સ્ટેનલી : અમેરિકાના આઇડાહો રાજ્યમાં આવેલા સ્ટેનલી નામના એક નાના શહેરમાં છેલ્લા 24 કલાકમાં 12 ભૂકંપના આંચકા અનુભવાયા છે, જેના કારણે સ્થાનિકોમાં ચિંતાનો માહોલ છે. યુએસ જીઓલોજિકલ સર્વે (USGS) એ સ્ટેનલી નજીક અસામાન્ય સિસ્મિક પ્રવૃત્તિ શોધી કાઢી છે. આ શહેર 1860 અને 1870ના દાયકા દરમિયાન ગોલ્ડ રશમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી ચૂક્યું છે.
ભૂકંપનું ઝુંડ અને 'સ્લીપિંગ જાયન્ટ'નું જોખમ
પહેલો ભૂકંપ રવિવારે સાંજે 4:33 વાગ્યે (ET) આવ્યો હતો, જ્યારે સૌથી તાજેતરનો આંચકો આજે બપોરે 2:17 વાગ્યે નોંધાયો હતો. આ ભૂકંપની તીવ્રતા 2.5 થી 3.4 ની વચ્ચે હતી. મિશિગન ટેક યુનિવર્સિટીના જણાવ્યા અનુસાર, 2.5 થી 5.4 ની તીવ્રતાના ભૂકંપ સામાન્ય રીતે લોકોને અનુભવાય છે અને તેનાથી નાનું નુકસાન થઈ શકે છે. જોકે, રાહતની વાત એ છે કે આ ભૂકંપના ઝુંડથી કોઈ નુકસાન થયું હોવાના અહેવાલ નથી.
આ ભૂકંપનું કેન્દ્ર સોટૂથ ફોલ્ટની નજીક છે, જે મધ્ય આઇડાહોમાંથી પસાર થતી 40 માઇલ લાંબી ફોલ્ટ લાઇન છે. આ ફોલ્ટ ભૌગોલિક રીતે અત્યંત પ્રાચીન છે, પરંતુ તેની સ્પષ્ટ ઓળખ 2010 માં જ થઈ હતી. વૈજ્ઞાનિકોએ સોટૂથ ફોલ્ટને "સ્લીપિંગ જાયન્ટ" ગણાવ્યો છે, કારણ કે તે લાંબા સમય સુધી સુષુપ્ત રહે છે પરંતુ જ્યારે તે જાગૃત થાય છે ત્યારે વિનાશક ભૂકંપ સર્જવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. નિષ્ણાતોનો અંદાજ છે કે આ ફોલ્ટ 7.0 કે તેથી વધુ તીવ્રતાના ભૂકંપ પેદા કરી શકે છે, જે સેંકડો માઇલ દૂર ગંભીર ધ્રુજારી અને નુકસાન પહોંચાડવા માટે પૂરતા શક્તિશાળી છે.
2020 નો વિનાશક ભૂકંપ અને સ્ટેનલી લેકની તબાહી
સોટૂથ ફોલ્ટે 2020 માં 6.5 ની તીવ્રતાના ભૂકંપ પછી રાષ્ટ્રીય ધ્યાન ખેંચ્યું હતું. આ ભૂકંપ આઇડાહોના તાજેતરના ઇતિહાસમાં સૌથી મોટા ભૂકંપમાંથી એક હતો, જે ઘણા રાજ્યોમાં અનુભવાયો હતો અને જેના આફ્ટરશોક ત્રણ મહિના સુધી અનુભવાયા હતા. આ ભૂકંપ પછી, સ્ટેનલી લેકના લોકપ્રિય બીચ – એક લોકપ્રિય માછીમારી અને તરવાનું સ્થળ – શક્તિશાળી ધ્રુજારીને કારણે તૂટી પડ્યો હતો.
USGS એ જણાવ્યું હતું કે, "ભૂકંપની સૌથી નાટકીય અસરોમાંની એક સ્ટેનલી લેક ખાતે લિક્વિફેક્શન હતી. જમીનની ધ્રુજારી છૂટા, પાણીથી ભરાયેલા કાંપને નબળા પાડી શકે છે, જેના કારણે તે લગભગ પ્રવાહીની જેમ વર્તે છે." સ્ટેનલી લેક ખાતે, ઇનલેટ પ્રવાહ નજીકનો રેતાળ વિસ્તાર લિક્વિફેક્શનને કારણે નાટકીય રીતે નીચે ગયો. "ઇનલેટ પ્રવાહ ડેલ્ટા ખાતેનો એક લોકપ્રિય બીચ સંપૂર્ણપણે ગાયબ થઈ ગયો, અને કિનારે મોટી તિરાડો અને રેતીના ઉભરાઓ બન્યા." આ ઘટનાથી હિમપ્રપાત, કાટમાળ સ્લાઇડ્સ અને ખડક પતનો પણ થયા હતા. ઓછામાં ઓછા છ આસપાસના રાજ્યોમાંથી 47,000 થી વધુ લોકોએ ધ્રુજારી અનુભવી હોવાના અહેવાલ આપ્યા હતા, જેમાં મોન્ટાના, વોશિંગ્ટન, ઉટાહ, નેવાડા, ઓરેગોન અને દક્ષિણ કેનેડાના ભાગોનો સમાવેશ થાય છે.
ટેકટોનિક પ્લેટ્સ અને ભવિષ્યનો અભ્યાસ
મોટાભાગના ભૂકંપ ટેકટોનિક પ્લેટોની સતત ગતિવિધિને કારણે થાય છે, જે ગ્રહની સપાટી બનાવે છે અને પૃથ્વીના મેન્ટલની ટોચ પર ફરે છે. જેમ જેમ ટેકટોનિક પ્લેટો ધીમે ધીમે એકબીજા સામે ફરે છે, તેમ તેમ તેમની ધાર ઘર્ષણને કારણે અટકી શકે છે અને તાણ વધે છે. જ્યારે તે તાણ ઘર્ષણ પર કાબુ મેળવે છે, ત્યારે પ્લેટો સરકી જાય છે, જેનાથી ઊર્જા મુક્ત થાય છે જે પૃથ્વીના પોપડા દ્વારા તરંગોમાં ફેલાય છે અને સપાટી પર ધ્રુજારી પેદા કરે છે.
સોટૂથ ફોલ્ટ લાખો વર્ષ જૂનો હોવાનું મનાય છે અને તે પશ્ચિમ યુએસમાં બેસિન અને રેન્જ પ્રાંતને આકાર આપનાર મોટા ટેકટોનિક પ્રક્રિયાનો એક ભાગ છે. ભૂકંપ પછી, વૈજ્ઞાનિકોએ સોટૂથ ફોલ્ટનો વિગતવાર નકશો બનાવવા માટે નવા લિડર ડેટાનો ઉપયોગ કર્યો, જેના પરથી જાણવા મળ્યું કે ફોલ્ટ ખરેખર ઘણા તૂટેલા વિભાગોનો બનેલો છે. આ નકશાનો ઉપયોગ કરીને, સંશોધકોએ ભૂતકાળના ભૂકંપનો અભ્યાસ કરવા માટે ફોલ્ટ પર ખાઈ ખોદવા માટે સ્થળો પસંદ કર્યા. એક ખાઈમાં, ભૂસ્તરશાસ્ત્રીઓએ લગભગ 9,000 વર્ષ પહેલાં આવેલા ભૂકંપના સંકેતો શોધી કાઢ્યા. ફોલ્ટના સંપૂર્ણ ભૂકંપ ઇતિહાસને વધુ સારી રીતે સમજવામાં મદદ કરવા માટે વધુ ખાઈઓનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. સ્ટેનલીમાં આવેલા આ તાજેતરના આંચકા વૈજ્ઞાનિકોને "સ્લીપિંગ જાયન્ટ" ના વર્તનને વધુ ઊંડાણપૂર્વક સમજવામાં મદદ કરશે.