વોશિંગટન : અમેરિકા અને ચીન વચ્ચેના વેપાર સંબંધો ફરી એકવાર તણાવપૂર્ણ બન્યા છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ચીન પર અત્યંત ગંભીર આરોપ લગાવ્યો છે કે તેમણે બેઇજિંગ સાથે જે "વેપાર કરાર" કર્યો હતો, ચીને તેનું "પૂરી રીતે ઉલ્લંઘન" કર્યું છે. ટ્રમ્પનો દાવો છે કે તેમણે આ સોદો એટલા માટે કર્યો જેથી ચીન તેમની તરફથી લગાવવામાં આવેલા ભારે ટેરિફ (શુલ્ક) માંથી બહાર આવી શકે, પરંતુ હવે બેઇજિંગે અમેરિકી વિશ્વાસ તોડ્યો છે.
ટ્રમ્પનો આક્ષેપ: ચીનને બરબાદીથી બચાવ્યું, પણ મળ્યો દગો
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તેમના 'ટ્રુથ સોશિયલ' પ્લેટફોર્મ પર લખતા જણાવ્યું કે થોડા અઠવાડિયા પહેલા ચીન એક ગંભીર આર્થિક સંકટમાં ફસાયેલું હતું. તેમણે કહ્યું, "મારા દ્વારા લગાવવામાં આવેલા ટેરિફ એટલા ભારે હતા કે ચીન માટે અમેરિકા સાથે વેપાર કરવો લગભગ અશક્ય બની ગયો હતો." તેમણે આગળ જણાવ્યું કે ચીનમાં ઘણી ફેક્ટરીઓ બંધ થઈ ગઈ હતી અને ત્યાં નાગરિક અશાંતિ જેવી સ્થિતિ ઊભી થઈ ગઈ હતી.
ટ્રમ્પે દાવો કર્યો કે તેમણે જે ઝડપી વેપાર સોદો કર્યો, તેનો ઉદ્દેશ્ય ફક્ત અમેરિકાની ભલાઈ નહીં પણ ચીનને બરબાદીથી બચાવવાનો પણ હતો. તેમણે લખ્યું, "મેં ચીનને એવી સ્થિતિમાંથી બહાર કાઢ્યું જે તેનાથી પણ ખરાબ થઈ શકતી હતી. હું આવું થતા જોઈ શકતો ન હતો." ટ્રમ્પના મતે, આ સોદા પછી ચીનની સ્થિતિ સુધરવા લાગી અને વેપાર સામાન્ય થઈ ગયો. પરંતુ થોડા જ સમયમાં ચીને કરારની શરતો તોડી દીધી. તેમનો આરોપ છે કે બેઇજિંગે અમેરિકા સાથે કરેલા વાયદા તોડ્યા અને કરારનું સન્માન ન કર્યું. ટ્રમ્પે કહ્યું, "કદાચ કેટલાક લોકોને આ જાણીને આશ્ચર્ય નહીં થાય, પરંતુ ચીને અમારા કરારનું પૂરી રીતે ઉલ્લંઘન કર્યું છે." ટ્રમ્પના આ નિવેદનથી એ સંકેત મળે છે કે જો તેઓ ફરીથી રાષ્ટ્રપતિ બનશે તો ચીન વિરુદ્ધ ફરીથી કડક નીતિઓ અપનાવી શકાય છે.
અદાલતમાંથી ઝટકો અને પ્રશાસનની અપીલ
આ સમગ્ર વિવાદ વચ્ચે એક વધુ મહત્વપૂર્ણ ઘટનાક્રમ થયો. અમેરિકાની એક સંઘીય અદાલતે ટ્રમ્પ દ્વારા લાગુ કરવામાં આવેલા વ્યાપક ટેરિફ પર સવાલ ઉઠાવતા તેને રોકી દીધા. અદાલતે કહ્યું કે અમેરિકી બંધારણ અનુસાર વેપાર સંબંધિત નિર્ણયો લેવાનો અધિકાર કોંગ્રેસને છે, રાષ્ટ્રપતિને નહીં. ટ્રમ્પ પ્રશાસને આ નિર્ણયને "આર્થિક રણનીતિ પર મોટો હુમલો" ગણાવ્યો અને તરત જ અપીલ દાખલ કરી દીધી છે, જે આ મુદ્દાને વધુ ગૂંચવણભર્યો બનાવે છે.
ચીનની પ્રતિક્રિયા: 'ટેરિફ હટાવો'ની હાકલ
બીજી તરફ, ચીનના વિદેશ મંત્રાલયે ટ્રમ્પની ટેરિફ નીતિની સખત ટીકા કરી અને તેને "પ્રોટેક્શનિઝમ" (સંરક્ષણવાદ) ગણાવ્યું. મંત્રાલયે કહ્યું કે વેપાર યુદ્ધોમાં કોઈ જીતતું નથી અને અંતે બધાને નુકસાન થાય છે. બેઇજિંગે અમેરિકાને "ખોટા અને એકતરફી ટેરિફને પૂરી રીતે હટાવવા" ની અપીલ કરી છે, જે દર્શાવે છે કે ચીન આ વેપાર યુદ્ધને સમાપ્ત કરવા માંગે છે, પરંતુ પોતાની શરતો પર.
વેપાર વાટાઘાટોમાં સ્થગિતતા: હવે ટોચના નેતાઓની ભૂમિકા જરૂરી
આ દરમિયાન અમેરિકી ટ્રેઝરી સચિવ સ્કોટ બેસેન્ટે સ્વીકાર્યું છે કે અમેરિકા અને ચીન વચ્ચે વેપાર વાટાઘાટો "થોડી અટકી ગઈ" છે. તેમણે એ પણ કહ્યું કે હવે આ વાટાઘાટોને અંતિમ સ્વરૂપ આપવા માટે ટ્રમ્પ અને શી જિનપિંગ જેવા ટોચના નેતાઓની સીધી ભૂમિકા જરૂરી રહેશે. આ સૂચવે છે કે બંને દેશો વચ્ચેના વેપાર સંબંધોનું ભવિષ્ય હવે રાજકીય નેતાઓની દ્વિપક્ષીય બેઠકો પર નિર્ભર રહેશે. આ ઘટનાક્રમો વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર પણ મોટી અસર કરી શકે છે.