્ન ઓસિલેશન) પરિસ્થિતિઓ પણ જોવા મળી છે, જે સામાન્ય અથવા મજબૂત ચોમાસાનો સંકેત આપે છે. મીડિયા રિપોર્ટ્સ તો હિમાલય ક્ષેત્રમાં બરફનું આવરણ ઘટવું પણ આનું એક કારણ હોઈ શકે છે તેમ જણાવી રહ્યા છે.
વહેલા ચોમાસાની અસર શું થશે?
ચોમાસાનું વહેલું આગમન દેશના કૃષિ ક્ષેત્ર, માછીમારી અને પશુધન માટે અત્યંત ફાયદાકારક સાબિત થઈ શકે છે. સમયસર વરસાદથી વાવણી સારી થશે અને આ ક્ષેત્રો આકરી ગરમી સામે પોતાને વધુ સારી રીતે તૈયાર કરી શકશે.
મધ્યપ્રદેશમાં ક્યારે આવશે મેઘરાજા?
IMD ભોપાલ સેન્ટરના આગાહી પ્રભારી દિવ્યા સુરેન્દ્રને આ અંગે જણાવ્યું હતું કે, "અમે મધ્યપ્રદેશમાં ચોમાસું ટૂંક સમયમાં પહોંચવાની અપેક્ષા રાખીએ છીએ, કદાચ જૂનના પહેલા અઠવાડિયામાં જ. તે જે રીતે આગળ વધી રહ્યું છે, તે જોતાં એવું લાગે છે કે તે નિર્ધારિત સમય પહેલાં પહોંચશે."
તેમણે ઉમેર્યું કે ચોમાસું મહારાષ્ટ્રના એક ભાગમાં પહોંચી ગયું છે અને આગામી ત્રણ દિવસમાં મુંબઈ અને બેંગલુરુ પહોંચવાની અપેક્ષા છે. આ ગતિએ, મધ્યપ્રદેશમાં પણ મેઘરાજાની વહેલી પધરામણી લગભગ નિશ્ચિત છે. ઉલ્લેખનીય છે કે ગયા વર્ષે ચોમાસું 21 જૂને મધ્યપ્રદેશમાં પહોંચ્યું હતું અને 2023માં તે 24 જૂને પહોંચ્યું હતું. સામાન્ય રીતે, મધ્યપ્રદેશમાં ચોમાસું 16 જૂનની આસપાસ પહોંચે છે. આ વખતે વહેલું ચોમાસું રાજ્યને ગરમીથી રાહત આપશે અને ખેડૂતો માટે સારા પાકની આશા જગાવશે.