મુંબઈમાં વરસાદ પડી રહ્યો છે. પુણેમાં અનરાધાર વરસાદ વરસી રહ્યો છે. ત્યાંનાં રસ્તા, સોસાયટીઓ, ગાર્ડન પાણીમાં ડૂબી ગયાં છે. પુણેમાં તો મેટ્રો રેલવે સ્ટેશનમાં પાણી ઘૂસી ગયાં છે. પહેલાં તો વરસાદ વરસતો હતો તો લોકો નાહવા નીકળતા, આનંદ માણતા. હવે વાદળાં ઘેરાવા લાગે તોપણ મૂંઝારો થવા લાગે છે કે જલદી બહાર હોઈએ તો ઘરે પહોંચી જઈએ. પાણી ભરાઈ જશે તો....? વરસાદી પાણી નિકાલનો પ્રોબ્લેમ આજે છે, આવનારા સમયમાં અનેકગણો વધી જશે. ત્યારે સવાલ એ છે કે માયાનગરી વરસાદમાં  કેમ જળમગ્ન થઇ જાય છે..

મુંબઈની પાણી ભરાઈ જવાની સમસ્યાનું એક મુખ્ય કારણ વ્યાપક વરસાદી પાણીના સંગ્રહની વ્યવસ્થાનો અભાવ છે. અન્ય દેશોથી વિપરીત, જ્યાં આ વ્યવસ્થા વર્ષોથી કાર્યરત છે, મુંબઈએ તાજેતરમાં જ કેટલાક વિસ્તારોમાં તેનો અમલ શરૂ કર્યો છે. આ વ્યવસ્થા નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં પાણી બચાવવા અને શહેરની ડ્રેનેજ વ્યવસ્થા પરનો બોજ ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે.

મુંબઈના મેંગ્રોવ જંગલો, જે દરિયાઈ પાણી સામે કુદરતી અવરોધ તરીકે કામ કરે છે અને માટીના ધોવાણને અટકાવે છે, તે વર્ષોથી નાશ પામ્યા છે. મુંબઈની આસપાસના લગભગ 70% જંગલો નાશ પામ્યા છે, જેના કારણે શહેર પૂર માટે સંવેદનશીલ બની ગયું છે.

મુંબઈના શહેરી આયોજનની ટેકરીઓ, ઢોળાવ, નદીઓ અને નાળા જેવા ભૌગોલિક મુદ્દાઓને અવગણવા બદલ ટીકા કરવામાં આવી છે. શહેરનો વિસ્તરણ આડેધડ રહ્યો છે, જેમાં ડ્રેનેજ અને પાણી વ્યવસ્થાપન પર બહુ ઓછું ધ્યાન આપવામાં આવ્યું છે. બ્રિટિશ યુગના માળખાકીય સુવિધાઓ, જે પાણીના નિકાલને સંભાળવા માટે બનાવવામાં આવી હતી, તે શહેરના ઝડપી વિકાસથી ડૂબી ગઈ છે.

મુંબઈની નદીઓ, જેમ કે મીઠી, દહિસર, પોયસર અને ઓશિવારા, ગટરમાં પરિવર્તિત થઈ ગઈ છે, જેના કારણે પૂરની સમસ્યા વધુ વધી ગઈ છે. પાણીના સ્ત્રોતોનો વિનાશ અને આ નદીઓના રક્ષણનો અભાવ શહેરની મુશ્કેલીઓમાં ફાળો આપે છે.

મુંબઈની પૂર સમસ્યા એક જટિલ સમસ્યા છે જેને બહુપક્ષીય ઉકેલની જરૂર છે. ભારે વરસાદને પહોંચી વળવા માટે શહેરના માળખાકીય સુવિધાઓને અપગ્રેડ કરવાની જરૂર છે, અને વરસાદી પાણીના સંગ્રહ અને મેન્ગ્રોવ વન સંરક્ષણ જેવા પગલાં અમલમાં મૂકવાની જરૂર છે. શહેરના શહેરી આયોજનમાં ભૌગોલિક મુદ્દાઓને ધ્યાનમાં લેવાની અને પાણી વ્યવસ્થાપનને પ્રાથમિકતા આપવાની જરૂર છે. તો જ મુંબઈ ભારે વરસાદની અસર ઓછી કરી શકશે અને તેના રહેવાસીઓ માટે જીવનની સારી ગુણવત્તા પૂરી પાડી શકશે.