નવી દિલ્હી. પાકિસ્તાન સામેના 'ઓપરેશન સિંદૂર'માં, ભારતીય વાયુસેનાએ હવાથી હવામાં પ્રહાર કરતી ક્રુઝ મિસાઇલો, લાંબા અંતરના શસ્ત્રો અને અન્ય વિવિધ શસ્ત્રોનો ઉપયોગ કર્યો હતો.

આના કારણે, પાકિસ્તાન વાયુસેના લકવાગ્રસ્ત થઈ ગઈ અને ચાર દિવસમાં કોઈ નિર્ણય લેવા માટે અસમર્થ બની ગઈ. તેને સમજાતું નહોતું કે તેણે શું કરવું જોઈએ અને શું ન કરવું જોઈએ. આ કારણોસર તેમને ભારત સાથે યુદ્ધવિરામ જાહેર કરવાની ફરજ પડી હતી.આ હુમલાઓએ પાકિસ્તાની વાયુસેનાને ઓછામાં ઓછા પાંચ વર્ષ પાછળ ધકેલી દીધી છે. તેના તુર્કી અને ચીની બનાવટના શસ્ત્રોને પણ ભારે નુકસાન થયું હતું અને તે જૂના રશિયન બનાવટના પેચોરા અને ઓએસએ-એકે હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલીઓ સામે ટકી શક્યા નહીં.

ઓપરેશન દરમિયાન નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયામાં સામેલ સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે ચાર દિવસના સંઘર્ષ દરમિયાન, ભારતીય વાયુસેનાએ ખૂબ જ કાર્યક્ષમતા સાથે ઓપરેશન હાથ ધર્યું હતું, જેના કારણે પાકિસ્તાન વાયુસેનાને હવા અને જમીન બંને જગ્યાએ ભારે નુકસાન થયું હતું. બંને પક્ષો તરફથી મોટી કાર્યવાહી ૯-૧૦ મેની રાત્રે થઈ જે ૧૦ મેની બપોર સુધી ચાલુ રહી.આ સમયગાળા દરમિયાન, ભારતે સમગ્ર પાકિસ્તાનમાં સ્થિત એરબેઝને નિશાન બનાવ્યા અને એક મજબૂત સંદેશ આપ્યો કે અમે ગમે ત્યાં હુમલો કરી શકીએ છીએ અને તમે કંઈ કરી શકતા નથી.

6-7 મેની રાત્રે ભારતે પાકિસ્તાની પંજાબના બહાવલપુર અને મુરીદકે સહિત અનેક આતંકવાદી છાવણીઓને નિશાન બનાવ્યા પછી, પાકિસ્તાને ભારતમાં લશ્કરી ઠેકાણાઓ પર મિસાઇલો છોડીને જવાબી કાર્યવાહી કરી, પરંતુ મજબૂત બહુ-સ્તરીય હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલીને કારણે તે નિષ્ફળ ગયું.જવાબમાં, ભારતીય વાયુસેનાએ નક્કી કર્યું કે તે પહેલા ભારતીય સરહદ પર તૈનાત પાકિસ્તાન આર્મીના હવાઈ સંરક્ષણ નેટવર્ક સાથે વ્યવહાર કરશે, જેમાં જૂના યુએસ અને ચીની રડાર અને ચીની બનાવટની સપાટીથી હવામાં પ્રહાર કરતી મિસાઇલોનો સમાવેશ થાય છે, જેમાં HQ-9 (250 કિમી રેન્જ)નો સમાવેશ થાય છે.

સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે ભારતીય વાયુસેનાએ પાકિસ્તાની પંજાબમાં રડાર સ્ટેશનોને નિશાન બનાવ્યા હતા અને તેમાંથી ચારથી પાંચને હારોપ અને હાર્પી આત્મઘાતી ડ્રોનનો ઉપયોગ કરીને નષ્ટ કરી દીધા હતા. આ ઉપરાંત, ચીની હવાઈ સંરક્ષણ મિસાઇલ સિસ્ટમના લોન્ચ સાઇટનો પણ નાશ કરવામાં આવ્યો હતો.લાહોર સહિત હવાઈ સંરક્ષણ નેટવર્કને નિશાન બનાવવાથી 7-8 મે અને ત્યારબાદ ભારતીય પ્રવૃત્તિઓ પર નજર રાખવાની પાકિસ્તાનની ક્ષમતા પર ગંભીર અસર પડી.મુખ્ય વિસ્તારોમાં રડાર નેટવર્ક તૂટી જવાને કારણે લકવાગ્રસ્ત થયેલા પાકિસ્તાન વાયુસેનાના વિમાનો સુદર્શન S-400, સક્ષમ, શૌર્ય, સમર અને આકાશ વાયુ સંરક્ષણ પ્રણાલીઓથી બચવા માટે સરહદની અંદર ઉડી રહ્યા હતા.૮ મેની સાંજે, પાકિસ્તાને ભારતીય હવાઈ સંરક્ષણ નેટવર્કને છેતરવા માટે મોટી સંખ્યામાં તુર્કી અને ચીની બનાવટના ડ્રોન લોન્ચ કર્યા, પરંતુ સિયાચીનથી નલિયા સુધીના અત્યંત સક્રિય ભારતીય હવાઈ સંરક્ષણ નેટવર્કે તેને નિષ્ફળ બનાવ્યું.આમાં ઓછી કેલિબરની L-70 અને ZU-23 એર ડિફેન્સ ગનનો સમાવેશ થાય છે જેણે પાકિસ્તાની ડ્રોનને ભારે નુકસાન પહોંચાડ્યું હતું. ભારતીય સેનાએ જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં તોપખાના અને રોકેટ લોન્ચરનો ઉપયોગ કરીને પાકિસ્તાની સેનાને ભારે નુકસાન પહોંચાડ્યું. 9 મેના રોજ, ભારતીય વાયુસેનાએ આક્રમક વલણ અપનાવ્યું અને ચકલાલા, સરગોધા અને મુરીદ એરબેઝ પર પાકિસ્તાન વાયુસેનાના કમાન્ડ અને કંટ્રોલ સેન્ટરોનો નાશ કર્યો.અહીંથી જ પાકિસ્તાની હવાઈ સંરક્ષણ નેટવર્કને યુદ્ધભૂમિની તસવીરો મળી રહી હતી. આ કેન્દ્રોને નષ્ટ કરવા માટે, ભારતે ત્રણ મુખ્ય શસ્ત્રોનો ઉપયોગ કર્યો જેમાં વિશ્વની સૌથી ઝડપી હવાથી હવામાં પ્રહાર કરતી સુપરસોનિક ક્રુઝ મિસાઇલો રેમ્પેજ અને સ્કેલ્પનો સમાવેશ થાય છે.છેલ્લા પાંચ-દસ વર્ષમાં, મિરાજ, રાફેલ, સુખોઈ-30 અને મિગ-29 વિમાનો આ મિસાઇલોથી સજ્જ થયા છે. આ કેન્દ્રોના વિનાશને કારણે પાકિસ્તાન વાયુસેનાને યુદ્ધભૂમિનો સંપૂર્ણ ચિત્ર મળી શક્યો નહીં કારણ કે તેમના એડવાન્સ્ડ અર્લી વોર્નિંગ અને કંટ્રોલ સિસ્ટમ એરક્રાફ્ટ અને ગ્રાઉન્ડ સ્ટેશનો વચ્ચે કોઈ સંપર્ક નહોતો.