નવી દિલ્હી : ભૂતપૂર્વ SEBI અધ્યક્ષ માધબી પૂરી બુચ વિરુદ્ધના તમામ આરોપોને ફગાવી દેતા, લોકપાલે ફરિયાદીઓને 'અસ્વચ્છ હાથ' અને શુદ્ધપણે રાજકીય કારણોસર લોકપાલ સમક્ષ આવવા બદલ સખત ઠપકો આપ્યો છે. ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી સંસ્થા લોકપાલે ચેતવણી પણ આપી હતી કે ફરિયાદીઓની આ વર્તણૂક પ્રક્રિયાને હળવી કરે છે અને તે 'દુર્ભાવનાપૂર્ણ કાર્યવાહી' સમાન છે, જે લોકપાલ અને લોકાયુક્ત અધિનિયમ, 2013 ની કલમ 46 હેઠળ સંભવિતપણે સજાપાત્ર છે.
આ ફરિયાદો તૃણમૂલ કોંગ્રેસના સાંસદ મહુઆ મોઇત્રા, વરિષ્ઠ વકીલ પ્રશાંત ભૂષણ અને ભૂતપૂર્વ IPS અધિકારી અમિતાભ ઠાકુર દ્વારા દાખલ કરવામાં આવી હતી.
લોકપાલના ચુકાદાના મુખ્ય મુદ્દાઓ:
પૂર્વ સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઇન્ડિયા (SEBI) ના વડા વિરુદ્ધની ફરિયાદોને ફગાવી દેતા 116 પાનાના પોતાના આદેશમાં લોકપાલે જણાવ્યું હતું કે, આ ફરિયાદો "વધુ અનુમાન અને ધારણાઓ પર આધારિત છે અને કોઈપણ ચકાસી શકાય તેવી સામગ્રી દ્વારા સમર્થિત નથી, અને ગુનાના ઘટકોને આકર્ષિત કરતી નથી... જેથી તપાસનો નિર્દેશ આપી શકાય."
લોકપાલે ચેતવણી આપી હતી કે આવી વર્તણૂક પ્રક્રિયાને હળવી પાડે છે અને તે દુર્ભાવનાપૂર્ણ કાર્યવાહી સમાન છે જે સજાપાત્ર હોઈ શકે છે. લોકપાલ અને લોકાયુક્ત અધિનિયમની કલમ 46 એવા વ્યક્તિઓના પ્રોસિક્યુશનની જોગવાઈ કરે છે જેઓ ખોટી અથવા તુચ્છ ફરિયાદો દાખલ કરે છે, જેમાં એક વર્ષ સુધીની કેદ અને ₹1 લાખ સુધીના દંડનો સમાવેશ થાય છે.
બુચ પરના આરોપો અને લોકપાલનો ખુલાસો:
માધબી પૂરી બુચ પર અદાણી ગ્રુપ સાથે જોડાયેલા રોકાણો, કન્સલ્ટન્સી ફી અને ભાડાની આવક તરીકે છૂપાવવામાં આવેલ ક્વિડ પ્રો ક્વો, ICICI બેંકના કર્મચારી સ્ટોક વિકલ્પોમાંથી અયોગ્ય લાભ અને અમુક કેસોમાંથી 'રિક્યુઝલનો ઢોંગ' જેવા આરોપો લગાવવામાં આવ્યા હતા.
લોકપાલે નોંધ્યું હતું કે ગયા વર્ષે દાખલ કરવામાં આવેલી ફરિયાદો, મૂળભૂત રીતે "જાણીતા શોર્ટ સેલર ટ્રેડર (હિન્ડેનબર્ગ રિસર્ચ) ના અહેવાલ પર આધારિત હતી જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય અદાણી ગ્રુપ ઑફ કંપનીઓને ખુલ્લી પાડવાનો અથવા ઘેરવાનો હતો."
લોકપાલના આદેશમાં જણાવાયું છે કે, "અદાણી ગ્રુપ ઑફ કંપનીઓ સામે SEBI દ્વારા કરવામાં આવેલી તપાસ અને કાર્યવાહીની અસરકારકતાની સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા પ્રશંસા કરવામાં આવી છે. તેને સીધા કે આડકતરી રીતે ફરીથી ખોલી શકાય નહીં..." લોકપાલે એ પણ કહ્યું કે હિન્ડેનબર્ગ રિપોર્ટ પોતે જ બુચ વિરુદ્ધ કાર્યવાહીને આગળ વધારવા માટેનો એકમાત્ર આધાર બની શકે નહીં.
લોકપાલે ટિપ્પણી કરી, "ફરિયાદી(ઓ) આ સ્થિતિથી વાકેફ હોવા છતાં, ઉક્ત અહેવાલથી સ્વતંત્ર આરોપોને સ્પષ્ટ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, પરંતુ અમારા દ્વારા આરોપોના વિશ્લેષણમાં જાણવા મળ્યું કે તે અયોગ્ય, અસમર્થિત અને તુચ્છતાની હદ સુધીના હતા."
ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી સંસ્થાએ ઉમેર્યું કે "ફરિયાદી(ઓ) આવા અચકાસેલા અને નબળા અથવા નાજુક આરોપો કરીને, ફક્ત સનસનાટી ફેલાવવા અથવા એમ કહી શકાય કે મામલાનું રાજકીયકરણ કરવા માટે, લોકપાલ સમક્ષની પ્રક્રિયાને અનિવાર્યપણે હળવી કરી છે."
'પબ્લિસિટી ઉભી કરવી':
લોકપાલે એક ફરિયાદીના સોશિયલ મીડિયા પર ફરિયાદ દાખલ કરવાની જાહેરાત કરવાના નિર્ણય અંગે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. આ આદેશમાં નોંધવામાં આવ્યું હતું કે, આ લોકપાલ અધિનિયમમાં સમાવિષ્ટ ગુપ્તતાની જરૂરિયાતોનું સ્પષ્ટ ઉલ્લંઘન હતું અને તે દર્શાવે છે કે ફરિયાદો ન્યાય મેળવવાના સાચા ઇરાદાથી નહીં, પરંતુ પબ્લિસિટી મેળવવા માટે દાખલ કરવામાં આવી હતી.
એવું પણ નોંધવામાં આવ્યું હતું કે જ્યારે મીડિયા ઝુંબેશમાં રસના અભાવને કારણે મંદી આવી, ત્યારે ફરિયાદીઓએ લોકપાલનો સંપર્ક કર્યો, જે આ મુદ્દાને 'જીવંત રાખવા'ના પ્રયાસ સમાન લાગતો હતો.