મોસ્કો, 25 મે, 2025: પહેલગામ હુમલા બાદ ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે 'ઓપરેશન સિંદૂર'ના કારણે સર્જાયેલી યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ વચ્ચે, હવે એક મોટા સમાચાર સામે આવ્યા છે. ભારતના રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર (NSA) અજિત ડોભાલ અને પાકિસ્તાનના ISI ચીફ, એટલે કે તેમના NSA લેફ્ટનન્ટ જનરલ અસીમ મલિક, આગામી સપ્તાહે મોસ્કોમાં એક જ છત નીચે આમને-સામને આવી શકે છે! જો આવું થશે, તો આ બંને દેશો વચ્ચે ચાલી રહેલા તણાવને ઓછો કરવા માટે રશિયા એક મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે.
રશિયાની સુરક્ષા પરિષદ દ્વારા આયોજિત સુરક્ષા મુદ્દાઓ પર ઉચ્ચ પ્રતિનિધિઓની 13મી આંતરરાષ્ટ્રીય બેઠક 27 થી 29 મે દરમિયાન યોજાઈ રહી છે. આ બેઠકમાં ભાગ લેવા માટે ડોભાલ આવતા અઠવાડિયાની શરૂઆતમાં મોસ્કો પહોંચવાની અપેક્ષા છે. રશિયન ફેડરેશનની સુરક્ષા પરિષદના સચિવ સેરગેઈ શોઇગુની અધ્યક્ષતામાં યોજાઈ રહેલી આ બેઠકમાં 150 થી વધુ દેશોના નેતાઓ અને 20 થી વધુ આંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠનોને આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું છે.
શાંઘાઈ સહયોગ સંગઠન (SCO)નું મંચ બનશે તણાવ શમનનું સાધન?
આ બેઠકમાં શાંઘાઈ સહયોગ સંગઠન (SCO) ના સભ્ય દેશોને પણ આમંત્રણ મોકલવામાં આવ્યા છે. ભારતની જેમ, પાકિસ્તાન પણ SCOનું સભ્ય છે અને તેના NSA લેફ્ટનન્ટ જનરલ અસીમ મલિક પણ આ બેઠક માટે મોસ્કો આવે તેવી પૂરી અપેક્ષા છે. અગ્રણી રશિયન દૈનિક 'કોમરસન્ટ' ના દક્ષિણ એશિયાના કટારલેખક સેરગેઈ સ્ટ્રોકને પીટીઆઈને જણાવ્યું હતું કે, 'ઓપરેશન સિંદૂર' ને ધ્યાનમાં રાખીને, ભારત અને પાકિસ્તાનના બે ટોચના રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકારો મોસ્કોમાં ઉપસ્થિત રહેશે અને રશિયન પક્ષ તેમની વચ્ચે રૂબરૂ મુલાકાતનું આયોજન કરી શકે છે. જો આ બેઠક યોજાય છે, તો તે બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોમાં એક નવો વળાંક લાવી શકે છે.
પહેલગામથી 'ઓપરેશન સિંદૂર' સુધી: તણાવનો સિલસિલો
પહેલગામ હુમલા બાદ ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે તણાવ ચરમસીમા પર પહોંચી ગયો હતો. પહેલગામ હુમલામાં 26 નિર્દોષ લોકોના મોત બાદ, ભારતે 7 મેની સવારે પાકિસ્તાન અને પાકિસ્તાન કબજા હેઠળના કાશ્મીર (POK) માં આતંકવાદી માળખા પર સચોટ અને નિર્ણાયક હુમલા કર્યા હતા. આ 'ઓપરેશન સિંદૂર' બાદ પાકિસ્તાન ગિન્નાયું હતું અને 8, 9 અને 10 મેના રોજ ભારતીય લશ્કરી ઠેકાણાઓ પર હુમલા કરતા ડ્રોન અને મિસાઇલો છોડ્યા હતા. જોકે, ભારતીય હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલીઓ જેવી કે 'આકાશ તીર' અને 'S-400' એ તેમને હવામાં જ નષ્ટ કરી દીધા હતા. આ પછી, ભારતે વધુ જોરદાર જવાબ આપ્યો અને પાકિસ્તાનના 9 થી 11 વાયુસેના ઠેકાણાઓનો નાશ કર્યો.
ભારતની આ કડક લશ્કરી કાર્યવાહીથી ગભરાઈને, પાકિસ્તાની સેનાએ આખરે યુદ્ધવિરામ માટે અપીલ કરી. પાકિસ્તાની DGMO (ડિરેક્ટર જનરલ ઑફ મિલિટરી ઓપરેશન્સ) એ ભારતીય સમકક્ષનો સંપર્ક કર્યો અને તણાવ સમાપ્ત કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો, જેના પર બંને દેશો કામચલાઉ યુદ્ધવિરામ પર સંમત થયા. ભારતે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય સમક્ષ પોતાની લશ્કરી કાર્યવાહીના પુરાવા પણ રજૂ કર્યા, જેનાથી સ્પષ્ટ થયું કે ભારતનો બદલો ફક્ત સ્વ-બચાવ માટે નહોતો, પરંતુ આતંકવાદી ઠેકાણાઓને જડમૂળથી ઉખેડી નાખવાની નિર્ણાયક નીતિનો ભાગ હતો.
હવે મોસ્કોમાં યોજાનારી આ બેઠક પર વિશ્વભરના વિશ્લેષકોની નજર રહેશે. શું આ મુલાકાત બંને દેશો વચ્ચેની કડવાશ ઘટાડવામાં મદદ કરશે, કે પછી માત્ર ઔપચારિકતા બની રહેશે? સમય જ કહેશે.