નવી દિલ્હી: ભારતના અવકાશ કાર્યક્રમમાં એક સુવર્ણ પ્રકરણ ઉમેરાવા જઈ રહ્યું છે! ૧૯૮૪માં રાકેશ શર્માની ઐતિહાસિક અવકાશયાત્રાના ચાર દાયકા પછી, ભારતના શુભાંશુ શુક્લા અવકાશમાં જનાર બીજા ભારતીય બનવા માટે સજ્જ છે. તેઓ ૮ જૂનના રોજ ફ્લોરિડાના કેનેડી સ્પેસ સેન્ટર ખાતેથી SpaceX ના ફાલ્કન-૯ રોકેટ દ્વારા Axiom Space ના ચોથા વાણિજ્યિક મિશન (Axiom-4) હેઠળ ઇન્ટરનેશનલ સ્પેસ સ્ટેશન (ISS) માટે ઉડાન ભરશે.
આ લોન્ચ ભારતીય સમયાનુસાર સાંજે ૬:૪૧ વાગ્યે કે તે પછી થશે. શુભાંશુ શુક્લા Axiom-4 મિશન માટે પાયલોટ તરીકેની ભૂમિકા ભજવશે. તેમના સિવાય, પોલેન્ડના સ્લાવોઝ ઉઝનાન્સ્કી-વિસ્ન્યુસ્કી અને હંગેરીના ટિબોર કાપુ પણ આ મિશનના ક્રૂનો ભાગ છે, જે આ બંને યુરોપિયન દેશો માટે ઇતિહાસમાં ISS સુધીની પ્રથમ યાત્રા દર્શાવે છે. અનુભવી યુએસ અવકાશયાત્રી પેગી વ્હીટસન Axiom-4 મિશનના કમાન્ડર હશે.
અવકાશમાં ૧૪ દિવસ અને વિશિષ્ટ પ્રયોગો:
જાન્યુઆરીમાં એક પત્રકાર પરિષદમાં 'શુક્સ' ના હુલામણા નામથી ઓળખાતા શુભાંશુ શુક્લાએ પોતાનો ઉત્સાહ વ્યક્ત કરતા કહ્યું હતું કે, "હું માઇક્રોગ્રેવિટીમાં જઈને અને અવકાશયાત્રાનો જાતે અનુભવ કરવા માટે ખરેખર ઉત્સાહિત છું." એકવાર ISS પર પહોંચ્યા પછી, અવકાશયાત્રીઓ ભ્રમણકક્ષામાં આવેલી પ્રયોગશાળામાં ૧૪ દિવસ સુધી વિજ્ઞાન, આઉટરીચ અને વાણિજ્યિક પ્રવૃત્તિઓ હાથ ધરવાની યોજના ધરાવે છે. આ Ax-4 ના અવકાશયાત્રીઓ ૩૧ દેશોનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા લગભગ ૬૦ વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસો અને પ્રવૃત્તિઓ કરશે.
શુભાંશુ શુક્લા ખાસ કરીને ફૂડ અને પોષણ-સંબંધિત પ્રયોગો હાથ ધરશે, જે ISRO (ઇન્ડિયન સ્પેસ રિસર્ચ ઓર્ગેનાઇઝેશન) અને DBT (ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ બાયોટેકનોલોજી) વચ્ચેના સહયોગથી NASA ના સમર્થનથી વિકસાવવામાં આવ્યા છે. આ પ્રયોગોનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ભવિષ્યની લાંબા ગાળાની અવકાશ યાત્રા માટે મહત્વપૂર્ણ અવકાશ પોષણ અને આત્મનિર્ભર જીવન સહાયક પ્રણાલીઓમાં અગ્રણી બનવાનો છે.
ISRO એ શુક્લા માટે સાત પ્રયોગોની શ્રેણી તૈયાર કરી છે, જેમાં ISS પર ભારત-કેન્દ્રિત ખોરાક પર પ્રયોગો, જેમ કે માઇક્રોગ્રેવિટી પરિસ્થિતિઓમાં મેથી અને મગને અંકુરિત કરવાનો સમાવેશ થાય છે. શુક્લા બીજને મેક્રોબાયોટિક પરિસ્થિતિઓમાં પણ ખુલ્લા પાડશે અને તેમને પૃથ્વી પર પાછા લાવશે જ્યાં તેમનું વાવેતર ફક્ત એક જ વાર નહીં, પરંતુ પેઢીઓ સુધી કરવામાં આવશે. તેઓ NASA ના માનવ સંશોધન કાર્યક્રમ માટે આયોજિત પાંચ સંયુક્ત અભ્યાસોમાં પણ ભાગ લેશે.
૧.૪ અબજ લોકોની યાત્રા અને ગગનયાન સાથે જોડાણ:
શુક્લાએ જાન્યુઆરીમાં જણાવ્યું હતું કે તેઓ ISS પરના તેમના અનુભવોને ચિત્રો અને વીડિયો દ્વારા પણ કેપ્ચર કરવાની યોજના ધરાવે છે, જે ઘરે 'ભારતવાસીઓ' સાથે શેર કરી શકાય. "હું ઇચ્છું છું કે તેઓ મારી આંખો દ્વારા આ રોમાંચક અનુભવને શેર કરે, કારણ કે હું ખરેખર માનું છું કે, અવકાશમાં મુસાફરી કરતા એક વ્યક્તિ તરીકે પણ, આ ૧.૪ અબજ લોકોની યાત્રા છે," તેમણે ઉમેર્યું.
તેમણે જણાવ્યું કે ૧૪-દિવસના મિશન દરમિયાન તેઓ દેશના વિવિધ ભાગોમાંથી અમુક વસ્તુઓ ISS પર પોતાની સાથે લઈ જવાની યોજના ધરાવે છે અને અવકાશમાં સાથી અવકાશયાત્રીઓને ભારતીય ભોજન પીરસવાની પણ આશા વ્યક્ત કરી હતી. Axiom Mission 4 નો અનુભવ ૨૦૨૭ માં આયોજિત ગગનયાન મિશનમાં ખૂબ સારી રીતે ઉપયોગી થશે. ISRO Axiom-4 મિશન પાછળ ₹૫૫૦ કરોડનો ખર્ચ કરી રહ્યું છે, જે ભારતના અવકાશ ક્ષેત્રે વધતા મહત્વાકાંક્ષી પગલાંને દર્શાવે છે.