નવી દિલ્હી, શનિવાર, 31 મે, 2025: સાંજે 6:30 વાગ્યા: પાકિસ્તાન સાથેના તાજેતરના સંઘર્ષ 'ઓપરેશન સિંદૂર' પર ભારતના ચીફ ઓફ ડિફેન્સ સ્ટાફ (CDS) જનરલ અનિલ ચૌહાણે આજે સિંગાપોરમાં ચોંકાવનારો ઘટસ્ફોટ કર્યો છે. શાંગરી-લા ડાયલોગ સુરક્ષા પરિષદ દરમિયાન બ્લૂમબર્ગને આપેલા ઇન્ટરવ્યુમાં, તેમણે પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શાહબાઝ શરીફના એ દાવાને ખુલ્લેઆમ ફગાવી દીધો કે પાકિસ્તાને ચાર રાફેલ સહિત છ ભારતીય વિમાનોને તોડી પાડ્યા હતા!
"ભૂલો સમજી, તેને સુધારી, પછી ફરી ઉડાન ભરી!"
વાત જાણે એમ હતી કે, 7 મેના રોજ પહેલગામ આતંકવાદી હુમલાના જવાબમાં, ભારતીય વાયુસેનાએ 22 એપ્રિલે પાકિસ્તાનમાં આતંકવાદી ઠેકાણાઓ પર બોમ્બમારો કર્યો હતો. આ પછી, પાકિસ્તાન અને ભારત વચ્ચે ખુલ્લો સંઘર્ષ જોવા મળ્યો. પાકિસ્તાને દાવો કર્યો હતો કે તેણે ઓછામાં ઓછા ત્રણ રાફેલ વિમાનો સહિત છ ભારતીય લડાકુ વિમાનોને તોડી પાડ્યા હતા, પરંતુ જનરલ ચૌહાણે પાકિસ્તાનના આ દાવાઓને સદંતર નકારી કાઢ્યા છે.
જનરલ ચૌહાણે સ્વીકાર્યું કે શરૂઆતના દિવસોમાં ભારતને હવાઈ નુકસાન સહન કરવું પડ્યું હતું. જોકે, તેમણે નુકસાન પામેલા વિમાનોની સંખ્યા જાહેર કરી નથી. 'ઓપરેશન સિંદૂર'માં ભારતને થયેલા નુકસાન અંગેના એક પત્રકારના પ્રશ્નના જવાબમાં તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું, "મહત્વપૂર્ણ બાબત એ નથી કે નુકસાનની સંખ્યા કેટલી છે, પરંતુ તેને શા માટે તોડી પાડવામાં આવ્યું, કઈ ભૂલો થઈ. એ જ મહત્વનું છે. સંખ્યાઓ મહત્વપૂર્ણ નથી. અને તે પછી આપણે શું કર્યું."
અગાઉ, સશસ્ત્ર દળોએ પાકિસ્તાન દ્વારા ભારતીય વિમાનને તોડી પાડવામાં આવ્યા તે અંગેના પ્રશ્નો ટાળ્યા હતા. ડાયરેક્ટર જનરલ ઓફ એર ઓપરેશન્સ (DGAO) એર માર્શલ એ.કે. ભારતીએ ફક્ત એટલું જ કહ્યું હતું કે "નુકસાન કોઈપણ યુદ્ધ પરિસ્થિતિનો એક ભાગ છે" અને "અમારા બધા પાઇલટ્સ ઘરે પાછા ફર્યા છે." પરંતુ CDS ચૌહાણનો આ ખુલાસો ભારતીય સેનાની પારદર્શિતા અને આત્મવિશ્વાસ દર્શાવે છે.
વ્યૂહરચનામાં ક્રાંતિકારી પરિવર્તન અને ઊંડી ઘૂસણખોરી:
ડિફેન્સ સ્ટાફના વડાએ જણાવ્યું કે સશસ્ત્ર દળોએ 'ઓપરેશન સિંદૂર'ના ભાગ રૂપે બે દિવસ પછી તેમની વ્યૂહાત્મક ભૂલોનું વિશ્લેષણ કર્યું, તેને સુધારી અને પાકિસ્તાનને ફરીથી નિશાન બનાવ્યું. જનરલ ચૌહાણે ભારપૂર્વક કહ્યું, "સારી વાત એ છે કે અમે અમારી વ્યૂહાત્મક ભૂલને સમજી શક્યા, તેને સુધારી અને પછી બે દિવસ પછી તેનો અમલ કરી શક્યા અને અમારા બધા જેટ ફરીથી ઉડાવી દીધા, લાંબા અંતરના લક્ષ્યોને નિશાન બનાવ્યા."
સીડીએસ જનરલ ચૌહાણે ખુલાસો કર્યો કે ભારતે 7, 8 અને 10 મેના રોજ મોટા પાયે જવાબી કાર્યવાહી કરી અને પાકિસ્તાનના હવાઈ મથકોને ઊંડાણપૂર્વક નિશાન બનાવ્યા. તેમણે કહ્યું, "અમે પાકિસ્તાનની હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલીમાં ઘૂસીને ચોક્કસ હુમલો કર્યો. 10 મેના રોજ, અમે તમામ પ્રકારના વિમાનો અને શસ્ત્રોનો ઉપયોગ કર્યો." ઉલ્લેખનીય છે કે ભારતીય દળોએ પહેલાથી જ જાણ કરી હતી કે તેના ડ્રોન અને મિસાઇલોએ પાકિસ્તાનના ઓછામાં ઓછા આઠ હવાઈ મથકોને નિશાન બનાવ્યા હતા, જેમાંથી પાકિસ્તાને પણ કેટલાક હવાઈ મથકોને નુકસાન થયાનું સ્વીકાર્યું હતું, જોકે તેણે નુકસાન ઓછું હોવાનો દાવો કર્યો હતો.
પરમાણુ યુદ્ધનો ભય નહોતો, ચીનનો સીધો ટેકો નહીં:
જનરલ અનિલ ચૌહાણે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે સંઘર્ષ ક્યારેય પરમાણુ યુદ્ધની નજીક નહોતો આવ્યો. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે પાકિસ્તાન સાથે વાતચીતની લાઇન હંમેશા ખુલ્લી હતી, જેનાથી પરિસ્થિતિ નિયંત્રણમાં રાખવામાં મદદ મળી. તેમણે કહ્યું, "હું વ્યક્તિગત રીતે માનું છું કે પરંપરાગત લશ્કરી કાર્યવાહી અને પરમાણુ શસ્ત્રોના ઉપયોગ વચ્ચે ઘણો અવકાશ છે. બંને દેશોના લશ્કરી નેતૃત્વએ સમગ્ર સંઘર્ષ દરમિયાન સમજદારીપૂર્વક અને જવાબદારીપૂર્વક વર્તન કર્યું, જેના કારણે તણાવ હોવા છતાં પરિસ્થિતિ નિયંત્રણની બહાર ન ગઈ."
ચીનના સંભવિત હસ્તક્ષેપ વિશે પૂછવામાં આવતા, ચૌહાણે કહ્યું કે સંઘર્ષ દરમિયાન ભારતને ચીન તરફથી કોઈપણ પ્રકારનો લશ્કરી પડકાર મળ્યો નથી. તેમણે કહ્યું, "22 એપ્રિલથી આપણી ઉત્તરીય સરહદ પર કોઈ અસામાન્ય પ્રવૃત્તિ જોવા મળી નથી." ચીને પાકિસ્તાનને સેટેલાઇટ છબીઓ કે રીઅલ-ટાઇમ ગુપ્ત માહિતી પૂરી પાડી હોવાની શક્યતા અંગે, ચૌહાણે કહ્યું કે આવી માહિતી હવે વ્યાપારી રીતે ઉપલબ્ધ છે અને તે ફક્ત ચીન તરફથી જ નહીં, અન્ય સ્ત્રોતોમાંથી પણ મેળવી શકાય છે. આ નિવેદનો ભારતીય સેનાની પરિપક્વતા અને વ્યૂહાત્મક સૂઝ દર્શાવે છે.