નવી દિલ્હી : ભારતના ભવિષ્યના આર્થિક પાયાને વધુ મજબૂત બનાવવા અને વૈશ્વિક સ્તરે ભારતની શાખ વધારવા માટે પ્રધાનમંત્રી કાર્યાલય (PMO) એ એક ક્રાંતિકારી પહેલ કરી છે. PMO દ્વારા ભારતીય સલાહકાર કંપનીઓના વિકાસને વેગ આપવા માટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બેઠક યોજવામાં આવી હતી. આ બેઠકનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એવી ભારતીય સલાહકાર કંપનીઓ તૈયાર કરવાનો છે જે કદ, ક્ષમતાઓ અને પ્રભાવમાં વૈશ્વિક 'મોટી ૪' - ડેલોઇટ, PwC, EY અને KPMG - સાથે સ્પર્ધા કરી શકે.
ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક અને તેનો હેતુ:
વડાપ્રધાનના મુખ્ય સચિવ પી.કે. મિશ્રાની અધ્યક્ષતામાં આયોજિત આ બેઠકમાં સરકારના મુખ્ય સચિવો એકઠા થયા હતા, જેણે મજબૂત સ્થાનિક સલાહકાર ક્ષમતા નિર્માણના વ્યૂહાત્મક મહત્વ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આ બેઠકમાં કોર્પોરેટ બાબતોના સચિવ દીપ્તિ ગૌર મુખર્જી, મહેસૂલ સચિવ અરવિંદ શ્રીવાસ્તવ, નાણાકીય સેવાઓ વિભાગના સચિવ એમ નાગરાજુ, આર્થિક બાબતો વિભાગના સચિવ અજય સેઠ અને પ્રધાનમંત્રીના આર્થિક સલાહકાર પરિષદના સભ્ય સંજીવ સાન્યાલ (EAC-PM) જેવા દિગ્ગજ અધિકારીઓએ ભાગ લીધો હતો.
આ અધિકારીઓએ સાથે મળીને ભારતીય સલાહકાર કંપનીઓને વૈશ્વિક મોટી ૪ કંપનીઓના કદ અને પહોંચ સાથે કેવી રીતે ઉછેરવી અને સ્કેલ કરવી તે અંગે વિસ્તૃત ચર્ચા કરી. સલાહકાર ક્ષેત્રમાં સ્થાનિક ક્ષમતાઓનું નિર્માણ કરવાના વિચારો વૈશ્વિક અગ્રણી કંપનીઓના વર્ચસ્વને ઘટાડવાના સરકારના દબાણને કારણે આવે છે.
વૈશ્વિક વર્ચસ્વ સામે સ્વદેશી સંકલ્પ:
હાલમાં, ભારતમાં સલાહકાર અને સલાહકાર બજાર પર વૈશ્વિક દિગ્ગજોનું ભારે પ્રભુત્વ છે. તેઓ માત્ર નફાકારક સરકારી કરારોનો નોંધપાત્ર હિસ્સો જ નહીં, પરંતુ તેમની સલાહકાર ભૂમિકાઓ દ્વારા નીતિ અમલીકરણને પણ પ્રભાવિત કરે છે. જોકે, મજબૂત, સ્વદેશી સમકક્ષનો અભાવ એ છે કે ભારત ઘણીવાર વ્યૂહાત્મક સલાહકાર, ઓડિટ, કર સલાહકાર અને શાસન તથા આર્થિક વિકાસ માટે મહત્વપૂર્ણ અન્ય સેવાઓ માટે વિદેશી કંપનીઓ પર નિર્ભર રહે છે.
ભારતીય 'મોટી ૪' કંપનીઓના નિર્માણ પર સરકારનું ધ્યાન અનેક ઉદ્દેશ્યો પર આધારિત છે:
 * ઘરેલુ ક્ષમતાઓમાં વધારો: ઊંડા સ્થાનિક જ્ઞાન અને વૈશ્વિક ધોરણો ધરાવતી કંપનીઓ વિકસાવવી.
 * સ્કેલિંગ ક્ષમતા: જટિલ સલાહકાર આદેશોને સંભાળી શકે તેવી મોટી, વધુ વૈવિધ્યસભર કંપનીઓ બનાવવી, બહુરાષ્ટ્રીય કંપનીઓ પર નિર્ભરતા ઘટાડવી.
 * ભારતીય કુશળતાને પ્રોત્સાહન: ભારતીય કંપનીઓને સરકારી કરારો માટે આક્રમક રીતે બોલી લગાવવા પ્રોત્સાહિત કરવી.
 * આર્થિક સાર્વભૌમત્વને મજબૂત બનાવવું: નીતિ અને શાસનના સંવેદનશીલ ક્ષેત્રોમાં વિદેશી સલાહકારો પર નિર્ભરતા ઘટાડવી.
 * પ્રતિભા જાળવી રાખવી: ભારતીય પ્રતિભાઓને દેશમાં જ ઉચ્ચ સ્તરીય તકો પૂરી પાડવી.
આગળના પગલાં અને ઉદ્યોગ જોડાણ:
નોંધનીય છે કે, આ પ્રારંભિક ઉચ્ચ-સ્તરીય બેઠકમાં હાલની કોઈપણ ભારતીય સલાહકાર કંપનીઓ અથવા ખાનગી સલાહકારો સામેલ નહોતા. સૂત્રો અનુસાર, પીએમઓ ટૂંક સમયમાં મુખ્ય ખાનગી ખેલાડીઓને ફોલો-અપ ચર્ચાઓમાં ભાગ લેવા માટે આમંત્રિત કરવાની યોજના ધરાવે છે, જે આ વિઝનની આસપાસ વ્યાપક-આધારિત ગઠબંધન બનાવવાના ઇરાદાનો સંકેત આપે છે.
સરકાર સ્થાનિક કંપનીઓને ઝડપથી વિકાસ કરવામાં મદદ કરવા માટે નિયમનકારી સમર્થન, પ્રોત્સાહનો અને ક્ષમતા-નિર્માણ પહેલ સહિત વિવિધ નીતિગત પગલાંની શોધ કરે તેવી અપેક્ષા છે. આ વ્યાપક 'આત્મનિર્ભર ભારત' એજન્ડા સાથે સુસંગત છે, જેનો હેતુ મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રોમાં સ્વદેશી ઉદ્યોગોને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.
નિષ્ણાતનો દ્રષ્ટિકોણ:
નાંગિયા એન્ડ કંપની એલએલપીના સ્થાપક અને મેનેજિંગ પાર્ટનર રાકેશ નાંગિયા કહે છે: "નીતિ સહાય, નિયમનકારી ગતિ અને ઉદ્યોગસાહસિક ગતિવિધિ સાથે, તે વાસ્તવિક છે કે ભારત આ દાયકામાં જ પોતાની મોટી ૪ કંપનીઓ બનાવી શકે છે. પીએમ મોદીએ સ્વદેશી CA કંપનીઓના એક મજબૂત કેડરના ઉદ્ભવની કલ્પના કરી છે જે વૈશ્વિક મોટી ૪ કંપનીઓના વર્ચસ્વને ટક્કર આપી શકે."
તેમણે ઉમેર્યું કે, આ દ્રષ્ટિકોણ ફક્ત આર્થિક આવશ્યકતા નથી, પરંતુ ભારતની શક્તિશાળી બૌદ્ધિક મૂડીનું વ્યૂહાત્મક સમર્થન છે, જે એકંદર વ્યાવસાયિક સેવાઓના સ્થાપત્યને પુનઃકેલીબરેટ કરવા માંગે છે, જેમાં ભારત એક કેન્દ્રીય, સ્વ-નિર્ભર બળ છે. ભારતીય કંપનીઓ સામાન્ય રીતે ચપળ, ઓછી બોજારૂપ હોય છે અને તેમની બુટિક-શૈલીની વ્યક્તિગત ભાગીદારી તેમને વિશ્વાસ, મૂલ્ય અને પ્રતિભાવ મેળવવા માંગતા ગ્રાહકો માટે પ્રથમ પસંદગી બનાવે છે.
આ સરકારી પ્રયાસ ભારતીય કંપનીઓને વૈશ્વિક મંચ પર સ્પર્ધા કરી શકે તેવી સંસ્થાઓ બનાવવા માટે એક વ્યૂહાત્મક પહેલનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, જેનાથી વૈશ્વિક જ્ઞાન અર્થતંત્રમાં ભારતનું કદ વધશે.