ઇસતંબુલ, 03 જૂન 2025: યુક્રેન અને રશિયા વચ્ચેના ત્રણ વર્ષથી ચાલી રહેલા ભીષણ યુદ્ધમાં એક માનવીય, છતાં હૃદયદ્રાવક કરાર સામે આવ્યો છે. બંને પક્ષો યુદ્ધમાં માર્યા ગયેલા 6,000 સૈનિકોના મૃતદેહોની અદલાબદલી કરવા સંમત થયા છે. આ કરાર સોમવારે તુર્કીમાં યોજાયેલી નવીનતમ શાંતિ વાર્તા દરમિયાન થયો હતો, જ્યાં બંને પક્ષો એક કલાકથી વધુ સમય સુધી મળ્યા હતા, તેમ યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ વોલોડીમિર ઝેલેન્સકી અને રશિયન રાજ્ય મીડિયાએ જણાવ્યું હતું.
જોકે, મૃતદેહની અદલાબદલીના કરાર સિવાય, આ વાર્તામાં શાંતિ પ્રયાસોમાં કોઈ મોટી સફળતા મળી નથી.
યુક્રેનનો ઐતિહાસિક ડ્રોન હુમલો: રશિયન હવાઈ શક્તિને મોટો ફટકો
આ શાંતિ વાર્તા પહેલા અને દરમિયાન પણ યુદ્ધભૂમિ પર તણાવ ચરમસીમા પર હતો. સપ્તાહના અંતે થયેલા શ્રેણીબદ્ધ હુમલાઓએ યુદ્ધ સમાપ્ત કરવાના કોઈપણ પ્રયાસો માટેની આશાઓને નબળી પાડી હતી. કિવના અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે, રવિવારે એક આશ્ચર્યજનક ડ્રોન હુમલામાં રશિયાની અંદર ઊંડે સુધી આવેલા હવાઈ મથકો પર 40 થી વધુ યુદ્ધવિમાનોને નુકસાન થયું અથવા તેનો નાશ થયો. આમાં દૂરના આર્કટિક, સાઇબેરીયન અને દૂર પૂર્વના પ્રદેશોનો પણ સમાવેશ થાય છે, જે યુક્રેનથી 7,000 કિલોમીટર (4,300 માઇલ) થી વધુ દૂર છે.
યુક્રેનની સુરક્ષા સેવાના વડા Vasyl Maliuk, જેમણે આ હુમલાનું આયોજન કર્યું હતું, તેમણે જણાવ્યું હતું કે, આ જટિલ અને અભૂતપૂર્વ દરોડો, જે ત્રણ સમય ઝોનમાં એકસાથે થયો હતો, તેને તૈયાર કરવામાં દોઢ વર્ષથી વધુ સમય લાગ્યો હતો અને તે "રશિયાની લશ્કરી શક્તિ માટે એક મોટો તમાચો" હતો. ઝેલેન્સકીએ તેને "શાનદાર ઓપરેશન" ગણાવ્યું જે ઇતિહાસમાં સ્થાન મેળવશે. યુક્રેનના અધિકારીઓ અનુસાર, આ ઓપરેશને મોસ્કોના વ્યૂહાત્મક બોમ્બર ફ્લીટના લગભગ ત્રીજા ભાગનો નાશ કર્યો અથવા તેને ગંભીર નુકસાન પહોંચાડ્યું.
રવિવારે રશિયાએ 2022 માં પૂર્ણ-સ્કેલ આક્રમણ પછી યુક્રેન પર સૌથી વધુ ડ્રોન - 472 - છોડ્યા હતા, તેમ યુક્રેનની વાયુસેનાએ જણાવ્યું હતું, જે હવાઈ સંરક્ષણને overwhelming કરવાનો એક સ્પષ્ટ પ્રયાસ હતો. આ તાજેતરમાં યુક્રેનના નાગરિક વિસ્તારોમાં હુમલાઓના વધતા અભિયાનનો એક ભાગ હતો.
શાંતિ વાર્તા: કેદીઓની અદલાબદલી અને બાળકોનો મુદ્દો
તુર્કીના વિદેશ મંત્રી Hakan Fidan એ ઇસ્તંબુલના સિરાગન પેલેસમાં યોજાયેલી શાંતિ વાર્તાની અધ્યક્ષતા કરી હતી. ઝેલેન્સકીએ લિથુઆનિયામાં જણાવ્યું હતું કે, ઇસ્તંબુલની બેઠક પછી યુદ્ધકેદીઓની નવી રિલીઝની તૈયારી કરવામાં આવી રહી છે. 16 મેના રોજ યોજાયેલી અગાઉની સીધી વાર્તાઓમાં પણ કેદીઓની અદલાબદલી થઈ હતી, જેમાં બંને પક્ષે 1,000 કેદીઓની અદલાબદલી કરવામાં આવી હતી.
યુક્રેને રશિયાને એવા બાળકોની સત્તાવાર સૂચિ પણ સોંપી છે જેને તે બળજબરીથી દેશનિકાલ કરવામાં આવ્યા હોવાનું જણાવે છે અને તેમને પરત લાવવાની માંગ કરે છે, તેમ ઝેલેન્સકીના કાર્યાલયના વડા Andriy Yermak એ જણાવ્યું હતું.
યુએસ પ્રમુખ ટ્રમ્પની નિરાશા અને વૈશ્વિક અસરો
આ વાર્તાનો હેતુ બંને પક્ષોના યુદ્ધવિરામની શરતોની ચર્ચા કરવાનો હતો, તેમ Fidan એ જણાવ્યું હતું, અને ઉમેર્યું હતું કે "સમગ્ર વિશ્વની નજર અહીં તમારી વાતચીત અને ચર્ચાઓ પર કેન્દ્રિત છે." યુએસ-નેતૃત્વ હેઠળના બંને પક્ષોને યુદ્ધવિરામ સ્વીકારવા દબાણ કરવાના પ્રયાસો અત્યાર સુધી નિષ્ફળ રહ્યા છે. યુક્રેને તે પગલું સ્વીકાર્યું, પરંતુ ક્રેમલિને તેને અસરકારક રીતે નકારી કાઢ્યું.
વોશિંગ્ટન સ્થિત થિંક ટેન્ક ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર ધ સ્ટડી ઓફ વોરએ રવિવારે જણાવ્યું હતું કે, "રશિયા વાટાઘાટોમાં વિલંબ કરવાનો અને યુદ્ધને લંબાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે જેથી યુદ્ધભૂમિ પર વધારાના લાભ મેળવી શકાય." સતત ચાલી રહેલી લડાઈએ યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના યુદ્ધને ઝડપથી સમાપ્ત કરવાના લક્ષ્યને નિરાશ કર્યું છે. એક અઠવાડિયા પહેલા, તેમણે પુતિન પ્રત્યે અધીરાઈ વ્યક્ત કરી હતી કારણ કે મોસ્કોએ ત્રીજી સીધી રાત માટે કિવ અને અન્ય યુક્રેનિયન શહેરો પર ડ્રોન અને મિસાઇલો વરસાવ્યા હતા. ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર કહ્યું હતું કે પુતિન "સંપૂર્ણપણે પાગલ થઈ ગયા છે!"
યુદ્ધભૂમિ પરની પરિસ્થિતિ અને ભવિષ્યની અપેક્ષાઓ
યુક્રેને દૂરના રશિયન હવાઈ મથકોને નિશાન બનાવ્યા પછી જીતનો ઉત્સાહ અનુભવ્યો હતો. સત્તાવાર રશિયન પ્રતિભાવ મર્યાદિત હતો, જેમાં રાજ્ય-નિયંત્રિત ટેલિવિઝન પર આ હુમલાને ઓછું કવરેજ મળ્યું હતું. ઝેલેન્સકીએ જણાવ્યું હતું કે ક્રેમલિન માટેના આ આંચકા તેને વાટાઘાટના ટેબલ પર લાવવામાં મદદ કરશે, ભલે તે યુદ્ધભૂમિ પર ઉનાળાની આક્રમકતા ચાલુ રાખે.
લગભગ 1,000 કિલોમીટર (620 માઇલ) લાંબી ફ્રન્ટ લાઇન પર ભીષણ લડાઈ ચાલુ રહી છે, અને બંને પક્ષોએ એકબીજાના પ્રદેશ પર ઊંડા હુમલા કર્યા છે. રશિયન દળોએ યુક્રેનના દક્ષિણી ખેરસન પ્રદેશ પર બોમ્બમારો કર્યો, જેમાં ત્રણ લોકો માર્યા ગયા અને બે બાળકો સહિત 19 અન્ય ઘાયલ થયા, તેમ પ્રાદેશિક અધિકારીઓએ સોમવારે જણાવ્યું હતું. ઉપરાંત, દક્ષિણ શહેર ઝાપોરીઝ્ઝિયાની આસપાસ મિસાઇલ હુમલો અને બોમ્બમારામાં પાંચ લોકો માર્યા ગયા અને નવ અન્ય ઘાયલ થયા, તેમ અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું.
આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે, યુદ્ધના પરિણામો, તેમજ વેપાર તણાવને કારણે સોમવારે એશિયન શેરના ભાવ ઘટ્યા હતા જ્યારે તેલના ભાવમાં ઉછાળો જોવા મળ્યો હતો. આ પરિસ્થિતિ દર્શાવે છે કે યુક્રેન-રશિયા યુદ્ધની અસર માત્ર બે દેશો પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ તેની વૈશ્વિક આર્થિક અને રાજકીય અસરો પણ જોવા મળી રહી છે.