નવી દિલ્હી : ભારતે આતંકવાદ સામે સજ્જડ પ્રહાર કર્યા બાદ હવે ભવિષ્યમાં કોઈપણ કટોકટીની સ્થિતિનો સામનો કરવા માટે કમર કસી છે. આના ભાગરૂપે, દેશના છ સરહદી રાજ્યો – ગુજરાત, રાજસ્થાન, પંજાબ, હરિયાણા, ચંદીગઢ અને જમ્મુ-કાશ્મીર – માં 'ઓપરેશન શીલ્ડ' હેઠળ વ્યાપક મોક ડ્રિલ ચાલી રહી છે. આ મોક ડ્રિલ સાંજે 5 વાગ્યાથી રાત્રે 9 વાગ્યા સુધી ચાલે છે, અને કેટલીક જગ્યાએ તો બ્લેકઆઉટ ડ્રિલ પણ કરવામાં આવી રહી છે, જેમાં સમગ્ર વિસ્તારની વીજળી અને રોશની બંધ કરી દેવામાં આવે છે. ભારતમાં ચાલી રહેલી આ સઘન કવાયતથી પાકિસ્તાનમાં ડરનો માહોલ સર્જાયો છે.
મોક ડ્રિલનો હેતુ: તત્પરતા અને તાલમેલનું પરીક્ષણ:
આ મોક ડ્રિલનો મુખ્ય હેતુ સરહદ પારથી થતા હુમલાઓ અથવા આતંકવાદી ઘટનાઓ જેવી સંભવિત કટોકટીના સમયે સુરક્ષા, સ્વાસ્થ્ય અને આપત્તિ વ્યવસ્થાપન વિભાગોની તત્પરતા અને પ્રતિક્રિયાનું પરીક્ષણ કરવાનો છે. આ સાથે જ, નાગરિકોમાં જાગૃતિ લાવવાનો પણ એક મહત્વનો ઉદ્દેશ્ય છે.
રાજ્યવાર મોક ડ્રિલની ઝલક:
 * જમ્મુ-કાશ્મીર: અનેક જિલ્લાઓમાં સુરક્ષા દળોએ એર સ્ટ્રાઈક અને બ્લેકઆઉટ ડ્રિલ કરી. જમ્મુમાં રાત્રે 8 વાગ્યાથી સંપૂર્ણ વીજળી બંધ કરી દેવામાં આવી હતી, જ્યારે અખનૂરમાં એર સ્ટ્રાઈક જેવી સ્થિતિનો અભ્યાસ થયો.
 * ગુજરાત: પાટણ અને વલસાડમાં પણ હવાઈ હુમલાઓની મોક ડ્રિલ થઈ, જેમાં સાયરન વગાડવામાં આવ્યા અને આગ લાગવાનું નાટક કરવામાં આવ્યું. ફસાયેલા લોકોને રેસ્ક્યુ ટીમો દ્વારા બચાવવામાં આવ્યા.
 * રાજસ્થાન: જયપુરમાં પણ અચાનક ધમાકા અને ગોળીબારની મોક ડ્રિલ થઈ, જેમાં લોકોમાં નાસભાગ મચી, અને SDRF (સ્ટેટ ડિઝાસ્ટર રિસ્પોન્સ ફોર્સ) તથા મેડિકલ ટીમોએ ત્વરિત રાહત કાર્ય કર્યું.
 * હરિયાણા, પંજાબ અને ચંદીગઢ: આ રાજ્યોમાં પણ સાંજથી રાત સુધી બ્લેકઆઉટ ડ્રિલ થઈ, અને સંબંધિત સુરક્ષા ટીમોને સંપૂર્ણપણે એલર્ટ રાખવામાં આવી. ચંદીગઢમાં એર સ્ટ્રાઈક ડ્રિલ દરમિયાન 20 ઘાયલ લોકોને સામુદાયિક કેન્દ્રમાં લાવવામાં આવ્યા અને તેમનો ઈલાજ કરવામાં આવ્યો. આ સાથે જ 30 યુનિટ રક્ત અને વધારાની તબીબી સુવિધાઓ પણ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી.
વિવિધ એજન્સીઓનો સંયુક્ત પ્રયાસ:
આ મોક ડ્રિલમાં પોલીસ, ફાયર બ્રિગેડ, સિવિલ ડિફેન્સ, મેડિકલ ટીમો, નાગરિક સુરક્ષા સ્વયંસેવકો, હોમગાર્ડ, NCC, NSS અને અન્ય સંગઠનોએ સક્રિયપણે ભાગ લીધો. આ અભ્યાસો હવાઈ હુમલા, ડ્રોન અને મિસાઈલ હુમલાઓથી બચાવ, સાયરન વગાડવા અને અલગ-અલગ વિભાગો વચ્ચે બહેતર તાલમેલ પર આધારિત હતા. જમ્મુના અખનૂર વિસ્તારમાં પણ SDRF, સિવિલ ડિફેન્સ, ફાયર બ્રિગેડ અને સ્વાસ્થ્ય વિભાગે મળીને મોક ડ્રિલ કરી, જે દર્શાવે છે કે 'ઓપરેશન સિંદૂર' દરમિયાન પણ આ ટીમોએ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી.
મોક ડ્રિલ અને બ્લેકઆઉટનું મહત્વ:
 * મોક ડ્રિલ: આ એક પ્રકારનો અભ્યાસ છે જેમાં કટોકટીની સ્થિતિ (જેમ કે હુમલો અથવા આતંકવાદી ઘટના) થાય તો અધિકારીઓ અને સામાન્ય લોકો કેટલી ઝડપથી અને યોગ્ય રીતે પ્રતિક્રિયા આપી શકે તે જાણવામાં આવે છે. આમાં સાયરન વગાડવા, લોકોને સુરક્ષિત જગ્યાએ લઈ જવા, ઘાયલ લોકોને બચાવવા અને તબીબી સહાય આપવાનો સમાવેશ થાય છે.
 * બ્લેકઆઉટ અભ્યાસ: આમાં કોઈ વિસ્તારની સંપૂર્ણ વીજળી અને રોશની નિર્ધારિત સમય સુધી બંધ કરી દેવામાં આવે છે, જેથી જો દુશ્મન હુમલો કરે તો તેને વિસ્તારનો ખ્યાલ ન આવે અને લક્ષ્ય નક્કી કરવામાં મુશ્કેલી પડે. આ ખાસ કરીને રાત્રિ દરમિયાન થાય છે અને તેનાથી સુરક્ષા દળોની તત્પરતા પણ ચકાસવામાં આવે છે.
ભારતની આ સજ્જતા સરહદ પારથી આવતા કોઈપણ ખતરાનો સામનો કરવા માટે દેશ કેટલો તૈયાર છે તેનો સ્પષ્ટ સંદેશ આપે છે.