નવી દિલ્હી : દુનિયાભરમાં મુસાફરી કરવાની જરૂર નથી, દર્શન માટે લાંબી કતારો નથી અને ભીડ પણ નથી. યુએસમાં 'તિરુપતિ લાડુ' મેળવવા માટે ફક્ત ઈ-કોમર્સ વેબસાઇટ PushMyCart પર લોગ ઇન કરીને ઓર્ડર આપવાનો હતો.

ટેક્સાસ સ્થિત PushMyCart ના માલિક, મહિથા LLC, એવી સેવાઓમાંની એક છે જેને શ્રી વેંકટેશ્વર મંદિરના મેનેજમેન્ટ તરફથી 'તિરુપતિ લાડુ' અંગે કાનૂની નોટિસ મળી છે  જે ભારતમાં કોઈ મંદિર દ્વારા 'તિરુપતિ લાડુ'ની પવિત્રતા અને બૌદ્ધિક સંપત્તિનું રક્ષણ કરવા માટે લેવામાં આવેલ આ પ્રકારનું પ્રથમ પગલું છે.

મંદિરનું સંચાલન કરતી તિરુમાલા તિરુપતિ દેવસ્થાનમ (TTD) એ ઘણી અનધિકૃત સંસ્થાઓ સામે કાનૂની કાર્યવાહી શરૂ કરી છે, જેનો દાવો છે કે તેઓ 'તિરુપતિ લાડુ' નામથી ઉત્પાદનો વેચતા અથવા પ્રમોટ કરતા જોવા મળ્યા છે અને તેના રજિસ્ટર્ડ ભૌગોલિક સંકેત (GI)નું ઉલ્લંઘન કરે છે.

TTD એ જણાવ્યું હતું કે તિરુપતિ લાડુ નામના અનધિકૃત વ્યાપારી ઉપયોગ અને મંદિર સાથે તેમના પ્રસાદને ખોટી રીતે જોડવા બદલ નોટિસ ફટકારવામાં આવી હતી. PushMyCart ને મોકલવામાં આવેલી કાનૂની નોટિસ, જેની એક નકલ ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ પાસે છે, તે દર્શાવે છે કે પ્લેટફોર્મ GI નો અનધિકૃત રીતે ઉપયોગ કરી રહ્યું હતું. એક, પ્લેટફોર્મે સંસ્થાને "વેચનાર" તરીકે સૂચિબદ્ધ કરીને TTD સાથે પોતાને જોડ્યા હતા.

કાનૂની નોટિસમાં લખ્યું હતું રજિસ્ટર્ડ GI નો અનધિકૃત ઉપયોગ, તેમજ તમારા ઉત્પાદન વર્ણનો અને સોશિયલ મીડિયા સામગ્રી દ્વારા બનાવેલ ખોટો જોડાણ તિરુપતિ લાડુ પર TTD ના અધિકારોનું ઉલ્લંઘન કરવાના સુનિયોજિત અને અપ્રમાણિક ઇરાદાને પ્રતિબિંબિત કરે છે". ત્યારબાદ લાડુ સંબંધિત પ્રશ્ન અને જવાબ વિભાગમાં, પુષ્મીકાર્ટ પ્લેટફોર્મે પુષ્ટિ આપી હતી કે, "હા, તિરુપતિ બાલાજીના ભક્તો જે તિરુપતિ લાડુ ઓનલાઈન ખરીદવા માંગે છે તેઓ હવે પુષ્મીકાર્ટ પર ઉપલબ્ધ છે". પ્રશ્ન અને જવાબમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું હતું કે, "પુષ્મીકાર્ટ તિરુમાલા તિરુપતિ લાડુ પ્રસાદ યુએસએ અને અન્ય દેશોમાં મોકલે છે. 

કાનૂની નોટિસ અનુસાર, કેટલાક લાડુ એવા ભક્તો મેળવી શકે છે જેમણે મંદિરમાંથી લાડુ પ્રસાદ મેળવ્યો હતો. નોટિસમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે કોઈપણ તૃતીય પક્ષ દ્વારા વ્યાપારી હેતુઓ માટે પ્રસાદનું વેચાણ "ગેરકાયદેસર" છે. જ્યારે પૂછવામાં આવ્યું ત્યારે, ટીટીડીએ ઈ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ દ્વારા દર વર્ષે કેટલા લાડુ વેચાઈ રહ્યા છે તે જાહેર કર્યું નથી.

જોકે, કાનૂની નોટિસમાં ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો કે તિરુપતિ લાડુ ભૌગોલિક સૂચકાંકો (નોંધણી અને સંરક્ષણ) અધિનિયમ, 1999 હેઠળ સંરક્ષિત GI છે. "TTD ની દેખરેખ હેઠળ સમય-સન્માનિત અને પવિત્ર પ્રક્રિયા પછી લાડુની તૈયારી ફક્ત તિરુમાલા મંદિરમાં જ કરવામાં આવે છે. નામનો અનધિકૃત ઉપયોગ અને વેચાણ માત્ર કાનૂની અધિકારોનું ઉલ્લંઘન કરતું નથી પરંતુ પ્રસાદની આધ્યાત્મિક પવિત્રતાને પણ નબળી પાડે છે," TTD એ જણાવ્યું હતું.

જવાબમાં, PushMyCart એ કાનૂની નોટિસ પ્રાપ્ત થયાનો સ્વીકાર કર્યો અને કાનૂની સમીક્ષા માટે તેની ઉત્પાદન સૂચિઓ સ્થગિત કરી દીધી. TTD ની સક્રિય કાર્યવાહી બાદ અન્ય ઘણા વિક્રેતાઓએ પણ તેમની સૂચિઓ દૂર કરી દીધી છે.

TTD ના EO જે શ્યામલા રાવે જણાવ્યું હતું કે 'તિરુપતિ લાડુ' ફક્ત એક ઉત્પાદન નથી, પરંતુ ગહન આધ્યાત્મિક અને સાંસ્કૃતિક મૂલ્ય ધરાવતો પવિત્ર પ્રસાદ છે અમે તેનો દુરુપયોગ અટકાવવા અને વિશ્વભરના કરોડો ભક્તોની શ્રદ્ધાનું રક્ષણ કરવા માટે તમામ જરૂરી કાનૂની પગલાં લેવા માટે પ્રતિબદ્ધ છીએ. 

ટીટીડીએ જણાવ્યું હતું કે ભારતમાં આ પહેલી ઘટના છે જ્યાં જીઆઈ કાયદા હેઠળ સુરક્ષિત મંદિરના પ્રસાદનો આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર ઔપચારિક કાનૂની ચેનલો દ્વારા બચાવ કરવામાં આવ્યો છે. ટીટીડી મંદિર પરંપરાઓની પ્રામાણિકતા અને પવિત્રતા જાળવવા માટે આવા કોઈપણ ઉલ્લંઘનો પર દેખરેખ રાખવા અને કાર્યવાહી કરવાનું ચાલુ રાખશે.