કેરળ હાઈકોર્ટે તાજેતરમાં અવલોકન કર્યું હતું કે મૃત્યુનું કારણ બનેલી તબીબી બેદરકારી હંમેશા ગુનાહિત હત્યા સાથે સરખાવી શકાતી નથી જે ભારતીય દંડ સંહિતાની કલમ 304 હેઠળ હત્યાને સજાપાત્ર નથી. [ડૉ. કે. રાજગોપલાન વિરુદ્ધ રેઘા અને અન.]

જસ્ટિસ કૌસર એડાપ્પાગથે ઠરાવ્યું હતું કે બંનેને ફક્ત ત્યારે જ સમાન ગણી શકાય જો તબીબી બેદરકારીનું કૃત્ય મૃત્યુનું કારણ બનવાના ઈરાદાથી અથવા મૃત્યુ સંભવિત પરિણામ હોવાની જાણકારી સાથે કરવામાં આવ્યું હોય.

"તબીબી બેદરકારીનું કૃત્ય, ભલે મૃત્યુનું કારણ બને, તે આપમેળે ગુનાહિત હત્યા ગણાશે નહીં, સિવાય કે મૃત્યુ સંભવિત પરિણામ હશે તેવી ઇરાદા અથવા જાણકારી હોય. તબીબી બેદરકારીને ગુનાહિત હત્યા સાથે સરખાવી શકાય નહીં. તબીબી બેદરકારીના કિસ્સાઓમાં, જો મૃત્યુ વાજબી કાળજી લેવામાં નિષ્ફળતા અથવા તબીબી વ્યાવસાયિક દ્વારા ફરજના ભંગને કારણે થયું હોય, તો કલમ 304 A લાગુ કરી શકાય છે.", કોર્ટે તેના ચુકાદામાં જણાવ્યું હતું.

આ ચુકાદો ડૉ. કે. રાજગોપાલન દ્વારા દાખલ કરાયેલી અરજી પર આપવામાં આવ્યો હતો, જેમણે 2012 માં પલક્કડના એક ખાનગી નર્સિંગ હોમમાં 10 વર્ષની બાળકીનું એપેન્ડેક્ટોમી કર્યું હતું.

તેમણે એનેસ્થેટિસ્ટને સામેલ કર્યા વિના બાળકને સ્પાઇનલ એનેસ્થેસિયા આપ્યું હતું. સર્જરી દરમિયાન, બાળકને કાર્ડિયાક અરેસ્ટ થયો અને થોડીવારમાં જ તેનું મૃત્યુ થયું.

બાળકની માતાની ફરિયાદના આધારે, ડૉક્ટર વિરુદ્ધ કેસ નોંધવામાં આવ્યો અને કલમ 304 IPC (ગૌણ હત્યા નહીં) હેઠળ અંતિમ રિપોર્ટ દાખલ કરવામાં આવ્યો, જેમાં આરોપ મૂકવામાં આવ્યો કે ડૉક્ટરે એ જાણીને કામ કર્યું કે એનેસ્થેટિસ્ટ વિના કાર્યવાહી કરવાથી મૃત્યુ થઈ શકે છે.

ડૉક્ટરે પહેલા સેશન્સ કોર્ટમાં અરજી કરી હતી જેમાં તેમને કેસમાંથી મુક્ત કરવાની માંગ કરવામાં આવી હતી. જોકે, સેશન્સ કોર્ટે તેને ફગાવી દીધી હતી અને તેમને હાઇકોર્ટનો સંપર્ક કરવો પડ્યો હતો.

તેમના વકીલે દલીલ કરી હતી કે આરોપોને સાચા માનીને પણ, ડૉક્ટરના કાર્યો કલમ 304 IPC હેઠળ કાનૂની જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરતા નથી.

એવી દલીલ કરવામાં આવી હતી કે ડૉક્ટરને એ ખબર નહોતી કે તેમના કૃત્યથી મૃત્યુ થવાની શક્યતા છે અને તે કેસ તબીબી બેદરકારી ગણી શકાય પરંતુ ગુનાહિત હત્યા નહીં.

જો કે, સરકારી વકીલે મેડિકલ બોર્ડના રિપોર્ટ પર આધાર રાખ્યો હતો જેમાં તારણ કાઢ્યું હતું કે બાળકનું મૃત્યુ સ્પાઇનલ એનેસ્થેસિયાથી થતી ગૂંચવણોને કારણે થયું હતું જેને સર્જન સંભાળવામાં નિષ્ફળ ગયા હતા.

રજૂઆતો અને રેકોર્ડ પરની સામગ્રીનું વિશ્લેષણ કર્યા પછી, કોર્ટે અભિપ્રાય આપ્યો કે એવું કંઈ નથી જે દર્શાવે છે કે ડૉક્ટર જાણતા હતા કે સમજતા હતા કે એનેસ્થેટિસ્ટ વિના એનેસ્થેસિયા આપવાથી દર્દીનું મૃત્યુ થઈ શકે છે.

કોર્ટે એમ પણ નોંધ્યું કે ડૉક્ટર એક લાયક અને અનુભવી તબીબી વ્યાવસાયિક હતા, જે એનેસ્થેસિયા પ્રક્રિયાઓથી પરિચિત હતા. આમ, તેને કોઈ સંકેત મળ્યો નથી કે ડૉક્ટરે એવું જ્ઞાન રાખીને કાર્ય કર્યું હતું કે તેમનું વર્તન જીવલેણ હોઈ શકે છે.

"રેકોર્ડ પરની સામગ્રી પ્રથમ દૃષ્ટિએ પણ સૂચવતી નથી કે અરજદારને એટલી હદે જ્ઞાન હતું કે તેમના કૃત્યથી બાળકનું મૃત્યુ થવાની શક્યતા હતી. MBBS નોંધણી ધરાવતા ડૉક્ટરો એનેસ્થેસિયા આપવા માટે લાયક છે," કોર્ટે અવલોકન કર્યું.

તેથી, કોર્ટે સેશન્સ કોર્ટના આદેશને રદ કર્યો અને ડૉ. રાજગોપાલનને કેસમાંથી મુક્ત કર્યા.

ડૉ. કે. રાજગોપાલનનું પ્રતિનિધિત્વ એડવોકેટ કે.પી. બાલાગોપાલ દ્વારા કરવામાં આવ્યું.
ફરિયાદીનું પ્રતિનિધિત્વ એડવોકેટ ઉન્ની સેબેસ્ટિયન કપ્પેન દ્વારા કરવામાં આવ્યું.
સરકારી વકીલ ઇસી બિનેશ રાજ્ય તરફથી હાજર રહ્યા.